Αναφορά ΟΟΣΑ – FAO: 9% αύξηση αγροτικών εισοδημάτων στην τελευταία δεκαετία – Ποιοι οι κίνδυνοι για τη μελλοντική τους πορεία;

Η αύξηση της παραγωγικότητας στα γεωργικά χωράφια αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση περίπου 9% στα αγροτικά εισοδήματα μέσα στην επόμενη δεκαετία, παρά τις αυξημένες τιμές για λιπάσματα, σπόρους, καύσιμα και εργατικά χέρια. Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα της νέα έκθεσης για τις Προοπτικές της Γεωργίας για την περίοδο 2026-2035, την οποία δημοσίευσαν ο ΟΟΣΑ και ο FAO. Οι δύο οργανισμοί εκφράζουν ωστόσο ανησυχίες ότι απρόβλεπτα γεγονότα, όπως οι κρίσεις που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια, ενδέχεται να ανατρέψουν τις αρχικές εκτιμήσεις.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ιστορία έχει δείξει ότι γεγονότα όπως οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του ’70, οι χρηματοπιστωτικές και επισιτιστικές αναταραχές που έλαβαν χώρα την προηγούμενη δεκαετία, η πανδημία και οι συγκρούσεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής μπορεί να αποσταθεροποιήσουν τις μακροπρόθεσμες τάσεις στον τομέα αυτό. Επιπλέον, οι προβλέψεις καταδεικνύουν ότι υπάρχει 25% πιθανότητα το ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα ανά εργαζόμενο το 2035 να είναι τουλάχιστον 12% χαμηλότερο από το υπολογισμένο βασικό επίπεδο, με τις χώρες χαμηλού εισοδήματος να ενδέχεται να επιδεινωθούν ακόμα περισσότερο, πιθανόν υπολείποντας τα σημερινά τους εισοδήματα.

Η προσδοκώμενη αύξηση της τάξης του 9% αντιπροσωπεύει μέση παγκόσμια παραγωγικότητα γεωργικής εργασίας που θα φτάσει τα 3.800 δολάρια ανά παραγωγό. Αυτός ο μέσος όρος, ωστόσο, κρύβει μεγάλες γεωγραφικές ανισότητες και ποικιλία αναπτυξιακών ρυθμών ανάμεσα στις διάφορες οικονομικές κατηγορίες. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, η μέση παραγωγικότητα εκτιμάται ότι έχει διαμορφωθεί στα 21.100 δολάρια για την περίοδο 2023-2025 και αναμένεται να αυξηθεί στα 22.155 δολάρια μέχρι το 2035.

Οι υψηλότερες αποδόσεις ανά παραγωγό παρατηρούνται στη Βόρεια Αμερική, τη Δυτική Ευρώπη και την Ωκεανία, περιοχές που ξεχωρίζουν λόγω των μεγάλων εκτάσεων γης που διαθέτουν, καθώς και του υψηλού βαθμού μηχανοποίησης και των σημαντικών επενδύσεων κεφαλαίου. Αν και αυτό το μοντέλο ενισχύει την παραγωγικότητα, ταυτόχρονα το καθιστά πιο επιρρεπές στους κινδύνους από τις μεταβολές των αγροτικών εισοδημάτων.

Στις φτωχότερες περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής και της Νότιας Ασίας, οι παραγωγοί εξακολουθούν να βγάζουν πολύ χαμηλά εισοδήματα, που κατά μέσο όρο ανέρχονται σε μόλις 930 δολάρια ετησίως, με προβλέψεις να φτάσουν στα 1.100 δολάρια έως το 2035. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για επενδύσεις που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανθεκτικότητα του αγροτικού τομέα, μέσω της καλύτερης διαχείρισης κινδύνων, ασφαλιστικών εργαλείων, ενημέρωσης των παραγωγών και στοχευμένης κρατικής υποστήριξης για την αντιμετώπιση ακραίων καταστάσεων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι πραγματικές διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθερές ή ακόμα και χαμηλότερες από τα σημερινά επίπεδα κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Αυτή η εκτίμηση βασίζεται στις αναμενόμενες αυξήσεις της παραγωγικότητας και στις κανονικές καιρικές συνθήκες, που συμβάλλουν στην συγκράτηση του οριακού κόστους παραγωγής. Ωστόσο, οι δύο οργανισμοί προειδοποιούν ότι οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις και οι απότομες αυξήσεις τιμών παραμένουν πιθανές λόγω απρόβλεπτων κινδύνων.

Μέχρι το 2035, η παγκόσμια ακαθάριστη αξία αγροτικής παραγωγής εκτιμάται ότι θα σημειώσει αύξηση 13,3%, φτάνοντας τα 4,01 τρισ. δολάρια. Η κτηνοτροφία αναμένεται να έχει την πιο σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη, με αύξηση 15,1%, ακολουθούμενη από τις φυτικές καλλιέργειες (12,5%) και την υδατοκαλλιέργεια (11%).

Οι χώρες μεσαίου εισοδήματος στις περιοχές της Ασίας-Ειρηνικού, της υποσαχάριας Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής θα παραμείνουν οι κύριοι κινητήριοι παράγοντες της παγκόσμιας αγροτικής ανάπτυξης, αναμένοντας να συμβάλλουν στο 80,3% της συνολικής αύξησης της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής έως το 2035, σε σύγκριση με το 78,4% της προηγούμενης δεκαετίας.

Στον τομέα της κατανάλωσης, οι χώρες χαμηλού μεσαίου εισοδήματος αναμένεται να διαφοροποιήσουν τη διατροφή τους, ενισχύοντας κυρίως την κατανάλωση ζωικών προϊόντων καθώς το βιοτικό επίπεδο βελτιώνεται. Η Νοτιοανατολική Ασία μπορεί να εκπροσωπήσει το 39% της παγκόσμιας αύξησης της κατανάλωσης έως το 2035, εξαιτίας της πληθυσμιακής ανάπτυξης, της αστικοποίησης και της ανόδου των εισοδημάτων. Αντίθετα, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος, ιδίως στην υποσαχάρια Αφρική, θα συνεχίσουν να είναι πίσω σε όρους επισιτιστικής ασφάλειας και διατροφής, λόγω των χαμηλών εισοδημάτων και των περιορισμών στην οικονομία τους.