Η Ευρώπη σταματά να καλύπτει το Ισραήλ με ενοχές

Θεσμική Κρίση στις Σχέσεις Ισραήλ και Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η κατάσταση στις σχέσεις του Ισραήλ με την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εισέλθει σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της πρόσφατης ιστορίας, έπειτα από την απόφαση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, να σταματήσει τις διπλωματικές επαφές με την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλας.

Η ένταση αυτή πυροδότηθηκε από δηλώσεις της Κάλας κατά την επίσκεψή της στο Μεξικό, όπου συνέκρινε την πολιτική του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους με το καθεστώς του απαρτχάιντ που ίσχυε στη Νότια Αφρική. Αυτή η αναφορά προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις από το Ισραήλ, με τον Σάαρ να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις «συστημική προκατάληψη» και να ανακοινώνει ότι οι επαφές θα παραμείνουν σταματημένες μέχρι την επίσημη διάψευση ή ανάκληση των δηλώσεων από την Κάλας. Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, η σύγκριση αυτή πλήττει την διεθνή νομιμοποίηση του εβραϊκού κράτους.

Η κυβέρνηση του Ισραήλ θεωρεί ότι η σιωπή της Κάλας συνιστά έμμεση επιβεβαίωση των αναφορών και διέκρινε τις κατηγορίες ως «συκοφαντικές» απέναντι στη μοναδική δημοκρατία της Μέσης Ανατολής, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να υπάρξουν διπλωματικές επιπτώσεις.

Πέρα από την άμεση σύγκρουση, η ένταση αυτή αντανακλά μια μεγαλύτερη κρίση στις σχέσεις του Ισραήλ με τμήματα της Ευρώπης. Οι πρόσφατες εξελίξεις, όπως οι ανθρωπιστικές κρίσεις στη Γάζα και οι πολιτικές στην Δυτική Όχθη, έχουν διαιρέσει τις χώρες μέλη της ΕΕ. Ορισμένες χώρες, όπως η Ισπανία και η Γαλλία, ζητούν αυστηρότερη στάση απέναντι στο Ισραήλ, ενώ άλλες, όπως η Γερμανία, προειδοποιούν ότι η σφοδρή ρητορική μπορεί να υπονομεύσει τον ρόλο της Ένωσης ως μεσάζοντα.

Αυτό το περιστατικό αναδεικνύει επίσης την ευαισθησία γύρω από το θέμα του Ισραήλ στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Οι ισραηλινοί αξιωματούχοι αντιλαμβάνονται ότι οι συγκρίσεις με το απαρτχάιντ θέτουν σε αμφισβήτηση τα θεμέλια του κράτους του Ισραήλ, γεγονός που εξηγεί την ισχυρή αντίδραση της κυβέρνησης.

Παράλληλα, η ίδια η κρίση αποκαλύπτει το διαρκές πρόβλημα της ελλειμματικής ενιαίας στάσης της ΕΕ σχετικά με το Παλαιστινιακό. Αν και προσδοκάται να εκπροσωπήσει τη συνολική στάση των κρατών-μελών, η απουσία μιας κοινής πολιτικής έχει γίνει ορατή εδώ και χρόνια, καθιστώντας τησύγκρουση ανάμεσα σε Σάαρ και Κάλας πιο σημαίνουσα σε πολιτικό επίπεδο.

Στο παρελθόν, το Ισραήλ υπέθετε ότι η Ευρώπη δεν θα εξέφραζε σφοδρές κριτικές λόγω της ιστορικής της ευθύνης απέναντι στον εβραϊκό λαό. Όμως, σήμερα, αυτή η αίσθηση ενοχής φαίνεται να έχει χάσει την ισχύ της, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες υιοθετούν ολοένα πιο επικριτική στάση απέναντι στο Ισραήλ.

Η αλλαγή αυτή είναι καθοριστική και συνοδεύεται από τις επιρροές που έχουν προκύψει από το πολιτικό σκηνικό των ΗΠΑ. Η στροφή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έχει επιτρέψει στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να εκφράσουν τις απόψεις τους με περισσότερο θάρρος.

Αυτή η νέα φάση στις ισραηλοευρωπαϊκές σχέσεις δεν φαίνεται να είναι παροδική, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζουν να στηρίζουν τη θέση τους με τη στήριξη των ανθρώπινων δικαιωμάτων, γεγονός που μπορεί να διαταράξει περαιτέρω τις παραδοσιακές σχέσεις του Ισραήλ με την Ευρώπη.