Νέες προοπτικές για τη γεωργία στον κόσμο εν μέσω κλιματικής αλλαγής

Ένα πρωτοποριακό εργαλείο ανάλυσης δεδομένων, γνωστό ως CADI (Climate-Induced Agricultural Decline Index), αποκαλύπτει τη βαριά επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία παγκοσμίως. Δημιουργήθηκε από ερευνητές του Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάλυσης (IAE) του ισπανικού Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας (CSIC) στη Βαρκελώνη, το CADI προσφέρει λεπτομερείς μελέτες σχετικά με την αγροτική παραγωγικότητα, εστιάζοντας σε μια περιοχή περίπου 9,3 χιλιομέτρων ανά 9,3 χιλιόμετρα. Η πλατφόρμα εκτιμά την παραγωγικότητα ανά την υφήλιο, υπολογίζοντας σενάρια μέχρι το έτος 2100.

Όπως αναφέρει το Reuters, το μοντέλο αξιολογεί την επίδραση των κλιματικών παραγόντων αποκλειστικά στην παραγωγικότητα, διατηρώντας σταθερές τις καλλιέργειες του 2020. Έτσι, απομονώνεται η ακριβής επίδραση του κλίματος, χωρίς να περιληφθούν προσαρμογές από τους αγρότες, όπως η αλλαγή καλλιεργειών ή οι νέες τεχνολογίες.

Για την ανάπτυξή του, οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και κλιματικά δεδομένα του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus. Μέσω της σύγκρισης των περιόδων 1981-2000 και 2001-2020, και χρησιμοποιώντας τα σενάρια της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), οι επιστήμονες προβλέπουν την εξέλιξη της αγροτικής παραγωγικότητας μέχρι το 2100.

Η βασική αρχή του CADI είναι ότι δεν λαμβάνονται υπόψη προσαρμογές, εστιάζοντας μόνο στη μεταβολή του κλίματος.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι τουλάχιστον το 16% των καλλιεργήσιμων εδαφών διεθνώς έχουν ήδη υποστεί μείωση πάνω από 10% στην παραγωγικότητά τους τα τελευταία 20 χρόνια. Οι πιέσεις αυτές δεν είναι ομοιόμορφες, καθώς οι τροπικές περιοχές πλήττονται περισσότερο, ενώ ορισμένες βόρειες περιοχές, όπως τμήματα της βόρειας Ευρώπης, μπορεί να παρουσιάσουν βελτίωση.

Στην Ευρώπη το κλιματικό χάσμα γίνεται ολοένα και πιο έντονο ανάμεσα στον βορρά και τον νότο. Χώρες της Σκανδιναβίας και περιοχές των Άλπεων δείχνουν σημάδια ανόδου στην αγροτική παραγωγικότητα, ενώ ο νότος της Ευρώπης προγραμματίζει μεγαλύτερες προκλήσεις. Η Ισπανία καθιστά σαφή αυτήν την ανισότητα, καθώς περιοχές όπως η Κανταβρία και η Γαλικία ενδέχεται να ωφεληθούν, αντίθετα από την κεντρική Ιβηρική, η οποία προβλέπεται να υποστεί απώλειες.

Σήμερα, το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε περιοχές όπου η γεωργική παραγωγικότητα έχει ήδη μειωθεί κατά τουλάχιστον 5%. Αν η παγκόσμια θερμοκρασία ακολουθήσει μέτρια έως υψηλά σενάρια αύξησης, μέχρι τα μέσα του αιώνα αυτό το ποσοστό θα μπορούσε να φτάσει στο 50%.

Η γεωγραφική συγκέντρωση των απωλειών είναι εντυπωσιακή, με μόλις το 5% των τροπικών περιοχών να ευθύνονται για το 35% των απωλειών. Επιπλέον, περίπου το 25% των χωρών αναμένεται να απορροφήσει σχεδόν το 90% των επιπτώσεων έως το 2050.

Οι ερευνητές σημειώνουν πως και οι περιοχές που πιθανόν θα κερδίσουν από τις κλιματικές αλλαγές θα αντιμετωπίσουν προκλήσεις, καθώς η αναδιανομή της παραγωγής μπορεί να φέρει ανταγωνισμό για τους φυσικούς πόρους. Παράλληλα, διαμορφώνεται μια έντονη διάσταση κλιματικής δικαιοσύνης: χώρες που έχουν συμβάλει λιγότερο στους ρύπους είναι αυτές που υποφέρουν περισσότερο.

Οι δημιουργοί του CADI τονίζουν ότι η αξία του εργαλείου δεν περιορίζεται στην καταγραφή του προβλήματος, αλλά και στην προετοιμασία για την αντιμετώπισή του. Ο χάρτης μπορεί να λειτουργήσει ως οδηγός για την ανάπτυξη πολιτικών προσαρμογής και την επιλογή νέων καλλιεργειών προτού οι μειωμένες αποδόσεις οδηγήσουν σε αύξηση της επισιτιστικής ανασφάλειας. Το CADI προσφέρει εκτιμήσεις ανά εικοσαετία, από το 2020 έως το 2100, παρέχοντας μια σαφή εικόνα της εξέλιξης της αγροτικής παραγωγικότητας και των κλιματικών μεταβολών ανά περιοχή.