Ιστορική πτώση στην αποψίλωση του Ατλαντικού δάσους: Ένα κρίσιμο σημάδι

Η κατάσταση στο τροπικό δάσος του Ατλαντικού στην Βραζιλία φαίνεται να βελτιώνεται, καθώς το 2025 σημειώθηκε η χαμηλότερη αποψίλωση από την έναρξη της παρακολούθησης το 1985, όπως επιβεβαιώνει νέα έκθεση του Guardian. Σημειώνεται ότι το δάσος αποτελεί το πιο πυκνοκατοικημένο βιοσύστημα της χώρας, φιλοξενώντας το 80% του πληθυσμού και μεγάλες πόλεις όπως το Ρίο ντε Τζανέιρο και το Σάο Πάολο. Η περιοχή παρουσίασε 8.658 εκτάρια αποψίλωσης, κάτω από το κρίσιμο όριο των 10.000 εκταρίων.

Μη κυβερνητικές οργανώσεις προχώρησαν σε θετικές δηλώσεις σχετικά με αυτήν την εξέλιξη, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η περιοχή μπορεί να φτάσει σε «μηδενική αποψίλωση» σύντομα. Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες για τους κινδύνους που θα μπορούσαν να ανακόψουν αυτή την πρόοδο.

Ένα από τα κύρια προβλήματα είναι η πρόσφατη ψήφος του βραζιλιάνικου Κογκρέσου υπέρ του «νομοσχεδίου καταστροφής», το οποίο μειώνει δραστικά την περιβαλλοντική προστασία. Ανησυχητική είναι επίσης η πιθανή επάνοδος μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης, που αντιτίθεται στις περιβαλλοντικές στρατηγικές. Ο Flávio Bolsonaro, γιος του πρώην προέδρου Jair Bolsonaro, είναι ισοδύναμος με τον νυν πρόεδρο Luiz Inácio Lula da Silva στις δημοσκοπήσεις καθώς πλησιάζουν οι εκλογές του Οκτωβρίου.

Ο Λουίς Φερνάντο Γκέντες Πίντο, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης SOS Mata Atlântica, τόνισε την κακή προοπτική αν κερδίσει ο Μπολσονάρο, προειδοποιώντας ότι η Βραζιλία θα μπορούσε να χάσει την ευκαιρία να γίνει παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας.

Κατά την περίοδο διακυβέρνησης Μπολσονάρο (2019-2023), η αποψίλωση αυξήθηκε σημαντικά, με τον όρο «πυρετός χρυσού» να προκύπτει στα αυτόχθονες εδάφη. Υπάρχει φόβος ότι παρόμοια φαινόμενα θα μπορούσαν να επανέλθουν αν εκλεγεί ο Flávio Bolsonaro, ο οποίος έχει δεσμευτεί να συνεχίσει τη στρατηγική του πατέρα του.

Οι τελευταίες έρευνες δείχνουν σημαντική μείωση της αποψίλωσης, με την πρώτη να καταγράφει πτώση 40% από το 2024 στο 2025, με τη συνολική αποψίλωση να μειώνεται από 14.366 σε 8.658 εκτάρια. Σημειώνεται πως, κατά τη διάρκεια της θητείας Μπολσονάρο, η αποψίλωση είχε υπερβεί αρκετές φορές τα 20.000 εκτάρια.

Η δεύτερη μελέτη καταγράφει μείωση 28%, με την αποψίλωση να κυμαίνεται από 53.303 σε 38.385 εκτάρια, με τα τωρινά επίπεδα να είναι τα χαμηλότερα από το 2022. Οι διαφορές στα δεδομένα οφείλονται στα διαφορετικά δορυφορικά συστήματα που χρησιμοποιούνται.

Το δάσος του Ατλαντικού, ένα πολύ υποβαθμισμένο οικοσύστημα

Μέχρι στιγμής, παρά την πρόοδο, ο Πίντο επισήμανε ότι «η αποψίλωση παραμένει σε υψηλά επίπεδα» και τόνισε την σημασία κάθε τμήματος που χάνεται. Το δάσος του Ατλαντικού είναι το τρίτο μεγαλύτερο στη Βραζιλία, αλλά έχει υποστεί σημαντική υποβάθμιση. Διατηρεί μόνο το 24% της αρχικής δασικής κάλυψης, σε αντίθεση με τον Αμαζόνιο που διατηρεί περίπου 80% και το Cerrado 50%.

Ωστόσο, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις πιστεύουν ότι με τη συνέχιση αυτής της θετικής τάσης, υπό την πίεση της κοινής γνώμης και τη στήριξη πολιτικών, το δάσος θα μπορούσε να επιτύχει «μηδενική αποψίλωση» στα επόμενα τρία χρόνια.

Εμπόδιο σε αυτή την πρόοδο είναι ο νέος νόμος, ο οποίος κρίνεται η μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική νομοθεσία από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Παρόλο που ο Λούλα άσκησε βέτο σε ορισμένες διατάξεις, το Κογκρέσο ανέτρεψε τα βέτο στα τέλη του 2025.

Ο νέος κανονιστικός πλαίσιο απαλλάσσει τις πολιτείες από την υποχρέωση να έχουν προηγούμενη έγκριση από τις ομοσπονδιακές αρχές για την αποψίλωση, δίδοντας τη σχετική εξουσία στις τοπικές αρχές. Το Ανώτατο Δικαστήριο εξετάζει πλέον την συνταγματικότητα αυτού του νόμου.

Η Μαλού Ριμπέιρο, υπεύθυνη δημόσιας πολιτικής της SOS Mata Atlântica, χαρακτήρισε τον νέο νόμο «διαστρέβλωση», που μπορεί να οδηγήσει τη Βραζιλία σε σύγκρουση με τη Συμφωνία των Παρισίων και να επιδεινώσει τις κλιματικές καταστροφές. «Η αποδυνάμωση των μηχανισμών προστασίας θέτει σε κίνδυνο όσα έχουμε χτίσει εδώ και χρόνια», προειδοποίησε.

Διαβάστε ακόμη