Ρεκόρ και ακρίβεια: Η νέα οικονομική πραγματικότητα της κοινωνίας μας

Η ελληνική οικονομία δείχνει σήμερα σημάδια θετικής ανάπτυξης, σημειώνοντας αυξημένα κέρδη, επενδύσεις και νέα εργασιακά τοποθετήματα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, το θέμα της ακρίβειας παραμένει το κυρίαρχο πρόβλημα που επηρεάζει τα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός του Μαΐου φτάνει στο 5,2%, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για δράση από την κυβέρνηση, η οποία επιδιώκει ένα νέο πλαίσιο τιμών με τη βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ.

Η επανάληψη του πληθωρισμού

Η συνεχιζόμενη άνοδος του πληθωρισμού το Μάιο υπενθυμίζει την επίμονη φύση του προβλήματος κόστους ζωής. Όπως αναφέρει η ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή σημείωσε αύξηση 5,2% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας επιτάχυνση συγκριτικά με πέρυσι και παραμένει υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Παρατηρώντας από κοντά τις διάφορες κατηγορίες δαπανών, διαφαίνεται ότι οι πιο επιβαρυντικές κατηγορίες είναι αυτές που αφορούν άμεσα τους πολίτες. Για παράδειγμα, η στέγαση γνώρισε αύξηση 11,6%, οι μεταφορές 11,5%, και οι υπηρεσίες από ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια 8,5%. Στην κατηγορία των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών, η αύξηση περιορίστηκε στο 3,5%, υποδεικνύοντας ότι η ακρίβεια δεν περιορίζεται μόνο στα σουπερμάρκετ.

Τα πιο συγκεκριμένα στοιχεία αποκαλύπτουν περαιτέρω την κατάσταση. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 7,7%, η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης εκτοξεύθηκε κατά 21,5%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 24,4%, και το φυσικό αέριο κατά 21%. Οι δαπάνες υγειονομικής ασφάλισης παρουσίασαν επίσης αύξηση 7%. Αυτές οι δαπάνες είναι δύσκολο να περικοπούν, κάτι που εξηγεί τη συνεχιζόμενη πίεση, παρά την πτώση του πληθωρισμού σε τρόφιμα.

Η αντίφαση στην καθημερινότητα

Η αναντιστοιχία ανάμεσα στη βελτίωση των οικονομικών δεικτών και την καθημερινότητα των πολιτών καταγράφεται σαφώς στην τελευταία μελέτη του ΙΟΒΕ. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια, η καθημερινότητα των πολιτών παραμένει γεμάτη δυσκολίες. Σχεδόν το 70% των νοικοκυριών αναφέρει δυσκολίες ή σοβαρές δυσκολίες στην οικονομική τους διαχείριση. Αντίστοιχα, το ποσοστό φτάνει το 68% στην Ελλάδα, σε αντίθεση με το 19% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ακόμα και με τη μείωση της ανεργίας στο 8,8% το 2025, από 24,9% το 2015, και την πτώση του δείκτη Gini στο 31,6%, η Ελλάδα παραμένει τέταρτη στην ΕΕ ως προς την εισοδηματική ανισότητα. Μάλιστα, το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος των τελευταίων δύο δεκαετιών, κάτι που οι ερευνητές εκλαμβάνουν ως νέες μορφές ανισότητας που διαμορφώνονται μετά την πανδημία.

Η ισχυρή αύξηση στην στέγαση, που καταγράφηκε και πάλι με 11,6% τον Μάιο, αποδεικνύει τις υπάρχουσες πιέσεις. Όπως αναφέρει το ΙΟΒΕ, τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από 60% του διάμεσου δαπανούν περίπου το 60% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές υποχρεώσεις. Αντίστοιχα, 68% έως 93% των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων καταβάλλει πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, συγκριτικά με περίπου 35% έως 40% στην ΕΕ.

Παρόμοια ανησυχητική εικόνα παρατηρείται και στον τομέα της υγείας. Ενώ τα ασφάλιστρα υγειονομικής περίθαλψης αυξάνονται κατά 7% σε ετήσια βάση, το 32% των πολιτών από τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα δηλώνει αδυναμία κάλυψης των ιατρικών αναγκών τους. Στον αντίποδα, μόνο το 10% των πολιτών με υψηλότερα εισοδήματα βιώνει αυτή τη δυσκολία.

Το 30% των πολιτών στο χαμηλότερο εισοδηματικό τεταρτημόριο αντιμετωπίζει επίσης χρόνιες υγειονομικές προκλήσεις, σε σύγκριση με 18% στους πλουσιότερους.

Όπως προκύπτει, η ακρίβεια πλήττει πλέον διαφορετικές πτυχές της ζωής. Επηρεάζει τη στέγαση, την πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες και την ικανότητα βελτίωσης της κοινωνικής θέσης. Αυτή η κατάσταση εξηγεί γιατί η άνοδος των μακροοικονομικών δεικτών δεν μεταφράζεται σε αίσθημα ευημερίας για ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.

Η πλευρά της κερδοφορίας

Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει και μια άλλη διάσταση στην οικονομία, με διαφορετική δυναμική. Το 2025 καταγράφεται ως μία από τις καλύτερες χρονιές της τελευταίας δεκαετίας για τις ελληνικές εισηγμένες επιχειρήσεις, οι οποίες παρουσίασαν καθαρά κέρδη 12,1 δισ. ευρώ, αυξημένα σε σχέση με 11,48 δισ. ευρώ το 2024.

Τα λειτουργικά κέρδη ανήλθαν σε 16 δισ. ευρώ, με τις διανομές μερισμάτων να φτάνουν τα 6,1 δισ. ευρώ, σε επίπεδο ρεκόρ από το 2007. Αυτή η θετική εικόνα δεν περιορίζεται μόνο στις εισηγμένες. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, το ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών αυξήθηκε κατά περίπου 6,6% το 2025, με το περιθώριο κέρδους να φτάνει το 27,3%, υψηλότερο από τις προ πανδημίας εποχές. Σε αντιδιαστολή, οι αντίστοιχοι ρυθμοί στο επίπεδο της Ευρωζώνης κυμαίνονταν γύρω στο 3%-4%, αποδεικνύοντας τη γρηγορότερη αύξηση των κερδών στην ελληνική αγορά.

Οι τράπεζες παρέμειναν η κύρια πηγή κερδοφορίας, εκμεταλλευόμενες το υψηλό επίπεδο επιτοκίων. Συνολικά, κέρδισαν περίπου 5,5 δισ. ευρώ. Επίσης, σημαντικά κέρδη καταγράφηκαν από μεγάλους ενεργειακούς και βιομηχανικούς ομίλους. Η Coca-Cola HBC παρουσίασε καθαρά κέρδη 940,4 εκατ. ευρώ, η Motor Oil 647,5 εκατ. ευρώ, ο ΟΤΕ 501,1 εκατ. ευρώ, η Jumbo 320,3 εκατ. ευρώ, και η ΔΕΗ 295 εκατ. ευρώ. Στην κορυφή των κερδών βρέθηκαν επίσης η ΤΙΤΑΝ με 236,3 εκατ. ευρώ, η Viohalco με 235,4 εκατ. ευρώ, και ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών με 207,3 εκατ. ευρώ.

Η εντυπωσιακή αύξηση κερδών παρατηρείται και σε άλλες εταιρίες. Η Motor Oil αύξησε την κερδοφορία της κατά 128,5%, η ΔΕΗ κατά 94,3%, και η Viohalco κατά 46,1%, ενώ η Coca-Cola HBC σημείωσε 14,6% άνοδο. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ισχυρή δυναμική στην ελληνική επιχειρηματική κερδοφορία, παρά τις προκλήσεις που δημιουργούν οι διεθνείς συνθήκες.

Τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2026 αντάγονται με παρόμοια θετική τάση, καθώς οι αερομεταφορές καταδεικνύουν υψηλή ζήτηση, με την Aegean να ανακοινώνει αύξηση 5% στον τζίρο της και EBITDA στα 46,6 εκατ. ευρώ. Η Coca-Cola HBC συνεχίζει να αναπτύσσεται, ενώ οι τράπεζες διατηρούν ισχυρή κερδοφορία παρά την ήπια αποκλιμάκωση των επιτοκίων.

Αξιοσημείωτη είναι η παρατήρηση ότι οι κλάδοι που ηγούνται στην κερδοφορία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με βασικά στοιχεία του κόστους ζωής, όπως η ενέργεια, τα καύσιμα, οι μεταφορές και η χρηματοδότηση. Αν και δεν αποδεικνύεται άμεση σχέση με τις ανατιμήσεις, είναι φανερό ότι ενώ τα νοικοκυριά πλήττονται από το κόστος στέγασης, μεταφορών και υγείας, μεγάλα κομμάτια της επιχειρηματικής οικονομίας εξακολουθούν να απολαμβάνουν θετικά νούμερα στην κερδοφορία.

Ανάγκη για νέα συμφωνία

Η συνεχιζόμενη ακρίβεια συνιστά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση. Παρά την αναντίρρητη βελτίωση των περισσότερων οικονομικών δεικτών, στο Μέγαρο Μαξίμου αναγνωρίζουν ότι το κόστος ζωής παραμένει η δεύτερη μεγαλύτερη ανησυχία για τα νοικοκυριά και διαμορφώνει το οικονομικό κλίμα στην κοινωνία.

Αυτό έχει οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων μεταξύ του υπουργείου Ανάπτυξης, της βιομηχανίας τροφίμων και του οργανωμένου λιανεμπορίου. Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, έχει πραγματοποιήσει συναντήσεις με εκπροσώπους του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) και της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μειώσεις τιμών σε βασικά είδη διαβίωσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η στρατηγική των επαφών δεν περιορίζεται σε μια περιορισμένη λίστα προϊόντων αλλά αναζητά παρεμβάσεις που θα έχουν ουσιαστική επίδραση στις δαπάνες των νοικοκυριών. Η κυβέρνηση στοχεύει σε μια συμφωνία με μετρήσιμη ωφέλεια για τον καταναλωτή, ενώ οι σούπερ μάρκετ διαβεβαιώνουν ότι οποιαδήποτε μείωση τιμών θα υλοποιηθεί άμεσα στα ράφια τους.

Αυτή η προσπάθεια συνυπάρχει με άλλες παρεμβάσεις που εφαρμόζονται στην αγορά τα τελευταία χρόνια. Πρόσφατα, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή επέβαλε στη Nestlé HellasΦΑΓΕ, η KAFEA TERRA, η Jacobs Douwe Egberts, η PepsiCo Hellas και η Ferrero.

Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός πλαφόν, ελέγχων και προστίμων έχει λειτουργήσει αποτρεπτικά σε ανατιμήσεις που αλλιώς θα είχαν μετακυληθεί στους τελικούς καταναλωτές. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των μέτρων, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή πλαφόν δημιουργεί στρεβλώσεις στην αγορά.

Η βιομηχανία τροφίμων απορρίπτει τη γενικευμένη κριτική και τονίζει ότι οι βασικές αιτίες για τις πληθωριστικές πιέσεις προέρχονται κυρίως από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, το κρέας και τα ψάρια. Ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ, Ιωάννης Γιώτης, υπογράμμισε ότι οι τιμές στα τυποποιημένα τρόφιμα παραμένουν σταθερές ή και μειωμένες τους τελευταίους 16 μήνες.

Η συνέχιση του πλαφόν

Οι διαπραγματεύσεις με τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο συνδέονται με το μέλλον του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, που είναι το βασικό εργαλείο της κυβέρνησης στην αγορά για σχεδόν τέσσερα χρόνια. Αν και τυπικά η ισχύς του λήγει στις 30 Ιουνίου, όλα δείχνουν ότι η κατάργησή του θα καθυστερήσει.

Το μέτρο αυτό έχει αποτελέσει αφορμή για διαμαρτυρίες από τις βιομηχανίες και τις αλυσίδες λιανεμπορίου, οι οποίες επισημαίνουν ότι προκαλεί στρεβλώσεις και δεν συνάδει με τις συνθήκες μιας κανονικής αγοράς.

Η κυβέρνηση ωστόσο εκτιμά ότι το μέτρο εξακολουθεί να λειτουργεί ως μηχανισμός αποτροπής ακραίων ανατιμήσεων σε συνθήκες ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η προοπτική μη παράτασης του πλαφόν χαρακτήρισε εξαρχής μια από τις βασικές διαπραγματευτικές θέσεις με τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο. Η λογική υποδηλώνει πως μια ουσιαστική συμφωνία που θα επιφέρει μετρήσιμες μειώσεις θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την οριστική απομάκρυνση του μέτρου.

Παρ’ όλα αυτά, οι αρχικές ενδείξεις δείχνουν ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι η παράταση του πλαφόν έως τουλάχιστον το τέλος του καλοκαιριού και μια νέα αξιολόγηση της κατάστασης τον Σεπτέμβριο. Κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν πως ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, η επίδρασή της στις τιμές θα χρειαστεί χρόνο για να γίνει αισθητή στην αγορά, και είναι απίθανο να παρατηρηθεί πριν από το τέλος του καλοκαιριού.

Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν η συμφωνία προχωρήσει, η μεγαλύτερη δοκιμασία θα είναι αν οι καταναλωτές παρατηρήσουν τελικά μια σημαντική διαφορά στις δαπάνες τους. Δύο χρόνια μετά την εκδήλωση της πληθωριστικής κρίσης, η αυξημένη τιμή παραμένει το κύριο κριτήριο αξιολόγησης της οικονομίας από τους πολίτες.

Διαβάστε ακόμη   

Ραφήνα: Ανατροπές στις Κυκλάδες – Η έξοδος της Aegean Sea Lines, τα σενάρια για τη Golden Star Ferries και η παρέμβαση της Fast Ferries

Μυστικά και κώδικες πίσω από τα πολιτικά δείπνα ηγετών

Η πτώση ενός γίγαντα: Πώς η Pizza Hut από «βασίλισσα» του fast food κατέληξε σε εξαγορά (vids) 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα