Απαλείφεται το πρόβλημα του κόστους, νέα συμβόλαια LNG στον ορίζοντα

Μια νέα εποχή για τον Κάθετο Διάδρομο ξεκινά μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε την Παρασκευή, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Διαχειριστών των συμμετεχουσών χωρών, ανάμεσά τους και ο ΔΕΣΦΑ, για έναν νέο τρόπο τιμολόγησης. Αυτή η συμφωνία εισάγει μόνιμα ανταγωνιστικά τέλη διέλευσης για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, επιδιώκοντας τη ρυθμιστική ευστάθεια και προωθώντας το εμπορικό ενδιαφέρον στην περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, ανοίγεται ο δρόμος για περισσότερες μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας, με έμφαση στο αμερικανικό LNG.

Η θεαματική μείωση στα τέλη χρήσης του Κάθετου Διάδρομου επιβεβαιώνεται από ανάλυση της ICIS, η οποία, βασισμένη σε δεδομένα των Διαχειριστών, συγκρίνει τα τέλη διέλευσης με εκείνα άλλων οδεύσεων που επίσης κατευθύνονται προς την Ουκρανία. Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, το κόστος εξόδου από το Σιδηρόκαστρο στον άξονα Ελλάδας–Βουλγαρίας ανέρχεται στα 7,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, παραμένοντας υψηλότερο μόνο συγκριτικά με κάποιες από τις πιο οικονομικές διαδρομές, όπως η Πολωνία–Ουκρανία (4,9 ευρώ/MWh), η Κροατία–Ουγγαρία–Ουκρανία (5,7 ευρώ/MWh) και η Λιθουανία–Πολωνία–Ουκρανία (6,07 ευρώ/MWh).

Ο Κάθετος Διάδρομος πλέον τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με άλλες σημαντικές ευρωπαϊκές αρτηρίες μεταφοράς, όπως η διαδρομή Φινλανδία–Εσθονία–Λιθουανία–Πολωνία–Ουκρανία (7,04 ευρώ/MWh) και η διαδρομή Νορβηγία–Δανία–Πολωνία–Ουκρανία (7,5 ευρώ/MWh). Από την άλλη πλευρά, ακριβότερες επιλογές περιλαμβάνουν την Ιταλία–Αυστρία–Ουγγαρία–Ουκρανία (9,2 ευρώ/MWh), πλησιάζοντας την τιμολόγηση του Κάθετου Διαδρόμου (9,6 ευρώ/MWh), μέσω του IGB pipeline. Αυτός ο τελευταίος αποτελεί εναλλακτική οδό για τη μεταφορά είτε υγροποιημένου φυσικού αερίου είτε αζέρικου αερίου προς το Κίεβο.

Μάλιστα, ο Κάθετος Διάδρομος φαίνεται να είναι πιο ανταγωνιστικός ακόμα και σε σχέση με διαδρομές που ξεκινούν από τη Γερμανία, καθώς και οι δύο κύριες διαδρομές Γερμανία–Γιαμάλ–Πολωνία–Ουκρανία και Γερμανία–Τσεχία–Σλοβακία–Ουκρανία καταγράφουν τέλη διέλευσης 11,2 ευρώ ανά MWh. Ιδιαίτερα, η πιο ακριβή διαδρομή προς το Κίεβο φτάνει το 12,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, μέσω του άξονα Ιταλία–Αυστρία–Σλοβακία–Ουκρανία.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, μέχρι πρότινος, οι κύριες διαδρομές του Κάθετου Διαδρόμου λογίζονταν μεταξύ των πιο ακριβών οδηγών προς την Ουκρανία. Η διαδρομή μέσω του Σιδηροκάστρου είχε κόστος 12,6 ευρώ ανά MWh, υποδεικνύοντας μια εντυπωσιακή μείωση της τάξης του 40%. Η εναλλακτική μέσω του IGB pipeline κόστιζε 15,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, γεγονός που έχει πλέον υποχωρήσει σημαντικά.

Παράλληλα, αξίζει να επισημανθεί ότι στο προηγούμενο μοντέλο του Κάθετου Διαδρόμου προσφέρονταν εκπτώσεις από τους Διαχειριστές για συγκεκριμένα προϊόντα δέσμευσης (Route 1, Route 2 και Route 3). Παρόλα αυτά, το βασικό πρόβλημα ήταν ότι αυτές οι εκπτώσεις ίσχυαν μόνο εντός του πλαισίου ρυθμιστικής εξαίρεσης από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, λόγω της κατεπείγουσας ανάγκης τροφοδότησης της Ουκρανίας.

Ως εκ τούτου, ο προσωρινός και εκτάκτων συνθηκών χαρακτήρας αυτών των εκπτώσεων δεν εξασφάλιζε μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα για το έργο ούτε μπορούσε να προσφέρει τη δυνατότητα σταθερών εμπορικών ροών. Με τη νέα συμφωνία, αυτό το ζήτημα αλλάζει ριζικά, καθώς η τιμολόγηση αποκτά μόνιμο και συμμορφούμενο χαρακτήρα με κανονισμούς.

Σημαντικός ο ρόλος της Atlantic SEE LNG Trade

Σε αντίθεση με το προηγούμενο σύστημα, οι μειώσεις στα τέλη διέλευσης γίνονται πλέον μόνιμες και συμβατές με τον κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ, ενισχύοντας την ρυθμιστική ασφάλεια για traders και προμηθευτές που ερευνούν τη δυνατότητα αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου. Αυτό, σε συνδυασμό με μια σειρά από σημαντικές παρεμβάσεις στο νέο μοντέλο λειτουργίας, συντελεί στην ενίσχυση της μακροχρόνιας ορατότητας και βιωσιμότητας του έργου.

Αξιοσημείωτο είναι και η διεύρυνση της διάρκειας των προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας. Εκτός από τα μηνιαία και ημερήσια προϊόντα, εισάγονται τριμηνιαία και ετήσια, ενισχύοντας τις προοπτικές μακροχρόνιου σχεδιασμού για την αγορά. Η διάθεσή τους θα γίνεται σύμφωνα με τον προγραμματισμό όλων των ευρωπαϊκών υποδομών φυσικού αερίου, προάγοντας τη διαφάνεια και τη συνοχή με την ενιαία αγορά. Όπως ανακοινώθηκε, οι πρώτες δημοπρασίες για ετήσια προϊόντα αναμένονται τον Ιούλιο, με εφαρμογή από τον Οκτώβριο, που ετοιμάζεται να προσεγγίσει το νέο έτος αερίου.

Οι βελτιώσεις αυτές στοχεύουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχαν οδηγήσει σε περιορισμένη ή ανύπαρκτη συμμετοχή στις δημοπρασίες δυναμικότητας. Επιπλέον, απαντούν στις ανάγκες της αγοράς, η οποία έχει ήδη αναδείξει τον Κάθετο Διάδρομο ως κεντρικό έργο με σημαντικές εμπορικές και γεωπολιτικές προοπτικές για την εισαγωγή αμερικανικού LNG, εφόσον αρθούν τα ρυθμιστικά εμπόδια.

Στο πλαίσιο αυτό, κομβικός είναι ο ρόλος της Atlantic SEE LNG Trade, η οποία έχει ήδη συνάψει πολλές μακροχρόνιες συμφωνίες για την προμήθεια LNG από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, για τη στήριξη της Ουκρανίας, της Ρουμανίας, της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της Βοσνίας–Ερζεγοβίνης. Ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, τονίζει ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να επαναστατήσει τις δυνατότητες τροφοδοσίας φυσικού αερίου στην περιοχή, αρκεί να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα και οι δυσκολίες που πηγάζουν από τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής αγοράς.

Καίρια υποδομή για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

Κατά τον Αλέξανδρο Εξάρχου, η επίλυση των ρυθμιστικών θεμάτων αποτελεί κρίσιμη βήμα για την ενίσχυση των μακροχρόνιων συμφωνιών εισαγωγής αμερικανικού LNG. Αυτές οι συμφωνίες, όπως προειδοποιεί, παίζουν ρόλο καταλύτη για την περαιτέρω εμπορική ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου, ανοίγοντας τον δρόμο για σημαντικές επενδύσεις αναβάθμισης του έργου, όπως η δημιουργία ενός δεύτερου FSRU στην Ελλάδα. Σκοπός είναι η βελτίωση της τροφοδοσίας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης από τα τέλη του 2027, σε ένα πλαίσιο όπου η ενεργειακή ασφάλεια αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα ενόψει της ολοκληρωτικής απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού αερίου.

Η επερχόμενη απομάκρυνση του ρωσικού φυσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά εξηγεί γιατί ο Κάθετος Διάδρομος αναπτύσσει ανταγωνιστικότητα, παρά το γεγονός ότι δεν είναι η πιο φθηνή διαδρομή προς την Ουκρανία. Αντίθετα, οι εναλλακτικές διαδρομές της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, αν και προσφέρουν χαμηλότερα τέλη διέλευσης, δεν διαθέτουν επαρκή δυναμικότητα για να καλύψουν το κενό που αφήνουν οι ρωσικοί όγκοι.

Μάλιστα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις ενισχύουν την ανάγκη για διαφοροποιημένες και ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές. Οι εξελίξεις στο Ιράν, οι οποίες επηρεάζουν την ικανότητα εξαγωγής LNG από το Κατάρ, καταδεικνύουν τους κινδύνους που μπορούν να διαταράξουν την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη και να προκαλέσουν σημαντικές διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές.

Αυτό το πλαίσιο αναδεικνύει την σημασία των υποδομών αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ουκρανία, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως κρίσιμος μηχανισμός εξισορρόπησης για την ευρωπαϊκή αγορά, διαθέτοντας περίπου 30 δισ. κυβικά μέτρα δυναμικότητας. Συνεπώς, ο ρόλος του Κάθετου Διάδρομου δεν περιορίζεται σε μια απλή εναλλακτική οδό για προμήθεια, αλλά εξελίσσεται σε βασικό εργαλείο για την προστασία των ευρωπαϊκών οικονομιών απέναντι σε γεωπολιτικές προκλήσεις, συμβάλλοντας στη διαφοροποίηση πηγών και στη σταθεροποίηση της αγοράς φυσικού αερίου, σε μία περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.

Διαβάστε ακόμη