Αναδύεται απροσδόκητος «αντίπαλος» για τον λαγοκέφαλο στις ελληνικές θάλασσες: Η καρέτα καρέτα και η κατάσταση στη Ζάκυνθο
Το είδος αυτό, εισερχόμενο στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, καταγράφεται ολοένα και πιο συχνά σε ελληνικά ύδατα, με πολυάριθμες επιπτώσεις. Σημαντικές καταστροφές προκαλούν τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς ο λαγοκέφαλος ανταγωνίζεται τα αυτόχθονα είδη και η παρούσα τετραοδοτοξίνη τον καθιστά επικίνδυνο προς κατανάλωση από τον άνθρωπο.
Με τούτες τις δυσμενείς εξελίξεις, επιστήμονες αναζητούν έναν πιθανό φυσικό αντίπαλο: τη θαλάσσια χελώνα καρέτα καρέτα. Αυτό το είδος διαθέτει την ικανότητα να καταναλώνει τον λαγοκέφαλο, λόγω της αντοχής του στην τοξίνη αυτή.
«Γνωρίζουμε ότι οι χελώνες έχουν ανοσία στη τετραοδοτοξίνη και μπορούν να τραφούν με τον λαγοκέφαλο. Έχουν πανίσχυρα σαγόνια και αυτό το ξέρουμε από τη διατροφή τους, η οποία περιλαμβάνει καβούρια, δίθυρα μαλάκια και άλλους οργανισμούς με σκληρό κέλυφος», δήλωσε ο Δρ. Νίκος Σημαντήρης από το MEDASSET (Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών).
Έχουν εντοπιστεί υπολείμματα λαγοκέφαλου σε θαλάσσιες χελώνες που έχουν ξεβραστεί, υποδεικνύοντας ότι το είδος αυτό πιθανόν να αποτελεί μέρος της διατροφής τους.
### Τα επιστημονικά δεδομένα και όσα παραμένουν άγνωστα
Ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι η καρέτα καρέτα μπορεί να θηρεύει το λαγοκέφαλο, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι απαιτούνται περισσότερες έρευνες προτού καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τον ρόλο τους στη μείωση του πληθυσμού του. Ο Δρ. Σημαντήρης αναφέρει ότι περιστατικά από την Τουρκία το 2019 και την Αίγυπτο το 2020 καταγράφηκαν σε επιστημονική εργασία που εξετάζει τη σχέση της χελώνας με τον λαγοκέφαλο, αλλά δεν υπάρχουν μέχρι τώρα άμεσες οπτικές καταγραφές που να δείχνουν μια χελώνα να κυνηγά ζωντανό λαγοκέφαλο.
### Η περίπτωση της Ζακύνθου
Μια βασική ερώτηση για τους ερευνητές είναι αν οι μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες καρέτα καρέτα σε περιοχές, όπως η Ζάκυνθος, επηρεάζουν την εξάπλωση του λαγοκέφαλου. Στον κόλπο του Λαγανά και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές της Ζακύνθου οι αναφορές για λαγοκέφαλους είναι σχεδόν ανύπαρκτες.
«Παρότι υπάρχει μια μικρή εξάπλωση, δεν διαπιστώνεται στην περιοχή του Ιονίου η ίδια κατάσταση με την Αττική και την Κρήτη. Δεδομένου ότι εκεί βρίσκονται οι δύο μεγαλύτερες περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας στη Μεσόγειο, μένει να ερευνηθεί αν η παρουσία τόσων πολλών χελωνών μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά για τον λαγοκέφαλο», δήλωσε ο Δρ. Σημαντήρης.
Σημαντικές περιοχές ωοτοκίας της καρέτα καρέτα στην Ελλάδα είναι ο κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο και ο Κυπαρισσιακός Κόλπος, καθώς και άλλες περιοχές στο Αιγαίο και την Κρήτη.
### Η μείωση των φυσικών θηρευτών επιδεινώνει το πρόβλημα
Η εξάπλωση του λαγοκέφαλου συνδέεται όχι μόνο με την κλιματική αλλαγή, αλλά και με την ευρύτερη υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η υπεραλίευση έχει συμβάλει στη μείωση των μεγάλων θαλάσσιων θηρευτών, όπως οι ξιφίες και οι ροφοί, αποδυναμώνοντας τους φυσικούς μηχανισμούς ελέγχου πληθυσμών πολλών ειδών.
«Η προσπάθεια προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος από όλους μας, όσον αφορά τις ανθρωπογενείς επιπτώσεις, αποτελεί σημαντική βοήθεια για την αντιμετώπιση του φαινομένου», τόνισε ο Δρ. Νίκος Σημαντήρης.
