Η επόμενη οικονομική κρίση ίσως να έχει ήδη αρχίσει – Αδιαφορία από τους ηγέτες

Ολόκληρος ο πλανήτης είναι σε εγρήγορση για τις συνεχείς εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με τις ανησυχίες σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, τις διακυμάνσεις στις αγορές ενέργειας και την προοπτική νέας αύξησης πληθωρισμού. Σύμφωνα με το Axios, οι κυβερνήσεις στρέφουν την προσοχή τους στην ενεργειακή ασφάλεια και την πιθανότητα ελλείψεων, ενώ οι στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή συνεχίζουν να είναι τεταμένες. Ωστόσο, πίσω από αυτά τα γεωπολιτικά γεγονότα, αναδύεται μια ακόμη πιο σοβαρή και ίσως απειλητική κατάσταση: η σταδιακή εξέλιξη μιας νέας διεθνούς οικονομικής κρίσης, η οποία φαίνεται να παραμένει εκτός προσοχής για τη συντριπτική πλειονότητα των ηγετών.

Η κατάσταση παραπέμπει στην γνωστή παραβολή με τους «τυφλούς και τον ελέφαντα». Κάθε χώρα εστιάζει σε διαφορετικά ζητήματα, νομίζοντας ότι έχει κατανοήσει την συνολική εικόνα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το εμπορικό τους έλλειμμα, η Ευρώπη ανησυχεί για τις ενεργειακές ανάγκες και τον πληθωρισμό, ενώ η Κίνα εστιάζει στην παραγωγή και τις εξαγωγές. Οι αγορές αξιολογούν τις αποδόσεις των ομολόγων και τις μετοχές τεχνολογίας, αλλά καμία από αυτές δεν έχει μια σαφή εικόνα του ευρύτερου πλαισίου.

Η Γκιτά Γκοπίνατ, σε ομιλία της σε οικονομικό συνέδριο στις ΗΠΑ, ανέφερε ότι οι σοβαρές κρίσεις δεν εκδηλώνονται από το πουθενά. Συνήθως, αναπτύσσονται αργά, καθώς ανισορροπίες συσσωρεύονται με την πάροδο των ετών, φτάνοντας σε ένα σημείο που δεν είναι πλέον βιώσιμο. Σήμερα, αυτό ισχύει και για την παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την Γκοπίνατ, το κύριο ζήτημα είναι η ανόμοια πορεία των μεγαλύτερων οικονομιών. Η Κίνα συνεχίζει να εξάγει και να αποταμιεύει, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εστιάζουν στην κατανάλωση, τον δανεισμό και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η Ευρώπη βρίσκεται σε δύσκολη θέση, μεταξύ ενεργειακής αβεβαιότητας και δημοσιονομικών πιέσεων, και οι αναδυόμενες οικονομίες παλεύουν να αντέξουν σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων και ενός ισχυρού δολαρίου.

Δυστυχώς, οι περισσότερες κυβερνήσεις φαίνεται να απαντούν σε αυτήν την κρίση με επιφανειακή προσέγγιση, εστιάζοντας σε δασμούς και εμπορικές ανισορροπίες, όπως φάνηκε και από την αντιπαράθεση που οδήγησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Οι συζητήσεις επηρεάζονται από θέματα που δεν αγγίζουν τις ριζικές αιτίες των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών ανισορροπιών.

### Ο Ψυχρός Κίνδυνος

Τα πλεονάσματα από οικονομίες όπως η Κίνα δεν περιορίζονται εντός των συνόρων τους. Επιστρέφουν στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω επενδύσεων και αγορών ομολόγων, τεχνητά κρατώντας χαμηλό το κόστος δανεισμού στην αμερικανική αγορά και διογκώνοντας τις αξίες στις αγορές τους.

Αυτό έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή φούσκας, λιγότερο ορατή από εκείνη του 2008, αλλά εξίσου επικίνδυνη. Ενώ το 2008 η κρίση επικεντρώθηκε στα στεγαστικά δάνεια και την υπερχρέωση των νοικοκυριών, σήμερα οι κίνδυνοι προέρχονται από το κρατικό χρέος, τις τεχνολογικές αποτιμήσεις και την επενδυτική ευφορία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Οι αγορές φαίνεται να θεωρούν δεδομένο ότι η ανάπτυξη της AI θα υποστηρίξει οποιαδήποτε αποτίμηση και οποιοδήποτε επίπεδο δανεισμού. Τα κράτη, παράλληλα, αυξάνουν τα εξοπλιστικά τους έξοδα, την ενεργειακή στήριξη και τις επιδοτήσεις σε μια εποχή που τα επιτόκια αρχίζουν να ανέρχονται ξανά.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να λειτουργεί ως καταλύτης για αυτές τις πιέσεις. Οι αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου επαναφέρουν τον πληθωρισμό, οι αποδόσεις των ομολόγων ανέρχονται, και οι επενδυτές αναρωτιούνται αν οι κεντρικές τράπεζες θα μπορέσουν να στηρίξουν τις οικονομίες όπως στο παρελθόν.

Το πιο ανησυχητικό γεγονός είναι ότι η παγκόσμια οικονομία διανύει μια περίοδο κατά την οποία τα παραδοσιακά μέτρα διάσωσης ενδέχεται να είναι αναποτελεσματικά. Μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση θα βρει τις κυβερνήσεις αντιμέτωπες με ήδη διογκωμένα χρέη, υψηλό πληθωρισμό και κοινωνίες εξαντλημένες από συνεχείς κρίσεις.

Παρά τις προειδοποιήσεις, η δημόσια συζήτηση παραμένει παγιδευμένη στα άμεσα αποτελέσματα. Οι ηγέτες φαίνεται να ασχολούνται με τις εμφανείς προκλήσεις, αγνοώντας τις υποβόσκουσες ρωγμές που απειλούν την παγκόσμια οικονομία.

Ακόμα, η ιστορία δείχνει ότι οι μεγάλες κρίσεις σπάνια προειδοποιούν πριν ξεσπάσουν. Γενικά, προηγείται μια περίοδος φαινομενικής ηρεμίας, όπου οι περισσότεροι πιστεύουν ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά», μέχρι να διαψευστούν όταν οι αγορές χάνουν απότομα την εμπιστοσύνη τους και το σύστημα καταρρέει ταχύτερα απ’ ότι όλοι περίμεναν.