Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη σύγκρουση της ΕΕ για τη μεταρρύθμιση του Χρηματιστηρίου Ρύπων

Η διαδικασία αναθεώρησης του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων (EU ETS) πλησιάζει στην κορύφωσή της, με την παρουσίαση της πρότασης της Κομισιόν προγραμματισμένη για αύριο, 17 Ιουλίου. Η αναθεώρηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν την κατεύθυνση για την κλιματική πολιτική της ΕΕ και την απανθρακοποίηση των βασικών βιομηχανικών τομέων. Παράλληλα, η πρόταση θα ανακοινωθεί ταυτόχρονα με το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, δείχνοντας τη στενή συσχέτιση των δύο θεμάτων.

Οι παρατηρητές αναφέρουν ότι η αρχική τεχνική συζήτηση για την τιμή του άνθρακα έχει εξελιχθεί σε πολιτική διαμάχη, η οποία αφορά το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ένωσης. Απορίας άξιο είναι πώς θα μπορέσουν οι χώρες της ΕΕ να συνεχίσουν την μείωση των εκπομπών CO2 χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά την ενεργοβόρο βιομηχανία, ειδικά υπό τις παρούσες γεωπολιτικές προκλήσεις και τον σφοδρό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Το κόστος του άνθρακα αναδεικνύεται, μάλιστα, σε σημαντικό παράγοντα για την αύξηση των ενεργειακών δαπανών στην Ευρώπη.

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία και κατέχει ρεαλιστική στάση, όπως φανέρωσε και η κοινή πρωτοβουλία με άλλες 10 χώρες. Αυτή η τάση αποτυπώθηκε και στην προηγούμενη διαπραγμάτευση για τους κλιματικούς στόχους του 2040, καθώς και για την αναβολή της εφαρμογής του ETS-2, το οποίο θα είχε αντίκτυπους στο κόστος CO2 για τον κτιριακό τομέα και τις χερσαίες μεταφορές. Η θέση της Αθήνας συνοψίζεται στην φράση «δεσμευόμαστε για τη βιώσιμη μετάβαση, αλλά όχι εις βάρος της ενεργοβόρας βιομηχανίας και των νοικοκυριών».

Κρίσιμες αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων

Ανάμεσα στις προτεινόμενες αλλαγές που θα παρουσιαστούν από την Κομισιόν περιλαμβάνονται πέντε βασικά σημεία:

Πρώτον, η Κομισιόν υποδεικνύει πιο σταδιακή μείωση των εκπομπών CO2, επιτρέποντας στις βιομηχανίες να εκπέμπουν μέχρι και μετά το 2040. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την τρέχουσα πολιτική που στοχεύει σε μηδενισμό των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών το 2039.

Δεύτερον, υπάρχει η σκέψη να χορηγούνται περισσότερα δωρεάν δικαιώματα σε βιομηχανίες που επενδύουν στην απανθρακοποίηση, με τη δημιουργία ενός «ταμείου άνθρακα» από το 2027, περιλαμβάνοντας 400 εκατομμύρια δωρεάν δικαιώματα για επιλέξιμες εταιρείες.

Τρίτον, η Κομισιόν εξετάζει τη διατήρηση δωρεάν δικαιωμάτων για κλάδους υπό τον CBAM (Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα) για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο.

Τέταρτον, αναθεώρηση των benchmarks του ETS, δηλαδή των τιμών αναφοράς εκπομπών ανά προϊόν, εστιάζοντας στην ρεαλιστικότητα των στόχων και την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων για περιβαλλοντικά φιλικές διαδικασίες.

Πέμπτον, η Κομισιόν σχεδιάζει να κατευθύνει περισσότερα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών στην απανθρακοποίηση, ένα μέτρο που συναντά αντιδράσεις από τα κράτη μέλη που επιθυμούν να διατηρήσουν τον έλεγχο αυτών των εσόδων.

Πέρα από τις προτεινόμενες αλλαγές για το ETS, υπάρχει και η προοπτική εφαρμογής του ETS2, που θα προσθέσει επιβάρυνση CO2 στον κτιριακό τομέα και τις μεταφορές. Δέκα χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, έχουν εκφράσει την ανάγκη επανεξέτασης της συγκεκριμένης πρότασης, ανοίγοντας διάλογο για τη μη επιβάρυνση των πολιτών με πρόσθετους φόρους υπό τις παρούσες συνθήκες.

Θέσεις και κόντρες ανάμεσα στα κράτη μέλη

Στόχος είναι η μεγαλύτερη ευελιξία και προστασία για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ενώ αντίθετα, κράτη όπως η Δανία και η Φινλανδία προειδοποιούν ενάντια στην υποχώρηση ή αναστολή του ETS.

Στην επιχειρηματική σφαίρα, η ενεργοβόρος βιομηχανία ζητά προστασία από το κόστος άνθρακα, ενώ οι εταιρείες Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και οι ηλεκτροπαραγωγοί υποστηρίζουν ότι το ETS μπορεί να προσφέρει σταθερότητα και κίνητρα για επενδύσεις στη μετάβαση.

Σημασία της αναθεώρησης για την ΕΕ

Η αναθεώρηση θα κρίνει αν η ΕΕ θα μπορέσει να συνδυάσει τη βιομηχανική και κλιματική της πολιτική ή αν θα τις δει ως ανταγωνιστικές. Όπως αναφέρουν οι αναλυτές, το ETS μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για το μέλλον της πράσινης βιομηχανικής στρατηγικής, εφόσον τα έσοδα επενδυθούν σωστά. Ωστόσο, αν η αναθεώρηση περιοριστεί σε περισσότερα δωρεάν δικαιώματα, το κίνητρο για καινοτομία και επενδύσεις θα υπονομευθεί.

Θέση της Ελλάδας

Η Αθήνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ισχυρή πολιτική απανθρακοποίησης με σεβασμό στις εθνικές ιδιαιτερότητες, ιδιαίτερα σε θέματα όπως η ναυτιλία και η ενεργειακή ασφάλεια. Στα κύρια σημεία της ελληνικής θέσης περιλαμβάνονται η ρεαλιστική μείωση των εκπομπών, η προστασία της βιομηχανίας και η κοινωνική δικαιοσύνη στο νέο ETS2.

Μελλοντικά βήματα

Η πρόταση της Κομισιόν θα παρουσιαστεί στις 17 Ιουλίου, με τις διαπραγματεύσεις να ξεκινούν αμέσως μετά. Η πρώτη αξιολόγηση είναι προγραμματισμένη για το άτυπο Συμβούλιο Περιβάλλοντος στα τέλη Ιουλίου. Αν και το ιδανικό σενάριο προβλέπει συμφωνία έως την άνοιξη του 2027, οι εξελίξεις σε χώρες-κλειδιά και οι πολιτικές προτεραιότητες μπορεί να επηρεάσουν τη διαδικασία.

Τελικά, η αποτελεσματικότητα του ETS θα κρίνει αν η Ευρώπη θα καταφέρει να προχωρήσει σε μια βιώσιμη μετάβαση χωρίς να χάσει τη βιομηχανική της βάση, ένα ζήτημα κεντρικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Διαβάστε επίσης