Δοκιμασία της αγοράς: Δημοπρασία Ιουλίου και συνάντηση στη Σερβία

Η CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, εκφράζει την άποψη ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί θεμελιώδη σταθμό για ένα μεγαλύτερο ευρωπαϊκό πλέγμα εναλλακτικών οδών φυσικού αερίου και LNG. Σύμφωνα με την ίδια, η σημασία του εγχειρήματος επεκτείνεται πέρα από την απλή εμπορική μεταφορά, διαμορφώνοντας μια πιο ανθεκτική και ευέλικτη ενεργειακή υποδομή στην Ευρώπη. Αυτός ο διάδρομος ενδέχεται να λειτουργήσει ως «ασπίδα» σε περιόδους ενεργειακής κρίσης, γεωπολιτικών προκλήσεων ή διαταραχών επάρκειας.

Μία από τις σημαντικές προκλήσεις για την αγορά είναι η σύνδεση μεταξύ της διαθεσιμότητας υποδομών και του εμπορικού ενδιαφέροντος. Στην τελετή εγκαινίων του αγωγού υψηλής πίεσης προς τη Δυτική Μακεδονία, η κα Σφερούτσα υπογράμμισε την αναγκαία σύνδεση αυτών των παραμέτρων, αναλύοντας τη λογική του έργου ως «κύκλο». Χωρίς επαρκή δυναμικότητα και αξιόπιστους δρόμους μεταφοράς, η συμμετοχή εμπορικών παικτών και η αύξηση των ροών φυσικού αερίου καθίστανται αδύνατες. Ο ρόλος των Διαχειριστών είναι να διασφαλίσουν ότι η κατάλληλη υποδομή δημιουργείται πριν την ανάπτυξη της αγοράς.

Η διοίκηση του ΔΕΣΦΑ είναι αισιόδοξη για τη δημοπρασία δυναμικότητας που θα διεξαχθεί τον Ιούλιο, η οποία περιλαμβάνει νέα προϊόντα μεταφοράς φυσικού αερίου με μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια διάρκεια. Τα νέα αυτά προϊόντα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διαχειριστή, θα είναι πιο ανταγωνιστικά και αναμένονται να ενεργοποιηθούν μετά την έγκριση από τις Ρυθμιστικές Αρχές. Το κλίμα αισιοδοξίας συνδέεται με δύο κρίσιμες διαδικασίες που έχουν προχωρήσει πρόσφατα και στοχεύουν στην ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου.

Η πρώτη αφορά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Μάρτιο μεταξύ των Διαχειριστών για την ανάπτυξη ενός νέου μοντέλου λειτουργίας σε πλήρη συμφωνία με την ευρωπαϊκή κανονιστική διάταξη, καθώς και το νέο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου, το οποίο έχει αναπτυχθεί σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις Διαχειρίστριες χώρες της περιοχής. Η δεύτερη εξέλιξη περιλαμβάνει τη συμφωνία Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας για την επιπλέον ενσωμάτωσή τους στον Κάθετο Διάδρομο, αξιοποιώντας υπάρχουσες και υπό ανάπτυξη υποδομές.

Η προτεινόμενη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου δεν είναι απλώς θεωρητική, καθώς είναι αποτέλεσμα στηριγμένο σε υπάρχουσες υποδομές. Ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, θα ενισχύσει περαιτέρω τις εξαγωγικές δυνατότητες της Ελλάδας προς τις βόρειες αγορές.

Η κα Σφερούτσα τόνισε ότι οι συζητήσεις σχετικά με την επέκταση έχουν εστιάσει στις τεχνικές και επιχειρησιακές διαδικασίες, με τον ΔΕΣΦΑ να αναλαμβάνει τον τεχνικό συντονισμό, στοχεύοντας σε ολοκλήρωση μέχρι τον Σεπτέμβριο. Οι Διαχειριστές θα εξετάσουν την κατάσταση των υποδομών που είναι διαθέσιμες και την αναβάθμιση που μπορεί να χρειαστεί για τη συγχώνευση των εθνικών δικτύων.

Συνάντηση στη Σερβία

Η επόμενη συνάντηση αξιολόγησης θα λάβει χώρα στη Σερβία, η οποία θα διαδραματίσει έναν πιο ενεργό ρόλο στην τεχνική ωρίμανση του έργου, εστιάζοντας στην ενσωμάτωσή του στον Κάθετο Διάδρομο. Τα σχέδια επεκτατικής ανάπτυξης των Βαλκανίων θα βασίζονται αποκλειστικά σε υφιστάμενες ή άμεσα προγραμματισμένες υποδομές.

Η φιλοσοφία του Κάθετου Διαδρόμου εστιάζει στη μέγιστη εκμετάλλευση των ήδη ανεπτυγμένων υποδομών φυσικού αερίου, με στόχο τη δημιουργία ενός βιώσιμου και εμπορικά λειτουργικού δικτύου.

Προβληματισμοί σχετικά με το ρωσικό αέριο

Παράλληλα, αποκαλύπτεται ότι ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου υπηρετεί την ευρωπαϊκή στρατηγική αποδέσμευσης από το ρωσικό αέριο. Η κα Σφερούτσα επισήμανε ότι η ΕΕ χρειάζεται «όλες τις διαθέσιμες οδούς» για να καλύψει τις απώλειες από τις μειωμένες ροές αερίου. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κάθετος Διάδρομος αναδύεται ως κρίσιμος παράγοντας στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης.

Η εκτίμηση είναι ότι η πλήρης κατάργηση του ρωσικού αερίου θα δημιουργήσει ένα κενό περίπου 18-20 bcm, με τον Κάθετο Διάδρομο να ενδέχεται να καλύψει μέχρι 4 bcm κάτω από ανταγωνιστικούς όρους, δείχνοντας τη δυνατότητα διασύνδεσης στην ευρύτερη περιοχή.

Προβλέψεις Παπασταύρου για το μέλλον του ρωσικού αερίου

Σε δηλώσεις του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε ότι η αγορά φαίνεται διστακτική όσον αφορά την πλήρη αποχώρηση από το ρωσικό αέριο μέχρι το τέλος του 2027, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν έχει υπάρξει η απαραίτητη κίνηση στον τομέα. Οι φορείς της αγοράς θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι η πολιτική απόφαση για την αποδέσμευση θα εφαρμοστεί στην πράξη, προειδοποιώντας ότι ο TurkStream δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως μέσο για τη συνέχιση των ρωσικών ροών.

Ωστόσο, ο υπουργός σημείωσε ότι το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου υπάρχει πλέον σε πιο συγκεκριμένη διάσταση. Οι διαδικασίες προχωρούν γρήγορα και υπάρχει ένα «σταθερό κανονιστικό πλαίσιο» για τη λειτουργία του, με νέα εμπορικά προϊόντα δυναμικότητας που προσφέρουν περισσότερη ευελιξία και ανταγωνιστικότητα.

Η επιτυχία της στρατηγικής διαφοροποίησης σχετίζεται άμεσα με τη βελτίωση των ενεργειακών υποδομών, καθώς η περιοχή χρειάζεται περισσότερη διασυνδεσιμότητα και νέες οδούς μεταφοράς φυσικού αερίου. Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κεντρικό κρίκο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής, με τις εξαγωγές φυσικού αερίου να προβλέπεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια, φθάνοντας τα 8 bcm, και πιθανώς τα 9 bcm με την ενεργοποίηση του διασυνδετήριου αγωγού προς τη Βόρεια Μακεδονία.

Η εκτίμηση είναι ότι, σε ένα ευνοϊκό τεχνικό σενάριο, η συνολική εξαγωγική ικανότητα της Ελλάδας θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 12 bcm ετησίως, με σημαντικές ποσότητες να διοχετεύονται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Διαβάστε επίσης