ΔΝΤ: Η Ελλάδα αντιμέτωπη με ζητήματα αξιοποίησης και όχι έλλειψης κατοικιών

Η προσιτή στέγαση στην Ελλάδα συνιστά μια από τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, όπως καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε ειδική αναφορά εντός των εκθέσεων αξιολόγησης του ελληνικού χρηματοπιστωτικού τομέα (FSAP) και του Άρθρου IV.

Παρά το γεγονός ότι πάνω από 60% των νοικοκυριών κατέχει την κατοικία τους χωρίς δανειακές υποχρεώσεις, το κόστος στέγασης παραμένει υπερβολικά υψηλό. Οι αιτίες περιλαμβάνουν τα υψηλά επαναλαμβανόμενα έξοδα που σχετίζονται με το παλαιό και ενεργειακά αναποτελεσματικό κτιριακό απόθεμα, καθώς και την ελλιπή επένδυση σε ανακαινίσεις μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Μια δεύτερη σημαντική διάσταση είναι ότι οι ανισορροπίες στην αγορά κατοικίας δεν προκύπτουν από λειψυδρία ακινήτων, αλλά από προβλήματα κατανομής. Περίπου 35% του στεγαστικού αποθέματος δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, επισημαίνει το Ταμείο.

Πολλά κενά ακίνητα παραμένουν αναξιοποίητα λόγω οικονομικών δυσκολιών των ιδιοκτητών και του υψηλού κόστους ανακαίνισης, ενώ ζητήματα νομιμότητας και διαχείρισης επιδεινώνουν την κατάσταση.

Οι ανισορροπίες επιδεινώνονται περαιτέρω από την αντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης που επηρεάζει το μέγεθος, την ποιότητα και την γεωγραφική τοποθέτηση των ακινήτων, ειδικά σε περιοχές με έντονη βραχυχρόνια μίσθωση και δημογραφικές πιέσεις, όπως η αύξηση της εσωτερικής μετανάστευσης και των μονοπρόσωπων νοικοκυριών.

Το ΔΝΤ προτείνει όπως η στεγαστική πολιτική επικεντρωθεί στην καλύτερη αξιοποίηση του υπάρχοντος αποθέματος κατοικιών, καθώς και στη λήψη στοχευμένων μέτρων για την αύξηση της προσιτότητας.

Κυβερνητικές Παρεμβάσεις

Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμευθεί σε παρεμβάσεις που στοχεύουν στη μείωση του στεγαστικού κόστους, όπως το πρόγραμμα επιστροφής ενοικίου και η επιδότηση δανείων μέσω των προγραμμάτων Σπίτι Μου, με σκοπό να ενισχυθεί η πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση για νέα νοικοκυριά. Η πλήρης απαλλαγή ΦΠΑ για νέες οικοδομές είναι επίσης στα μέτρα που εξετάζονται.

Ωστόσο, το ΔΝΤ τονίζει ότι τα μέτρα αυτά παρέχουν μόνο βραχυπρόθεσμες λύσεις, καθώς οι τιμές και τα ενοίκια είναι πιθανό να επανακαθοριστούν ανωδικά, αυξάνοντας έτσι το δημοσιονομικό κόστος με το πέρασμα του χρόνου.

Ιδιαίτερα για το πρόγραμμα επιστροφής ενοικίου, το Ταμείο προτείνει να εστιάσει σε πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, συνοδευόμενο από χρονοδιάγραμμα και περιοδική αξιολόγηση, ώστε να αποφεύγονται οι δημοσιονομικές ανωμαλίες.

Επιπλέον, η κυβέρνηση εξετάζει την σταδιακή κατάργηση του ΦΠΑ για τις νέες οικοδομές, προκειμένου να περιοριστεί η κερδοσκοπία και να ενδυναμωθούν οι μακροχρόνιες μισθώσεις.

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται συστηματικά και να λαμβάνονται υπόψη οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στον τουρισμό, ενώ οι αρχές προσπαθούν να περιορίσουν την πληροφορική ασυμμετρία μέσω του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (MIDA).

Προτάσεις από το Ταμείο περιλαμβάνουν:

• μείωση της ελάχιστης διάρκειας των συμβολαίων μίσθωσης και ταχύτερη επίλυση διαφορών για καθυστερούμενα ενοίκια,
• καθώς και εισαγωγή εγγυήσεων πληρωμής ενοικίου για ευάλωτους ενοικιαστές.

Σκοπός είναι η μείωση του ρίσκου στις μακροχρόνιες μισθώσεις και ο περιορισμός καθυστερήσεων στις πληρωμές.

Το ΔΝΤ κρίνει ότι η νέα στρατηγική στέγασης της Ελλάδας προσφέρει μια ευκαιρία για τη μετάβαση σε πιο βιώσιμα και οικονομικώς αποδοτικά μέτρα προσφοράς.

Η έκθεση υποδεικνύει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επανένταξη υφιστάμενων κατοικιών στην αγορά μέσω εκτεταμένων και καλύτερα στοχευμένων προγραμμάτων ανακαίνισης, κυρίως για ενεργειακή αναβάθμιση.

Αυτές οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να συνδυαστούν με αντικίνητρα για τη διατήρηση κενών κατοικιών και με τροποποιήσεις που θα διευκολύνουν τη μετακίνηση ακινήτων στην αγορά, όπως βελτιώσεις στο κληρονομικό δίκαιο.

Το Ταμείο ζητά ακόμη πιο φιλόδοξα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας και δημοσιονομικά ουδέτερα κίνητρα για την κατασκευή προσιτών κατοικιών σε περιοχές με υψηλή ζήτηση.

Υπογραμμίζεται ότι απαιτείται στενός συντονισμός μεταξύ κοινωνικών, ενεργειακών και ευρωπαϊκών πολιτικών, ώστε τα μέτρα να είναι αποτελεσματικά χωρίς να θίγουν τη δημοσιονομική ισορροπία.

Οι ελληνικές αρχές συμφωνούν ότι προτεραιότητα της πολιτικής θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση ανεκμετάλλευτου στεγαστικού αποθέματος για την προώθηση της προσιτής κατοικίας.

Αντίστοιχα, υπάρχουν σχεδιασμοί για επεκτάσεις στα κοινωνικά προγράμματα κατοικίας, καθώς και μέτρα για την επαναφορά κλειστών ακινήτων στην αγορά. Οι αρχές εκτιμούν ότι οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο και η εφαρμογή ενός νέου μητρώου ενοικιαστών θα συμβάλλουν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών.

Επιπλέον, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η νέα στρατηγική θα περιγράψει λεπτομερώς τα προβλήματα προσιτότητας ανά περιοχή και τύπο νοικοκυριού, προκειμένου να σχεδιαστούν πιο αποτελεσματικά τα επόμενα μέτρα πολιτικής.

Καταληκτικά, επισημαίνεται ότι οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις θα συνεχίσουν να αξιολογούνται και να προσαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες.

Διαβάστε επίσης

ΔΝΤ: Ζητά δημόσια πλατφόρμα για τις τιτλοποιήσεις του Ηρακλή

Robeson Reeves: Μοναδική ευκαιρία για την Bally’s Intralot η διεκδίκηση της Evoke

Η νέα γενιά των μικρών κρουαζιερόπλοιων

Για άλλες σημαντικές ειδήσεις της τρέχουσας επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο Θέμα