Αγορά Πετρελαίου: Η Υπερπροσφορά του 2028 και οι Διδάγματα από την Κρίση στα Στενά του Ορμούζ
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετώπισε μια από τις μεγαλύτερες διαταραχές της ιστορίας της, όμως το ενεργειακό σύστημα δεν κατέρρευσε, ούτε καταγράφηκαν οι ακραίες αυξήσεις τιμών που φοβούνταν οι αγορές. Όπως επισημαίνει ο Jarand Rystad, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Rystad Energy, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ κατέδειξε τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος από ό,τι πολλοί διεθνείς αναλυτές πίστευαν.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στη Marie de Vergès, ο Rystad προέβλεψε ότι η παραγωγή πετρελαίου στη Μέση Ανατολή θα ανακάμψει πιο γρήγορα από τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ ανέφερε ότι ενδέχεται να δημιουργηθεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πλεόνασμα προσφοράς πετρελαίου μέχρι το 2028 και αντίστοιχα υπερπροσφορά φυσικού αερίου το 2029.
Η δήλωση αυτή καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική καθώς προέρχεται από έναν από τους πιο αξιόπιστους αναλυτές της διεθνούς αγοράς, σε μια στιγμή όπου οι ενεργειακοί φορείς κατάπιαν τις συνέπειες της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν και του ενδεχόμενου εγκλωβισμού μιας κρίσιμης ενεργειακής οδού.
Ανθεκτικότητα της αγοράς μετά το σοκ του Ορμούζ
Αναλύοντας τις συνέπειες της κρίσης, ο Rystad υπογράμμισε ότι η αντίδραση των αγορών προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς: «Οι αγορές είναι πιο ανθεκτικές από ό,τι πιστεύαμε», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος προσδιόρισε ότι αυτή η ανθεκτικότητα είναι το αποτέλεσμα μιας προετοιμασίας που κράτησε δεκαετίες, επηρεασμένη από τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και τη δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε διότι η κρίση ξέσπασε σε μια περίοδο όπου η αγορά είχε ήδη σημαντικά αποθέματα και πλεόνασμα προσφοράς. «Προτού συμβεί η κρίση, διανύαμε μήνες ενεργειακής αφθονίας, τόσο στο πετρέλαιο όσο και στο φυσικό αέριο», επισήμανε.
Ο Rystad θεωρεί ότι η εμπειρία από την κρίση θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια στις επόμενες γενιές. Πολλές χώρες, κυρίως στη Νοτιοανατολική Ασία, που αντιμετώπισαν σημαντικές ελλείψεις στην κρίση, προγραμματίζουν επενδύσεις σε στρατηγικές υποδομές αποθήκευσης πετρελαίου. Παράλληλα, οι μεγάλοι αγωγοί στη Μέση Ανατολή επιταχύνονται για να επιτρέψουν εναλλακτικές οδούς από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Rystad προσδιόρισε ότι το Ιράκ κατασκευάζει έναν νέο πετρελαιαγωγό προς την Άκαμπα της Ιορδανίας και ενισχύει τον υφιστάμενο αγωγό προς τη Μεσόγειο. Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διπλασιάζουν τη χωρητικότητα του αγωγού τους προς τη Φουτζέιρα, ενώ η Σαουδική Αραβία επεκτείνει τον αγωγό προς το Γιανμπού. Όπως καταλήγει, εάν προκύψει παρόμοια κρίση το 2030, η παγκόσμια αγορά δεν θα υποστεί τις ίδιες συνέπειες.
Ιστορικά διδάγματα από πετρελαϊκές κρίσεις
Η συνέντευξη αποκτά ενδιαφέρον καθώς ο επικεφαλής της Rystad Energy συγκρίνει τη σημερινή κατάσταση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Όπως θυμίζει, η ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε συνεχώς στη δεκαετία του 1980, και χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα. «Οι υπερβολικά υψηλές τιμές οδήγησαν σε δομικές αλλαγές ανέλπιστες», σημειώνει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πετρέλαιο έχασε τη θέση του στη ηλεκτροπαραγωγή και στη θέρμανση κατοικιών, ενώ οι οχηματικές αποδόσεις βελτιώθηκαν δραστικά.
«Η κατανάλωση βενζίνης μειώθηκε, ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αντικαταστάθηκαν τα μεγάλα, ενεργοβόρα αυτοκίνητα με ιαπωνικά πιο αποδοτικά. Αυτή η αλλαγή αποτέλεσε έκπληξη, καθώς οι αγορές ανέμεναν μια γρήγορη αύξηση της κατανάλωσης», παρατήρησε.
Αν και δεν προβαίνει σε προβλέψεις για τυχόν δομικές αλλαγές σήμερα, αναφέρει ότι οι κρίσεις που σημειώθηκαν το 2022 και το 2026 μπορεί να αφήσουν βαθιά αποτυπώματα στις στρατηγικές ενέργειας κρατών και εταιρειών.
Η επιστροφή της Μέσης Ανατολής και το πλεόνασμα του 2028
Το πιο σημαντικό μήνυμα από τη συνέντευξη είναι οι προβλέψεις για τον τομέα της πετρελαϊκής παραγωγής τα επόμενα χρόνια. Πριν από την κρίση, οι παραγωγές της Μέσης Ανατολής ανέρχονταν περίπου σε 25 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ωστόσο υπήρξε πτώση στα 12,5 εκατομμύρια κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ο Jarand Rystad πιστεύει ότι η παραγωγή θα ανακάμψει γρήγορα. «Υπολογίζω σε 22,5 εκατομμύρια τον Οκτώβριο», δήλωσε. Αν και η πλήρης αποκατάσταση του τομέα δε θα σημειωθεί πριν από το 2027, εκτιμά ότι η αγορά θα επανέλθει σχεδόν στα προ κρίσης επίπεδα σύντομα.
Οι εκτιμήσεις του στηρίζονται σε ανάλυση των ζημιών στις υποδομές, την πρόοδο των επισκευών και την επιστροφή ειδικευμένου προσωπικού και εφοδιαστικών αλυσίδων. Όπως επισημαίνει, το 2027 θα είναι έτος γρήγορης παραγωγικής αποκατάστασης.
«Το 2027 θα αναδείξει την περίοδο μιας σημαντικής αλλά και μαζικής επανόρθωσης, με περισσότερα νέα πετρέλαια να εισέρχονται στην αγορά και, το 2028, να αντιμετωπίσουμε ξανά ένα σημαντικό παγκόσμιο πλεόνασμα», συμπλήρωσε.
Παρόμοια εικόνα αναμένεται και για τον τομέα του φυσικού αερίου, με μια χρονική υστέρηση περίπου ενός έτους. Οι ζημιές στα LNG του Κατάρ αναμένεται να χρειαστούν περισσότερο χρονικό διάστημα για αποκατάσταση, αλλά το τελικό αποτέλεσμα θα είναι όμοιο. «Θα υπάρξει επίσης πλεόνασμα και σημαντικά χαμηλότερες τιμές από το 2029», τόνισε.
Η κρίση ως επιταχυντής της ενεργειακής μετάβασης
Η κρίση είναι πιθανόν να επιταχύνει τη διαδικασία μετάβασης σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Rystad Energy. «Απολύτως», απαντά σε ερώτηση σχετικά με το αν μπορεί η κρίση να ενισχύσει την ανάγκη για καθαρές πηγές ενέργειας. Οι πιο μεγάλες εισαγωγικές οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας έχουν προσεγγίσει εκ νέου το γεωπολιτικό ρίσκο που πηγάζει από την εξάρτηση από ενεργειακά φορτία που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.
«Η πρόκληση είναι να εστιάσουν περισσότερο στις εγχώριες πηγές ρεύματος, κυρίως τις ανανεώσιμες», τόνισε. Σημαντική αναφορά γίνεται επίσης στην ηλεκτροκίνηση, που μπορεί να θεωρηθεί σημείο καμπής στις ενεργειακές αγορές.
«Η επανεμφάνιση της αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων τονίζει την επιτάχυνση της μετάβασης: μετά από δύο μήνες χαμηλής δραστηριότητας, τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο, οι πωλήσεις επανήλθαν σε ανοδική πορεία στην Ευρώπη και την Ασία», σημείωσε. Εξετάζοντας τα στοιχεία της τελευταίας τριετίας, ο Rystad δηλώνει ότι η πραγματική πρόοδος στη μετάβαση αυτή ήταν ταχύτερη από πολλές εκτιμήσεις.
«Η αλήθεια είναι ότι η ηλιακή ενέργεια και οι μπαταρίες έχουν αναπτυχθεί πολύ περισσότερο από τις προσδοκίες μας», προστίθεται, σημειώνοντας ότι η αιολική ενέργεια κινείται ελαφρώς πιο αργά από τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ το υδρογόνο και οι τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα δεν έχουν περάσει τους απαιτούμενους σταθμούς ανάπτυξης.
Διαβάστε επίσης
