Σήμα κινδύνου από το ΔΝΤ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για στήριξη οικονομίας

Η νέα ενεργειακή κρίση, που προήλθε από την αναταραχή στη Μέση Ανατολή και τη σημαντική διατάραξη της ροής πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ, έχει επαναφέρει στην Ευρώπη ένα καθοριστικής σημασίας πρόβλημα: πώς να αποτρέψει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις χωρίς να διαταράξει περαιτέρω τα ήδη επιβαρημένα δημόσια οικονομικά της.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει ότι πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επαναλαμβάνουν τα λάθη του παρελθόντος, όπως αυτά που έγιναν μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν εγκρίθηκαν μαζικά και δαπανηρά μέτρα στήριξης της ενέργειας. Όπως αναφέρει μελέτη του ΔΝΤ, περίπου τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων υιοθετούνται σήμερα εντός της ΕΕ χωρίς στοχευμένο προσανατολισμό, επηρεάζοντας ολόκληρη την κοινωνία αντί να εστιάζουν στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

Ο Άλφρεντ Κάμερ, διευθυντής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, δήλωσε στους Financial Times ότι οι κυβερνήσεις φαίνεται να παραβλέπουν τα διδάγματα από την προηγούμενη κρίση. Τα μέτρα, αν και αρχικά μπορεί να φαίνονται ως προσωρινές και χαμηλού κόστους παρεμβάσεις, συχνά εξελίσσονται σε μόνιμο δημοσιονομικό βάρος, καθώς είναι δύσκολο πολιτικά να αναιρεθούν όταν οι πολίτες έχουν συνηθίσει στη στήριξη.

Η κατάσταση γίνεται πιο δύσκολη για χώρες με ήδη ψηλό χρέος και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι κράτη με ασθενή δημόσια οικονομικά ενδέχεται να συναντήσουν τις αρνητικές συνέπειες των αγορών ομολόγων αν συνεχίσουν να υποστηρίζουν δαπανηρές πολιτικές χωρίς αντίρροπες κινήσεις εξοικονόμησης ή διόρθωση των προϋπολογισμών τους.

Από την αρχή της νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης έχουν εκτοξευθεί σε υψηλά επίπεδα, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει το νέο ενεργειακό σοκ στα δημόσια οικονομικά των κρατών-μελών.

Οι πιέσεις προς τις κυβερνήσεις είναι ισχυρές προκειμένου να παρέχουν στήριξη σε κοινωνίες και επιχειρήσεις. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν έως και τα 126 δολάρια το βαρέλι αυτή την εβδομάδα, λόγω της δραστικής μείωσης των ροών από τα Στενά του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν. Αυτή η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει άμεσα τα καύσιμα, τις μεταφορές και την παραγωγή, με συνέπειες για ολόκληρη την οικονομία.

Σε αυτό το κλίμα, αρκετές κυβερνήσεις της Ευρώπης έχουν ανακοινώσει ευρείας κλίμακας μέτρα στήριξης. Η Γερμανία προχώρησε σε προσωρινή μείωση φόρων για τη βενζίνη και το ντίζελ για όλους τους πολίτες για δύο μήνες. Η Ισπανία έχει διαθέσει 3,5 δισ. ευρώ για μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια, ενώ η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει εξαγγείλει προσωρινές περικοπές στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα.

Ωστόσο, η οικονομική κατάσταση σε πολλές χώρες της ΕΕ παραμένει ευάλωτη. Τα δημόσια ταμεία δέχθηκαν σοβαρές πιέσεις από την πανδημία Covid-19, καθώς και από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή. Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν δαπανήσει περίπου το 2,5% του ΑΕΠ τους για ενεργειακές παρεμβάσεις.

Ήδη, το κόστος των νέων μέτρων που ανακοινώθηκαν στην ΕΕ υπολογίζεται κατά μέσο όρο στο 0,18% του ΑΕΠ. Το ΔΝΤ όμως προειδοποιεί ότι αυτό το βάρος μπορεί να αυξηθεί δραματικά εάν οι κρίσιμες ενεργειακές προμήθειες συνεχίσουν να είναι προβληματικές. Η ανάλυση του Ταμείου δείχνει πως πάνω από το 90% των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη υιοθετήσει τουλάχιστον ένα μέτρο που επηρεάζει άμεσα την αγορά ενέργειας.

Το μήνυμα του ΔΝΤ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σαφές: η στήριξη πρέπει να είναι προσωρινή, αυστηρώς στοχευμένη στους πιο αδύναμους και σχεδιασμένη ώστε να μην υπονομεύει ούτε τη δημοσιονομική σταθερότητα ούτε τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης.

Διαβάστε ακόμη

Κλιματική κρίση: Μια νέα «COP» με οδικό χάρτη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα (pics)

Η μεγάλη συζήτηση για τις φυτικές ίνες: Πόσο καλό κάνουν

ΒlackRock: Οι υψηλότερες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ήρθαν για να μείνουν (γράφημα)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα