Οφέλη από τις πρόσφατες ρυθμίσεις για Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Ανάπτυξης

Η πρόσφατη εισαγωγή των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) σηματοδοτεί έναν νέο τρόπο προσέγγισης στον πολεοδομικό σχεδιασμό, ειδικά για συγκεκριμένες περιπτώσεις εγκαταλελειμμένων ή υποβαθμισμένων οικισμών. Το εργαλείο αυτό, το οποίο έχει θεσμοθετηθεί από το 2014 και τώρα υφίσταται τροποποίηση, εφαρμόζεται με αυστηρές διαδικασίες και προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η αναγκαιότητα της επικαιροποίησης αυτών των σχεδίων προκύπτει από τις πρόσφατες αλλαγές στον χωρικό σχεδιασμό της χώρας, όπως η προώθηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και η ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, η οποία καθιστά επιτακτική την προσαρμογή εργαλείων που θα διευκολύνουν την ανάπτυξη με μόνιμα βιώσιμους όρους. Σε αυτό το πλαίσιο, εκατοντάδες εγκαταλελειμμένα χωριά παραμένουν ανεκμετάλλευτα, οδηγώντας σε απώλεια πολύτιμου οικιστικού αποθέματος κατά τη διάρκεια μιας περιόδου με αυξανόμενη στεγαστική πίεση.

Σκοπός των ρυθμίσεων

Η κύρια επιδίωξη της ρύθμισης είναι η αντιμετώπιση της δημογραφικής μείωσης και της εγκατάλειψης των αγροτικών περιοχών, η ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και η προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης μέσω ενός οργανωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού που προστατεύει το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον. Ο σχεδιασμός προσδοκά να ενισχύσει τη διάρκεια και τη βιωσιμότητα των οικισμών.

Η αναβίωση των οικισμών μπορεί να επιτευχθεί μέσω οργανωμένων επεκτάσεων που συνδέονται με τους υφιστάμενους εγκαταλειμμένους οικισμούς, δημιουργώντας έτσι τις συνθήκες για να επανενεργοποιηθεί το οικιστικό τους απόθεμα. Οι διαδικασίες παραμένουν αυστηρές και εστιάζουν στην ασφάλεια δικαίου και στη διασφάλιση περιβαλλοντικής προστασίας.

Οι διαδικασίες για τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. περιλαμβάνουν προσεκτική έγκριση με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνωμοδότηση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. και πλήρη αξιολόγηση των πολεοδομικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Επιπλέον, η συνεκτικότητα με τον υφιστάμενο ιστό επιβάλλει την καταγραφή των δημόσιων χώρων και των αρχειακών κτηρίων, καθώς και την προστασία της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας.

Ειδικότερα, δεν υπάρχει περιστροφή σε γενικευμένα δικαιώματα για τη δημιουργία νέων οικισμών εκτός σχεδίου, ενώ παραμένει ισχυρό το υφιστάμενο σύστημα ελέγχων. Οι ρυθμίσεις προβλέπουν σαφείς κανόνες και δεσμεύσεις για τη χρήση των κονδυλίων, ενισχύοντας έτσι τη δημόσια υποχρέωση και αποφεύγοντας την αυθαιρεσία στις ιδιωτικές αναπτύξεις.

Αναμφίβολα, οι στόχοι των διατάξεων δεν είναι η άναρχη επέκταση, αλλά η ουσιαστική αντιμετώπιση της δημογραφικής και αναπτυξιακής κρίσης που μαστίζει πολλούς ιστορικούς οικισμούς, προστατεύοντας παράλληλα την πολιτιστική κληρονομιά και τη φυσική κληρονομιά. Η προσπάθεια αυτή, επομένως, επενδύει σε οργανωμένο χωρικό σχεδιασμό με οικολογικές εγγυήσεις και σύγχρονες υποδομές, αποτρέποντας αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Κατ’ επέκταση, οι ρυθμίσεις αυτές δεν διευρύνουν την οικοδομική δυνατότητα, αλλά τη ρυθμίζουν με επιστημονικά λόγια, διαμορφώνοντας την πολιτική δόμησης μέσω αυστηρών περιβαλλοντικών και θεσμικών πλαισίων.

Διαβάστε ακόμη