Εγκρίθηκε σημαντικό ψήφισμα για την κρατική ευθύνη στην κλιματική κρίση

Σημαντική πρόοδο στη διεθνή κλιματική νομοθεσία πραγματοποίησε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε με ευρεία πλειοψηφία ένα ψήφισμα που επικροτεί τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου αναφορικά με τις ευθύνες των κρατών για την κλιματική αλλαγή. Το ψήφισμα ψηφίστηκε με 141 θετικές ψήφους, ενώ 8 χώρες καταψήφισαν και 28 κράτη απείχαν. Ανάμεσα στα κράτη που καταψήφισαν, βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, χώρες γνωστές για την ισχυρή συμμετοχή τους στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Το ψηφισθέν κείμενο επικυρώνει την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης από τον Ιούλιο του 2025, όπου τονίζεται ότι η απουσία προστασίας του πλανήτη από την κλιματική κρίση μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Το νέο ψήφισμα περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για παρακολούθηση της συμμόρφωσης των κρατών προς τις κλιματικές τους υποχρεώσεις, και θέτει εκ νέου σε προτεραιότητα ζητήματα όπως η σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στους τομείς των ορυκτών καυσίμων και η ανάγκη μείωσης των εκπομπών που οδηγούν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι αυτή η εξέλιξη «είναι μια ισχυρή επιβεβαίωση του διεθνούς δικαίου, της κλιματικής δικαιοσύνης και της ευθύνης των κρατών να προστατεύσουν τους πολίτες από την επιδεινούμενη κλιματική κρίση».

Αξιοσημείωτο είναι ότι το ψήφισμα καλεί τις κυβερνήσεις να καταρτίσουν εθνικά σχέδια δράσης που θα διασφαλίσουν ότι η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας δεν θα ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Συμφωνίας του Παρισιού. Επιπλέον, η πρόταση προτρέπει τις χώρες να τερματίσουν τις επιδοτήσεις που σχετίζονται με την έρευνα και εξόρυξη ορυκτών καυσίμων και ανοίγει τη δυνατότητα πλήρους αποζημίωσης για ζημίες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.

Παρ’ όλα αυτά, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, κάποιες πιο αυστηρές ρυθμίσεις που πρότειναν τη δημιουργία διεθνούς μητρώου για τον καταλογισμό ζημιών αφαιρέθηκαν, ώστε να εξασφαλιστεί η υποστήριξη περισσότερων κρατών-μελών.

Η ψηφοφορία διεξήχθη παρά τις αναφορές για ασφυκτικές πιέσεις από πλευράς της κυβέρνησης των ΗΠΑ προς το Βανουάτου – την νησιωτική χώρα που αρχικά κατέθεσε την πρόταση – προκειμένου να αποσυρθεί το σχέδιο ψηφίσματος. Σύμφωνα με οδηγίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, εκφράστηκαν σοβαρές ανησυχίες ότι το ψήφισμα θα είχε αρνητικές επιπτώσεις για την αμερικανική βιομηχανία.

Η αναπληρώτρια πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Tammy Bruce, χαρακτήρισε το κείμενο ως «ιδιαίτερα προβληματικό», υποστηρίζοντας ότι θέτει πολιτικές απαιτήσεις που αφορούν τα ορυκτά καύσιμα και ευρύτερα ζητήματα κλιματικής στρατηγικής. Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι μικρών νησιωτικών κρατών δήλωσαν ότι η απόφαση αποτελεί ζωτικής σημασίας βήμα για την επιβίωση των χωρών που ήδη πλήττονται από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Ο πρέσβης του Βανουάτου στον ΟΗΕ, Odo Tevi, σημείωσε ότι οι συνέπειες είναι πλέον σαφείς στις νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες, με συχνότερες ξηρασίες, καταστροφικές καταιγίδες και απώλειες καλλιεργειών. Είπε ότι εκείνα τα κράτη που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική κρίση είναι συνήθως αυτά που συνεισέφεραν λιγότερο στις αιτίες της.

Η ανησυχία είναι έντονα αισθητή σε χώρες όπως το Τουβαλού, όπου σημαντικό μέρος της επικράτειας απειλείται από την ανύψωση της στάθμης των θαλασσών. Η μέση υψομετρική στάθμη της χώρας είναι μόλις δύο μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, με πολλούς πολίτες να έχουν ήδη υποβάλει αιτήσεις για ειδικές βίζες κλιματικής μετανάστευσης προκειμένου να μεταναστεύσουν στην Αυστραλία.

Αντίστοιχα, το Ναούρου εξετάζει διαφορετικές μεθόδους χρηματοδότησης πιθανών μετεγκαταστάσεων πληθυσμών, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων πώλησης διαβατηρίων σε ξένους επενδυτές.

Πολλές οργανώσεις για το κλίμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα χαρακτήρισαν αυτή την απόφαση ως ιστορική, εκτιμώντας ότι ανοίγει το δρόμο για μεγαλύτερη ευθύνη των κρατών και των βιομηχανιών ορυκτών καυσίμων έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Διαβάστε επίσης