Κομισιόν προτείνει επιδοτήσεις για φόρους και όχι καθολικές μειώσεις στις επιχειρήσεις

Αρνητική αξιολόγηση για τις απευθείας φοροαπαλλαγές προκύπτει από μελέτη που εκπονήθηκε από στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων. Η συγκεκριμένη έκθεση, με τίτλο «Φορολογία Εταιρικού Εισοδήματος και Επενδύσεις: Μια Επισκόπηση Εμπειρικών Ευρημάτων και Ζητημάτων Πολιτικής στο Πλαίσιο της ΕΕ», καταδεικνύει ότι είναι πιο αποδοτικό το Κράτος να προσφέρει στοχευμένες φορολογικές πιστώσεις, παρά να εφαρμόζει οριζόντιες μειώσεις στους συντελεστές.

Εναντίον των παλιότερων αντιλήψεων, η έκθεση επισημαίνει ότι «οι μειώσεις των τυπικών φορολογικών συντελεστών κοστίζουν πολλά χωρίς να προάγουν τις επενδύσεις». Σύμφωνα με τους αναλυτές, «αυτό συμβαίνει επειδή μειώνουν τους πραγματικούς φορολογικούς συντελεστές για όλες τις εταιρίες, ανεξαρτήτως της ανταπόκρισης τους στα κίνητρα που παρέχει η εταιρική φορολογία. Σημαντικές αξιολογήσεις πρόσφατων φορολογικών μεταρρυθμίσεων αποκαλύπτουν ότι, ακόμη κι αν οι μειώσεις του εταιρικού φόρου ενισχύουν τις επενδύσεις, τα αντίκτυπα τους μειώνουν μόλις κατά πολύ το δημοσιονομικό βάρος της μεταρρύθμισης».

Σε αυτή τη λογική, η έκθεση της Κομισιόν αντανακλά τη στρατηγική που εφαρμόζει η Αθήνα σε σχέση με την επιδότηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης, αντί για τη γενική μείωση του ΕΦΚ στο θεσμοθετημένο επίπεδο.

Τοποθέτηση της Κομισιόν

Το έγγραφο, που φέρει τον κωδικό Economic Brief 089 στην σειρά “European Economy”, έχει συνταχθεί από στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων. Αν και δεν εκφράζει επίσημες θέσεις ή συστάσεις της Επιτροπής, αποτελεί σημαντική βάση λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για να δημοσιευθεί, έλαβε έγκριση από τον Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή για τις Οικονομικές και Δημοσιονομικές Υποθέσεις, Ντέκλαν Κοστέλο, ο οποίος έχει μακρά εμπειρία στην ελληνική οικονομία ως επικεφαλής του κλιμακίου της ΕΕ κατά την διάρκεια του ελληνικού Μνημονίου.

Κρίσιμη διαπίστωση της Έκθεσης είναι ότι η πεποίθηση ότι οι φορολογικές μειώσεις οδηγούν σε περισσότερες επενδύσεις δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα. Για κάθε ευρώ που χάνει το δημόσιο από τη μείωση του εταιρικού φόρου, οι θετικές επιδράσεις στην οικονομία επιστρέφουν λιγότερα από 10 λεπτά. Με άλλα λόγια, το κράτος επιβαρύνεται πολύ, ενώ η οικονομία ωφελείται ελάχιστα.

Αντιθέτως, στοχευόμενες φορολογικές πιστώσεις για επενδύσεις (tax credits), ιδιαίτερα σε πράσινες τεχνολογίες και έρευνα, αποδίδουν έως και 1,4 ευρώ επιπλέον για κάθε 1 ευρώ φορολογικής μείωσης. Οι φορολογικές πιστώσεις θεωρούνται μειώσεις φόρων μετά την εκκαθάριση, και αποκαλύπτουν μία διαφορετική φιλοσοφία που εστιάζει στο «ποιους φόρους να μειώσουμε και πώς» αντί για το «πόσο να μειώσουμε τους φόρους».

Η θέση της Ελλάδας

Παρά το γεγονός ότι η μελέτη εστιάζει στους εταιρικούς φόρους, η Αθήνα φαίνεται να έχει ήδη πάρει θέση υπέρ των στοχευμένων φοροαπαλλαγών, που αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικές από τις γενικές μειώσεις τις οποίες η μελέτη χαρακτηρίζει δαπανηρές και αναποτελεσματικές.

Η φορολογική μεταρρύθμιση που ισχύει από 1.1.2026 δεν επηρεάζει τον εταιρικό φόρο, ο οποίος παραμένει στο 22%, αλλά μειώνει στοχευμένα την φορολογική επιβάρυνση των εργασιακών εισοδημάτων μέσω νέων κλιμάκων και αυξημένων πιστώσεων για οικογένειες και νέους. Αυτή είναι η πρόταση του Economic Brief της Κομισιόν: μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την αγορά εργασίας και ταυτόχρονα μειώνουν το κόστος απασχόλησης για τις επιχειρήσεις.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης ότι «οι μειώσεις στη φορολογία της εργασίας προάγουν τις επενδύσεις, μέσα από την μεγαλύτερη κατανάλωση των νοικοκυριών και την δυνατότητα των επιχειρήσεων να διατηρούν τις αμοιβές μετά φόρων σταθερές, ενώ μειώνουν το κόστος για αυτές. Αντίστοιχα, μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν την προσφορά εργασίας μπορούν να ενισχύσουν τις επενδύσεις μέσω γενικών επιδράσεων ισορροπίας. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να περιλαμβάνουν μειώσεις φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων ή ασφαλιστικών εισφορών που στοχεύουν σε οικονομικά ευάλωτες ομάδες για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας» συμπληρώνει η έκθεση.

Επιπλέον, η Ελλάδα δεν είναι ανάμεσα στις χώρες που λαμβάνουν Ειδικές Ανά Χώρα Συστάσεις (CSR) για προοδευτικό φορολογικό σχεδιασμό, σε αντίθεση με χώρες όπως η Κύπρος, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Μάλτα και η Ουγγαρία. Αυτό συνιστά μία σιωπηρή αλλά σαφή αναγνώριση ότι η Ελλάδα δεν λειτουργεί ως «φορολογικός παράδεισος», παρέχοντας μειώσεις φόρων σε πολυεθνικές.

Σχετικά με την μείωση φόρων στα καύσιμα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επέλεξε να Ιδιαίτερα να περιορίσει τις μειώσεις στην τιμή του πετρελαίου κίνησης —καθώς η παρέμβαση αυτή εξυπηρετεί κυρίως την υλική τροφοδοσία της αγοράς— μέσω επιδότησης του ΕΦΚ. Η κρατική επιδότηση ανέρχεται σε 16 λεπτά ανά λίτρο συν ΦΠΑ, και πραγματοποιείται κατά την εκκαθάριση των ποσοτήτων που έχουν φορολογηθεί.

Φορολογία: Στοχεύοντας στα κέρδη, όχι στις στρεβλώσεις

Η έκθεση θίγει επίσης ένα σημαντικό ερώτημα και για την Ελλάδα: εάν οι φόροι που επιβάλλονται σε άλλες βάσεις πέρα από τα κέρδη —όπως τζίρος και ακίνητα— είναι πιο στρεβλωτικοί για τις επενδύσεις σε σχέση με τον εταιρικό φόρο. Ο ΕΝΦΙΑ και άλλοι παρόμοιοι φόροι είναι ενδεχομένως μεγαλύτερα αντικίνητρα από έναν συντελεστή 22%. Αν και ο ΕΝΦΙΑ δεν αναφέρεται ρητά, η λογική της ανάλυσης της έκθεσης ενδέχεται να τον περιλαμβάνει.

Η έκθεση επισημαίνει ότι «ορισμένοι επιχειρηματικοί φόροι δεν επιβάλλονται στα κέρδη αλλά σε άλλες φορολογικές βάσεις, όπως ο τζίρος ή τα εμπορικά ακίνητα. Θεωρητικά, αυτοί οι τύποι φόρων είναι πιο στρεβλωτικοί από τους φόρους επί κερδών, καθώς απομακρύνουν τις επιχειρήσεις από τη βέλτιστη απόδοση κέρδους, με αποτέλεσμα πιθανή μείωση της οικονομικής αποδοτικότητας. Επιπλέον, αυτοί οι φόροι μπορεί να υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να πληρώνουν ακόμη και σε περιόδους απωλειών, γεγονός που ενδέχεται να θίγει την επιχειρηματικότητα».

Ως εκ τούτου, η τεκμαρτή φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών μπορεί να εμπεριέχει παρόμοιες στρεβλώσεις, όπως υποδεικνύει η έκθεση. Αυτή η παρατήρηση γίνεται ιδιαιτέρως κρίσιμη, λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα της φορολογίας, που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο και αποθαρρυντική παράμετρο για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η φορολογική νομοθεσία θα έπρεπε να ενισχύει και όχι να αποθαρρύνει την επιχειρηματικότητα.

Διαβάστε επίσης

Σταύρος Κωνσταντινίδης (ΜΑΚΒΕΛ – Eurimac): Από τη συμφωνία πάνω σε μια χαρτοπετσέτα, σε ένα εξαγωγικό powerhouse

FSB και ΔΝΤ: Οι αυξημένοι κίνδυνοι που βλέπουν για τις αγορές λόγω πολέμου

Φορολογικές δηλώσεις σε τιμές ευκαιρίας και «περίεργες» υποσχέσεις για λιγότερο φόρο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο Θέμα.