Ιράν και Κίνα: Η στρατηγική τους για την υπονόμευση του δολαρίου μέσω της Μέσης Ανατολής

Η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν βρίσκεται σε μια ευαίσθητη ηρεμία, καθώς το Ιράν ανοίγει τα Στενά του Ορμούζ για τις διεθνείς εμπορικές οδούς, εκμεταλλευόμενο την προσωρινή εκεχειρία στο Λίβανο. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί νέες δυνατότητες για οικονομικές πρωτοβουλίες, με την Τεχεράνη και το Πεκίνο να επιδιώκουν να αλλάξουν τα δεδομένα στο διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα, στοχεύοντας στην αποδυνάμωση της κυριαρχίας του δολαρίου.

Στρατηγική αμφισβήτησης του δολαρίου

Η κατηγορία για την εκμετάλλευση του δολαρίου από την Ουάσιγκτον ως εργαλείο γεωπολιτικών πιέσεων είναι κοινή για το Ιράν και την Κίνα. Η εξάρτηση από το δολάριο είναι ιδιαίτερα έντονη στον τομέα της ενέργειας, όπου οι περισσότερες εμπορικές συναλλαγές πετρελαίου πραγματοποιούνται με αυτό το νόμισμα.

Ρόλος των Στενών του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ είναι κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ενεργειακή προμήθεια, αφού μέσω αυτής της διαδρομής μεταφέρεται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

«Petroyuan» και νέο εμπόριο

Εκμεταλλευόμενοι την επιρροή τους στην περιοχή, Ιράν και Κίνα προσπαθούν να προωθήσουν τη χρήση του γουάν στο διεθνές εμπόριο ενέργειας. Αναφορές καταδεικνύουν ότι τα πλοία που περνούν από την περιοχή υποχρεούνται σε πληρωμές σε γουάν, σε ένα σύστημα που μοιάζει με θαλάσσια διόδια, ελεγχόμενο από το Ιράν. Έστω και αν η πρακτική αυτή είναι περιορισμένη, σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη στροφή προς τη χρήση του γουάν ως εναλλακτικού νομίσματος.

Εμβάθυνση της οικονομικής σχέσης

Η συνεργασία Ιράν και Κίνας δεν είναι τυχαία, καθώς έχει ενισχυθεί από τη στρατηγική συμφωνία που υπογράφηκε το 2021 και αφορά τομείς όπως η ενέργεια, το εμπόριο και οι υποδομές. Η Κίνα απορροφά πια πάνω από το 80% των εκάστοτε εξαγωγών πετρελαίου από το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στις εισαγωγές από την Κίνα στον τομέα της τεχνολογίας και του βιομηχανικού εξοπλισμού. Παρά τη σύγκρουση, οι ενεργειακές ροές ανάμεσα στις δύο χώρες παραμένουν δυνατές, προβάλλοντας τη στρατηγική τους αλληλεξάρτηση.

Φιλοδοξίες για το γουάν και προκλήσεις

Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έχει εκφράσει την επιθυμία να καταστήσει το γουάν ένα διεθνές αποθεματικό νόμισμα, ωστόσο αυτή η διαδικασία δεν είναι εύκολη. Το γουάν δεν είναι πλήρως ελεύθερα μετατρέψιμο εξαιτίας των αυστηρών κεφαλαιακών ελέγχων, και η κράτη παρέμβαση δημιουργεί ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη σταθερότητα. Παρόλο που η εξουσία του δολαρίου μειώνεται σταδιακά, εξακολουθεί να είναι το κυρίαρχο νόμισμα στο διεθνές εμπόριο.

Σταδιακή μεταβολή ισχύος

Οι αναλυτές τονίζουν ότι πρόκειται για μια προοδευτική διαδικασία αλλαγής ισχύος και όχι για μια ξαφνική ανατροπή. Η ενδυνάμωση του γουάν μπορεί να περιορίσει την επιρροή του δολαρίου σε ορισμένους τομείς, χωρίς όμως να το αντικαταστήσει άμεσα. Η τελική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από την κατεύθυνση των γεωπολιτικών συγκρούσεων και την ενίσχυση των θέσεων του Ιράν και της Κίνας, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει άλλες χώρες να στραφούν σε εναλλακτικά νομίσματα.

Η παρούσα συγκυρία υποδεικνύει ότι η μάχη για την οικονομική κυριαρχία παγκοσμίως δεν διεξάγεται μόνο μέσω στρατιωτικών μεθόδων, αλλά και διά των νομισμάτων, της ενέργειας και των στρατηγικών συμμαχιών.