Η σύγκρουση ενδυναμώνει τον άνθρακα, αλλά η πράσινη μετάβαση παραμένει ασφαλής

Η απότομη αύξηση των τιμών φυσικού αερίου, που συνδέεται με τις εξελίξεις στην Μέση Ανατολή, αναγκάζει πολλές χώρες σε Ασία και Ευρώπη να επιστρέψουν προσωρινά στη χρήση του άνθρακα για να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες. Όπως διαπιστώνει δημοσίευμα των Financial Times, η Ταϊλάνδη επαναδραστηριοποιεί μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα από την αρχή της σύγκρουσης. Ταυτόχρονα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα χαλαρώνουν τους περιορισμούς στη χρήση αυτού του ρυπογόνου καυσίμου, ύστερα από τις αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με την προμήθεια φυσικού αερίου.

Στην Ευρώπη, η κατάσταση δεν είναι διαφορετική. Η Ιταλία έχει ορίσει το 2038 ως νέα ημερομηνία για την ολοκληρωμένη απομάκρυνση από τον άνθρακα, ενώ η Γερμανία έχει δει τις λιγνιτικές μονάδες να παράγουν πλέον περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αυτές που καίνε φυσικό αέριο, μετά την έναρξη του πολέμου.

Ο πόλεμος και η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης

Αν και ο άνθρακας φαίνεται να είναι η προσωρινή λύση, αναλυτές πιστεύουν ότι αυτή η κρίση θα επιταχύνει τη μετάβαση προς καθαρότερες ενεργειακές πηγές μακροπρόθεσμα. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ελαχιστοποιήσουν την εξάρτησή τους από ξένα ορυκτά καύσιμα, κυρίως από περιοχές με γεωπολιτική αστάθεια. Σημειώνουν, μάλιστα, ότι η ενεργειακή αυτονομία συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες αποδεικνύονται λιγότερο ευάλωτες σε αντίξοες εξωτερικές συνθήκες.

Αυτή η τάση είχε γίνει σαφής και μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν πολλές χώρες, όπως η Γερμανία, στράφηκαν ξανά στον άνθρακα για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε φυσικό αέριο. Ωστόσο, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών σε βάθος χρόνου υπερέβη την αύξηση στη χρήση άνθρακα.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) αναφέρει ότι η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ αυξήθηκε περίπου 50% από τα τέλη του 2022, φτάνοντας τα 5,1 τεραβάτ. Αντίθετα, η παγκόσμια δυναμικότητα άνθρακα έχει αυξηθεί μόλις 6%, λόγω της αύξησης στην Ασία που αντισταθμίζεται από το κλείσιμο μονάδων στην Ευρώπη.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν παρατηρείται σημαντική αύξηση νέων επενδύσεων σε εργοστάσια άνθρακα. Πολλές χώρες περιορίζονται στην άρση περιορισμών κατανάλωσης ή στην καθυστέρηση της απομάκρυνσης παλιών μονάδων, λόγω του υψηλού κόστους του φυσικού αερίου. Στην Ιταλία, μάλιστα, η πλήρης επιστροφή στον άνθρακα μοιάζει απίθανη, αφού πολλές μονάδες παραμένουν ανενεργές για χρόνια και χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις για να τεθούν ξανά σε λειτουργία.

Η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας σε κρίσιμες στιγμές

Ο άνθρακας κερδίζει προσοχή σε περιόδους κρίσης, κυρίως λόγω της αξιοπιστίας του ως πηγή ενέργειας, αδιάφορη για καιρικές μεταβολές. Για παρόμοιους λόγους, πολλές κυβερνήσεις επανεξετάζουν και τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών είναι αξιοσημείωτη. Μόνο το προηγούμενο έτος, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές όπως τα αιολικά και τα ηλιακά πάρκα αυξήθηκε κατά περίπου 800 τεραβατώρες παγκοσμίως.

Η μείωση του κόστους ενισχύει αυτή την τάση. Οι τιμές των ηλιακών πάνελ έχουν μειωθεί σχεδόν 70% από το 2022 μέχρι το 2025, κυρίως λόγω της αυξημένης παραγωγής στην Κίνα, ενώ το κόστος των μπαταριών έχει υποχωρήσει κατά 36%, διευκολύνοντας την αξιοποίηση των ΑΠΕ, που συχνά είναι διαλείπουσες.

Οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας φαίνεται ότι ενισχύουν και τη ζήτηση για φωτοβολταϊκά συστήματα, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την έκθεσή τους σε πιθανές διακυμάνσεις τιμών.

Ωστόσο, η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Η άνοδος των επιτοκίων και ο πληθωρισμός έχουν αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης έργων ΑΠΕ, που απαιτούν υψηλές αρχικές επενδύσεις. Έτσι, αν και οι υψηλές τιμές ενέργειας ευνοούν την οικονομική βιωσιμότητα των ανανεώσιμων, η αύξηση του κόστους δανεισμού λειτουργεί ανασταλτικά, δημιουργώντας ένα περίπλοκο και αβέβαιο επενδυτικό τοπίο.

Διαβάστε ακόμη