Εκτεταμένα έργα αντλησιοταμίευσης 240 GW παγκοσμίως και η ελληνική πρωτοβουλία

Ο τομέας της υδροηλεκτρικής ενέργειας διαγράφει νέα πορεία σε παγκόσμιο επίπεδο, αποκτώντας ανανεωμένο προφίλ με ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης. Στο επίκεντρο αυτής της ανανέωσης βρίσκονται οι τεχνολογίες αντλησιοταμίευσης, οι οποίες υποστηρίζουν την σταθερή ροή καθαρής ενέργειας, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια και προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες εξισορρόπησης για τα ηλεκτρικά δίκτυα. Με την ενεργειακή μετάβαση να καταδεικνύει την ανάγκη για αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και ευελιξία 24/7, οι υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις επιστρέφουν στο προσκήνιο. Σύμφωνα με την έκθεση World Hydropower Outlook 2026 της Διεθνούς Ένωσης Υδροηλεκτρικής Ενέργειας (IHA), η συνολική εγκατεστημένη ισχύς υδροηλεκτρικών έργων μέχρι το τέλος του 2025 αναμένεται να φτάσει τα 1.469 GW, συμπεριλαμβανομένων 1.269 GW συμβατικών υδροηλεκτρικών μονάδων, ενώ τα έργα αντλησιοταμίευσης θα ξεπεράσουν τα 200 GW (201 GW).

Το 2025 προστέθηκαν 28 GW νέας ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο, με 16 GW από συμβατικά έργα και σχεδόν 12 GW από αντλησιοταμίευση. Αυτή η επίδοση σηματοδοτεί το υψηλότερο ετήσιο επίπεδο εγκαταστάσεων αντλησιοταμίευσης που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Η συνολική παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε σε 4.495 TWh, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στη συνδυασμένη παραγωγή από αιολικές και ηλιακές πηγές.

Τα στοιχεία της IHA αποκαλύπτουν ένα παγκόσμιο πρόγραμμα έργων ύψους 1.127 GW, εκ των οποίων 621 GW αφορούν αντλησιοταμίευση και 506 GW συμβατική υδροηλεκτρική ενέργεια. Περισσότερα από 390 GW βρίσκονται ήδη σε στάδιο κατασκευής, υποδεικνύοντας μια σφοδρή αύξηση στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης για την επόμενη δεκαετία, αν τα έργα συνεχίσουν να προχωρούν. Σύμφωνα με την IHA, η αντλησιοταμίευση αναδεικνύεται και πάλι σε κύρια κινητήρια δύναμη του τομέα, με περίπου 240 GW να είναι υπό κατασκευή παγκοσμίως.

Προβλέψεις για την αντλησιοταμίευση

Οι προβλέψεις αναφέρουν ότι η ανάπτυξη της αντλησιοταμίευσης θα επιταχυνθεί περαιτέρω, με την εγκατεστημένη παγκόσμια ισχύ να αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ο ετήσιος ρυθμός εγκαταστάσεων εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 20 GW/έτος έως το 2030 και πιθανώς να τριπλασιαστεί εντός 15 ετών, εφόσον οι κυβερνητικοί στόχοι υποστηριχτούν από κατάλληλα ρυθμιστικά πλαίσια.

Παράλληλα, η συμβατική υδροηλεκτρική ενέργεια παραμένει ζωτικής σημασίας για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες και περιοχές του κόσμου όπου η πρόσβαση σε αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια εξαρτάται από ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες της ζήτησης. Ωστόσο, η υλοποίηση παραμένει κάτω από τις επιδιώξεις του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) για τριπλασιασμό των ανανεώσιμων πηγών, κάτι που δείχνει την ανάγκη για πιο άμεσες διαδικασίες αδειοδότησης, ισχυρότερα πολιτικά σήματα και φιλικά επενδυτικά πλαίσια.

Σημειώνεται επίσης ότι η υδροηλεκτρική ενέργεια αναμένεται να αναλάβει καίριο ρόλο στην ταχεία αύξηση των data centers παγκοσμίως, εξαιτίας της συνακόλουθης αυξημένης ενέργειας που απαιτούν. Αυτό είναι ήδη εμφανές σε χώρες της Βόρειας και Νότιας Αμερικής.

Αναφορά στην ΔΕΗ

Η IHA επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα ολοένα και περισσότερο ενσωματώνεται στη διαδικασία σχεδιασμού, χρηματοδότησης και λειτουργίας των υδροηλεκτρικών έργων. Ο Κανονισμός Βιωσιμότητας Υδροηλεκτρικής Ενέργειας (Hydropower Sustainability Standard – HSS) διαμορφώνει ολοένα και περισσότερο τους τρόπους αξιολόγησης των έργων από κυβερνήσεις, κατασκευαστές και επενδυτές με κριτήρια σχετιζόμενα με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση (ESG). Μέχρι τα μέσα του 2026, 20 έργα σε διάφορες ηπείρους είχαν πιστοποιηθεί με βάση το HSS.

Ειδική μνεία γίνεται και στη ΔΕΗ, καθώς έχει αναπτυχθεί συνεργασία με τον φορέα Hydropower Sustainability Alliance (HSA) για την ενσωμάτωση αρχών ESG σε όλα τα υδροηλεκτρικά της έργα. Αυτή η συνεργασία περιλαμβάνει εκπαιδευτικά προγράμματα, αυτοαξιολόγηση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, που επιτρέπουν στις ομάδες της ΔΕΗ να υιοθετήσουν το πρότυπο HSS σε υπάρχοντα και μελλοντικά έργα. Οι πρόσφατες δραστηριότητες περιλαμβάνουν την εκπαίδευση εσωτερικών αξιολογητών και την ανασκόπηση σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, υπογραμμίζοντας την κατεύθυνση προς τη βιωσιμότητα στην στρατηγική και στην οικονομική αναφορά της εταιρείας.

Αναπτυξιακά έργα στην Ελλάδα

Αυτή τη στιγμή, η μεγαλύτερη επένδυση αντλησιοταμίευσης στην Ελλάδα υλοποιείται στην Αμφιλοχία από τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Το έργο περιλαμβάνει δύο ανεξάρτητα συγκροτήματα αντλησιοταμίευσης που αξιοποιούν τους ταμιευτήρες του Αγίου Γεωργίου και του Πύργου, σε συνεργασία με τη λίμνη Καστρακίου ως κάτω ταμιευτήρα. Το σύνολο της εγκατεστημένης ισχύος υπολογίζεται στα 680 MW, με ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που αναμένεται να φτάσει περίπου τα 816 GWh. Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 650 εκατ. ευρώ και η εμπορική λειτουργία αναμένεται να ξεκινήσει το 2030.

Η ΔΕΗ επίσης επενδύει ενεργά στον τομέα της αντλησιοταμίευσης, με στόχο να δημιουργήσει έργα συνολικής ισχύος πάνω από 1 GW, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης. Στόχος είναι η μετατροπή των πρώην λιγνιτικών εγκαταστάσεων σε υποδομές αποθήκευσης ενέργειας επόμενης γενιάς. Ένα παράδειγμα είναι το έργο αντλησιοταμίευσης στο Νοτίου Πεδίου του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο έχει εισέλθει στη φάση δημόσιας διαβούλευσης. Η συγκεκριμένη επένδυση αφορά σύστημα αντλησιοταμίευσης με τη δυνατότητα παραγωγής 227 MW και άντλησης 221 MW.

Επιπλέον, η ΔΕΗ έχει προγραμματίσει τρία μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης, το πιο ώριμο εκ των οποίων είναι ένα στο πρώην λιγνιτωρυχείο Καρδιάς στην Κοζάνη, που έχει ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακολουθεί η εγκατάσταση στη Μεγαλόπολη των 183 MW που βρίσκεται υπό αξιολόγηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και το έργο των 227 MW στο Νότιο Πεδίο που επίσης περιμένει εγκρίσεις. Παράλληλα, η ΔΕΗ έχει λάβει άδεια από τη ΡΑΑΕΥ για την κατασκευή ενός έργου ισχύος 475 MW στον Υδροηλεκτρικό Σταθμό Σφηκιάς στη Βέροια. Επιπλέον, εξετάζεται η ανάπτυξη συστημάτων αντλησιοταμίευσης και στους σταθμούς Πουρναρίου και Καστρακίου.

Τέλος, στον τομέα της αντλησιοταμίευσης ξεκινά δραστηριότητα και ο όμιλος AKTOR. Η διοίκηση ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει στην αποθήκευση ενέργειας και αντλησιοταμίευση, αναγνωρίζοντας τη σημασία που θα διαδραματίσουν οι συγκεκριμένες τεχνολογίες στη διαχείριση της αυξανόμενης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

Διαβάστε ακόμη