Νέες Ρυθμίσεις στο Κληρονομικό Δίκαιο: Αλλαγές σε Διαθήκες και Κληρονομικά Δικαιώματα

Ένα από τα πιο σημαντικά βήματα στην αναμόρφωση του αστικού δικαίου ολοκληρώθηκε με την εφαρμογή του νέου κληρονομικού δικαίου, το οποίο εγκρίθηκε από τη Βουλή και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο στοχεύει στην προσαρμογή των κανόνων της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο δημιουργίας και δημοσίευσης διαθηκών, στη διανομή περιουσίας και στα δικαιώματα των κληρονόμων.

Επαναστατικές αλλαγές στις κληρονομικές διανομές

Μία από τις κύριες καινοτομίες του νέου νόμου αφορά τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης διανομής μεταξύ συγκληρονόμων, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί και μετά τον θάνατο του κληρονομούμενου.

Αυτή η ρύθμιση ψηφίστηκε κατόπιν προτάσεων της ΠΟΜΙΔΑ προς το υπουργείο Δικαιοσύνης και αναμένεται να επιλύσει πολύπλοκα ζητήματα που απασχολούσαν τους κληρονόμους τα προηγούμενα χρόνια.

Μέχρι τώρα, όσοι κληρονομούσαν περιουσία εξ αδιαθέτου συχνά χρειάζονταν να περάσουν από χρονοβόρες διαδικασίες όπως φορολογικές δηλώσεις, αποδοχές κληρονομιάς, συμβολαιογραφικές πράξεις και μεταγραφές, προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της περιουσίας σε αδιαίρετα ποσοστά.

Στο νέο πλαίσιο, η σύμβαση διανομής μεταξύ συγκληρονόμων θεωρείται αυτόματα και πράξη αποδοχής της κληρονομίας από όλα τα μέλη της συμφωνίας, γεγονός που αναμένεται να επιταχύνει τη διαδικασία διαχείρισης της περιουσίας και να διευκολύνει τις φορολογικές υποχρεώσεις.

Ποιους αφορά η κληρονομία

Η νέα ρύθμιση επανεξετάζει κρίσιμες αρχές της κληρονομικής διαδοχής. Κληρονόμος μπορεί να είναι οποιοσδήποτε πρόσωπο βρίσκεται εν ζωή κατά τη στιγμή του θανάτου του κληρονομουμένου ή έχει ήδη συλληφθεί. Επίσης, εισάγονται δικαιώματα για τέκνα που γεννιούνται μέσω τεχνητής γονιμοποίησης μετά το θάνατο του κληρονομουμένου.

Ο χρόνος κτήσης της κληρονομίας παραμένει ο θάνατος του κληρονομουμένου.

Αλλαγές στη διαδικασία διαθήκης

Ο νόμος διατηρεί την απαίτηση ότι η διαθήκη πρέπει να συντάσσεται αυτοπροσώπως και σύμφωνα με τις διαδικασίες του Αστικού Κώδικα.

Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα για τον διαθέτη να καταθέτει την ιδιόγραφη διαθήκη του σε συμβολαιογράφο για φύλαξη, υπό τις γενικές διατάξεις κατάθεσης εγγράφων.

Η δημοσίευση των διαθηκών αποκτά νέα σημασία. Ο συμβολαιογράφος οφείλει να δημοσιεύει τη διαθήκη μόλις πληροφορηθεί για τον θάνατο του διαθέτη, μέσω της πλατφόρμας του Μητρώου Διαθηκών.

Αντίστοιχες υποχρεώσεις υπάρχουν και για τους κατόχους ιδιόγραφων διαθηκών, οι οποίοι πρέπει να τις προσκομίσουν σε συμβολαιογράφο για δημοσίευση.

Κάθε δημοσίευση συνοδεύεται από ειδικό πρακτικό, στο οποίο αναγράφεται το πλήρες περιεχόμενο της διαθήκης και τυχόν εξωτερικές ατέλειες. Η εκτίμηση του κύρους της διαθήκης παραμένει στις δικαστικές αρχές, με τα πρωτότυπα έγγραφα να φυλάσσονται από τον συμβολαιογράφο.

Δωρεές σε απόρους

Ο νέος νόμος ρυθμίζει τις περιπτώσεις όπου ο διαθέτης αφήνει περιουσία σε «φτωχούς» ή «απόρους» χωρίς συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κληρονομική παροχή περνά στο δήμο της τελευταίας κατοικίας του διαθέτη. Εάν η κατοικία βρίσκεται εκτός Ελλάδας, η περιουσία θα μεταβιβαστεί στο Δημόσιο για κοινωνική αρωγή.

Κληρονομικές συμβάσεις για αιτία θανάτου

Μια από τις σημαντικές καινοτομίες είναι η δυνατότητα καθορισμού κληρονόμου μέσω κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου. Ο κληρονομούμενος έχει τη δυνατότητα να κάνει κληροδοσία ή καταπίστευμα, να επιβάλλει όρους και να επιλέξει το εφαρμοστέο δίκαιο.

Οι δικαιούχοι μπορούν να είναι είτε οι αντισυμβαλλόμενοι είτε τρίτα πρόσωπα, με τον νόμο να επιτρέπει περισσότερα άτομα να διαχειρίζονται τη περιουσία τους μέσω της ίδιας σύμβασης. Η σύμβαση πρέπει να συνάπτεται με την φυσική παρουσία όλων των συμβαλλομένων ενώπιον συμβολαιογράφου.

Περιπτώσεις με αντάλλαγμα

Ο νόμος καθορίζει ειδικές ρυθμίσεις για τη διάθεση περιουσίας με αντάλλαγμα. Εάν το αντάλλαγμα δεν εκπληρωθεί ή υπάρξει πλημμελής εκπλήρωση, ο κληρονομούμενος μπορεί να αποσυρθεί από τη σύμβαση. Παρόμοιο δικαίωμα ισχύει και για τον αντισυμβαλλόμενο υπό σοβαρές συνθήκες, όπως η παράβαση της συμφωνίας από τον κληρονομούμενο.

Δικαιώματα του επιζώντος συζύγου

Το νέο πλαίσιο επαναπροσδιορίζει τη θέση του επιζώντος συζύγου. Σε περίπτωση που συνυπάρχει με ένα τέκνο, δικαιούται το ένα τρίτο της κληρονομίας. Αν υπάρχουν περισσότερα τέκνα, το ποσοστό περιορίζεται στο ένα τέταρτο. Με συγγενείς δεύτερης τάξης, το δικαίωμα του συζύγου ανέρχεται στο ήμισυ της κληρονομίας.

Ο επιζών σύζυγος διατηρεί επίσης δικαίωμα σε προσωπικά αντικείμενα και αποκτά δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης της κοινής κατοικίας για ένα έτος από το θάνατο του κληρονομούμενου.

Αναγνώριση δικαιωμάτων σε ελεύθερες ενώσεις

Το νέο κληρονομικό δίκαιο αναγνωρίζει πλέον ειδικά δικαιώματα για άτομα που συνδέονται με τον κληρονομούμενο μέσω ελεύθερης συμβίωσης. Όταν δεν υπάρχει σύζυγος, πρόσωπο που συνυπήρξε για τουλάχιστον τρία χρόνια ή χωρίς χρονικό περιορισμό αν έχουν κοινά τέκνα, αποκτά δικαιώματα στα κοινά αντικείμενα.

Σε προϋποθέσεις, μπορεί επίσης να αποκτήσει το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης της κοινής κατοικίας για ένα έτος μετά τον θάνατο.

Αν δεν υπάρχουν σύζυγος ή συγγενείς για κληρονομία, το πρόσωπο της ελεύθερης ένωσης μπορεί να γίνει κληρονόμος.

Προστασία προσωπικής περιουσίας κληρονόμων

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την ευθύνη των κληρονόμων για χρέη που συνδέονται με την κληρονομία. Πλέον, οι κληρονόμοι δεν ευθύνονται με την προσωπική τους περιουσία, εκτός αν επιλέξουν να αναλάβουν πλήρη διαχείριση της κληρονομίας μέσω δήλωσης σε δικαστήριο.

Αυτή η διάταξη ενισχύει την προστασία των κληρονόμων από απρόβλεπτα οικονομικά βάρη και αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές δομές του νέου νομικού πλαισίου.

Διαβάστε ακόμη

Το σχέδιο για την «Ελλάδα του 2030» βάζει μπροστά ο Κυριάκος Μητσοτάκης

CNBC: Οι 100 ημέρες του πολέμου στο Ιράν που άλλαξαν τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία (διαγράμματα)

«Οδηγός» για επενδυτές: Πώς οι αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ αλλάζουν το παιχνίδι στις ευρωπαϊκές μετοχές

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο Θέμα