Αύξηση τιμών στην Ελλάδα: Ανησυχίες νοικοκυριών και αγοράς για το μέλλον

Νοικοκυριά, επιχειρήσεις και διεθνείς οργανισμοί αρχίζουν να κατανοούν ότι η ακρίβεια δεν αποτελεί απλώς ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά μια συνεχιζόμενη πίεση που θα παραμείνει έως τουλάχιστον το τέλος του 2026. Υπάρχει ανησυχία ότι το νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια και τα καύσιμα θα επηρεάσει εκ νέου τρόφιμα, μεταφορές, υπηρεσίες και ενοίκια, σε μια χρονική στιγμή που η κατανάλωση δείχνει ήδη σημάδια κορεσμού και τα περιθώρια αντοχής των νοικοκυριών και επιχειρήσεων έχουν περιοριστεί δραματικά.

Τα πρόσφατα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ για τον Απρίλιο δείχνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις όχι μόνο παραμένουν, αλλά αποκτούν γενικευμένα χαρακτηριστικά. Ο ετήσιος πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 5,4% από 3,9% τον Μάρτιο, με τον γενικό δείκτη να καταγράφει αύξηση 1,5% μέσα σε μόλις έναν μήνα.

Πίεση από ενέργεια και στέγαση

Η μεγαλύτερη πίεση προέρχεται από τον τομέα της ενέργειας και της στέγασης. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η στήλη της στέγασης είδε 13,8% αύξηση σε ετήσια βάση, οι μεταφορές 10% και τα τρόφιμα με μη αλκοολούχα ποτά 4,4%. Αυτές οι ανατιμήσεις επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, από τα κόστος μετακίνησης έως τα ενοίκια, τα σούπερ μάρκετ και την εστίαση.

Τα στοιχεία για τις επιμέρους κατηγορίες είναι ακόμα πιο αποκαλυπτικά. Το πετρέλαιο θέρμανσης έχει αυξηθεί κατά 53,2% τον τελευταίο χρόνο, το πετρέλαιο κίνησης κατά 32,4%, η βενζίνη κατά 17,1% και το φυσικό αέριο κατά 19,3%. Στον τομέα των τροφίμων, η τιμή του μοσχαρίσιου κρέατος έχει αυξηθεί κατά 19,2%, τα φρούτα κατά 7,5%, τα λαχανικά κατά 7,1% και ο καφές κατά 7,9%.

Αυτή η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους οικονομικούς αρμόδιους, καθώς η ακρίβεια δεν πλήττει μόνο τα εισοδήματα αλλά απειλεί και την κατανάλωση, που είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη της οικονομίας. Στην αγορά υπάρχουν φόβοι ότι όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές, τόσο θα μειώνεται η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, οδηγώντας σε συγκρατημένες αγορές και αναβολές στις μεγαλύτερες δαπάνες.

Τα πρώτα σημάδια «κόπωσης» είναι ήδη εμφανή. Τα νοικοκυριά περιορίζουν τις μετακινήσεις τους, αναζητούν φθηνότερα προϊόντα και μειώνουν τις εξόδους τους, ενώ οι επιχειρήσεις βλέπουν τα λειτουργικά τους έξοδα να αυξάνονται σε μια στιγμή που η κατανάλωση υποφέρει.

Αυτό αποτυπώνεται και στους δείκτες οικονομικού κλίματος. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -54,7 μονάδες τον Απρίλιο, με τους Έλληνες να είναι οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές της Ευρώπης. Παράλληλα, έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών υποδεικνύει ότι τέσσερις από τις δέκα επιχειρήσεις έχουν δει πτώση πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι.

Οι ανησυχίες εντείνονται και λόγω της διεθνούς αβεβαιότητας. Διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι το κύμα ακρίβειας δεν αναμένεται να υποχωρήσει προτού φτάσουμε στο τέλος του 2026, ανάλογα με την κατάσταση στην Μέση Ανατολή και τη ροή των διεθνών αγορών ενέργειας.

Δυσμενή σενάρια

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προειδοποίησε από τις Βρυξέλλες ότι η Ευρώπη οφείλει να είναι προετοιμασμένη και για δυσμενή σενάρια, προσθέτοντας ότι οι πολίτες, ειδικά τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αισθάνονται ήδη την πίεση στο καθημερινό τους βίο. Όπως τόνισε, η ευρωπαϊκή οικονομία βιώνει μια «στασιμοπληθωριστική τάση», με χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό.

Ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις συμμερίζεται αυτή την ανησυχία, αναγνωρίζοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα «σοκ στασιμοπληθωρισμού», που συνδυάζει επιβράδυνση της ανάπτυξης με αναρχία στις τιμές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανέρχεται κοντά στο 3%, κυρίως λόγω της άνωσης του ενεργειακού κόστους.

Η κατάσταση έχει δημιουργήσει ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο, καθώς η νέα πίεση στις τιμές απειλεί να «ροκανίσει» μεγάλο μέρος από το πακέτο στήριξης που έχει ανακοινωθεί. Συνακόλουθα, εξετάζεται σοβαρά η δυνατότητα πρόσθετων παρεμβάσεων, αν οι πιέσεις συνεχιστούν, δεδομένου ότι υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 200 εκατ. ευρώ που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, χωρίς να παραβιαστούν οι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας.

Ταυτόχρονα, το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό στο 3,2% για φέτος από 2,2% που ήταν η αρχική εκτίμηση. Η Τράπεζα της Ελλάδος αύξησε την πρόβλεψή της στο 3,1% από 2,9%, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα κυμανθεί γύρω από το 3,5% για το σύνολο του 2026.

Τρία σενάρια

Tα τρία βασικά σενάρια που κυριαρχούν στην αγορά είναι. Το πρώτο και πιο αισιόδοξο σενάριο αναμένει σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών από το καλοκαίρι, εφόσον υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το δεύτερο και πιο πιθανό σενάριο προβλέπει διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα για μια μεγαλύτερη χρονική περίοδο, διατηρώντας τις πιέσεις στα τρόφιμα, μεταφορές και υπηρεσίες. Το τρίτο και πιο δυσμενές σενάριο προβλέπει νέα κλιμάκωση στην Μέση Ανατολή, που δύναται να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση στις τιμές ενέργειας και νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την οικονομία.

Διαβάστε ακόμη

Εθνική Τράπεζα: Τα σενάρια έως τα €20,45, η συμφωνία με Allianz και η θετική στάση των αναλυτών

Fraport: Αβάσιμες και προσχηματικές οι αιτιάσεις της Ryanair – Σεβόμαστε τις επιχειρηματικές της αποφάσεις

Wall Street: Μετά το ακρώνυμο TACO έρχεται το NACHO – Τι σημαίνει για τις αγορές και τους επενδυτές

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα