Επένδυση άνω των 400 εκατ. για την αναβάθμιση μονάδων από ΜΕΑ σε ΜΑΑ

Με τη νέα χρηματοδοτική πρόσκληση που προγραμματίζεται στο ύψος των 400 εκατομμυρίων ευρώ, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ανοίγει το δρόμο για τη βελτίωση των υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η πρωτοβουλία εντάσσεται στις υποχρεώσεις της χώρας για συμμόρφωση με τις νέες απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στοχεύουν σε μεγαλύτερα ποσοστά ανακύκλωσης και ανάκτησης υλικών.

Όπως δηλώνουν αρμόδιες πηγές, η πρόσκληση υποστηρίζει τη δημιουργία Μονάδων Ανακύκλωσης και Ανάκτησης (ΜΑΑ), Μονάδων Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) και τη μετατροπή υφιστάμενων ΜΕΑ σε ΜΑΑ. Οι πόροι που είναι διαθέσιμοι αναμένονται να επεκταθούν αν απαιτηθεί, προκειμένου να καλύψουν ολόκληρο το φάσμα των παρεμβάσεων μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

«Η πρόσκληση είναι 400 εκατ. ευρώ, όμως οι πόροι θα αυξηθούν όσο απαιτείται ώστε να χρηματοδοτηθούν τα έργα μέχρι και το τέλος του 2030» επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, προσθέτοντας ότι οι σχετικοί πόροι θα πρέπει να έχουν απορροφηθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι το χρονοδιάγραμμα αυτό είναι ρεαλιστικό, καθώς πολλά έργα είναι ήδη σε στάδιο κατασκευής ή δημοπράτησης.

Η εξέλιξη αυτή σχετίζεται με τη συμφωνία που έχει επιτευχθεί μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία απαιτεί τη μετατροπή των υφιστάμενων ΜΕΑ σε ΜΑΑ και την τροποποίηση των τεχνικών προδιαγραφών για τις μονάδες που σχεδιάζονται ή είναι υπό κατασκευή. Η κύρια επιδίωξη είναι η σημαντική αύξηση της ανάκτησης ανακυκλώσιμων υλικών και η μείωση της ταφής απορριμμάτων.

Οι νέες ΜΑΑ θα έχουν κεντρικό στόχο την επεξεργασία αστικών απορριμμάτων που συλλέγονται χωριστά, χρησιμοποιώντας μηχανικές και βιολογικές διαδικασίες, με σκοπό την αύξηση των ανακυκλωτικών ποσοστών. Στο πλαίσιο της συμφωνίας με την Κομισιόν, εξασφαλίζεται χρηματοδότηση που μπορεί να φτάσει έως και το 60% για τις νέες υποδομές, με επιπλέον 25% ενίσχυση για μονάδες που εκπληρώνουν τους καθορισμένους στόχους ανακύκλωσης.

Ωστόσο, παραμένει πρόβλημα οι καθυστερήσεις στην αναθεώρηση των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ). Η απουσία προόδου σε αυτό το μέτωπο καθυστερεί τόσο την αναβάθμιση των υφιστάμενων μονάδων όσο και το σχεδιασμό νέων υποδομών, επηρεάζοντας άμεσα τη δυνατότητα αποδέσμευσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Η επικαιροποίηση των ΠΕΣΔΑ είναι κρίσιμη για την αναθεώρηση των συμβάσεων ΣΔΙΤ, καθώς μετά την ολοκλήρωση του περιφερειακού σχεδιασμού, το ΥΠΕΝ θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί με τους εργολάβους ώστε να προσαρμοστούν οι συμβατικοί όροι στις νέες απαιτήσεις της Κομισιόν.

Στο πλαίσιο αυτό, αναγκαίες είναι οι παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού στις μονάδες που λειτουργούν μέσω ΣΔΙΤ στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και στα Ιωάννινα από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, στην Κοζάνη από την Ηλέκτωρ, στις Σέρρες από το σχήμα Intrakat – Archirodon – Envitec και στην Ηλεία από το σχήμα ΑΒΑΞ – Μεσόγειος. Οι αναγκαίες αλλαγές έρχονται σε μια περίοδο που ο επιχειρηματικός τομέας του κλάδου αναδιαρθρώνεται, με notable συμφωνίες όπως αυτή της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με τη Masdar, που οδηγεί στην είσοδο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στο τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή.

Η μεγάλη εικόνα

Συνολικά, η ελληνική αγορά διαχείρισης απορριμμάτων περιλαμβάνει σήμερα 13 ενεργά έργα. Αυτή η κατάσταση αποτυπώνει τόσο τις πρόοδοι των τελευταίων ετών όσο και τις εκκρεμότητες που παραμένουν στο πεδίο των διαγωνιστικών διαδικασιών.

Από αυτά, πέντε έργα έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί και λειτουργούν πλήρως, συγκεκριμένα σε περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, οι Σέρρες, η Ήπειρος, η Ηλεία και η Πελοπόννησος, αποτελώντας την κύρια βάση των υποδομών που έχουν υλοποιηθεί. Τα υπόλοιπα οκτώ έργα βρίσκονται σε διάφορα στάδια διαγωνιστικής προετοιμασίας και αφορούν περιοχές όπως η Κεντρική Μακεδονία, δύο έργα στην Αττική, καθώς και παρέμβαση σε Ρόδο, Σαντορίνη, Κω–Κάλυμνο και το Νότιο Αιγαίο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στα τελευταία πέντε έργα έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος κατά τη διάρκεια της τελευταίας διετίας. Ωστόσο, η πλήρης ενεργοποίησή τους εξακολουθεί να εξαρτάται από την εξασφάλιση χρηματοδότησης μέσω του ΕΣΠΑ, προκειμένου να προχωρήσουν στο επόμενο θεσμικό στάδιο και να υποβληθούν στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η γενική εικόνα των διαγωνισμών δείχνει ότι αν και η αγορά προχωράει προς την ολοκλήρωση κρίσιμων υποδομών, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από θεσμικά και χρηματοδοτικά ζητήματα, που θα καθορίσουν τον ρυθμό υλοποίησης των έργων στην επόμενη περίοδο.