Η επείγουσα ανάγκη συντονισμού στην Κρήτη για τη διαχείριση του νερού

Η Κρήτη βρίσκεται σε μία νέα φάση σχετικά με τη διαχείριση των υδάτων της, όπου η πρόκληση δεν περιορίζεται μόνο στην ποσότητα του διαθέσιμου νερού, αλλά εστιάζεται επίσης στην εποχικότητα και τη γεωγραφική κατανομή του, καθώς και στις υποδομές για τη σωστή αποθήκευση και εκμετάλλευσή του. Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη πίεση από τουριστικές και αγροτικές δραστηριότητες, καθώς και η κατακερματισμένη διαχείριση, υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα για έναν ισχυρό κεντρικό συντονισμό της υδατικής πολιτικής του νησιού. Αυτό επεσήμανε ο Αριστείδης Παπαδογιάννης, Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ), κατά τη διάρκεια του Forum Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων.

Ο κ. Παπαδογιάννης ανέφερε πως το νερό στην Κρήτη δεν είναι απλά ένας φυσικός πόρος, αλλά συνδέεται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη, την αγροτική παραγωγικότητα, τον τουρισμό, την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Για αυτόν τον λόγο, η συζήτηση πρέπει να επεκταθεί πέρα από τη δημιουργία νέων υποδομών και να περιλάβει μια ολιστική προσέγγιση για τη διαχείριση του υδατικού πόρου, ο οποίος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη αξία εν μέσω κλιματικής αβεβαιότητας.

Το παράδοξο της Κρήτης: Άφθονο νερό αλλά σημαντικές απώλειες

Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσίασε, η Κρήτη διαθέτει ένα αξιόλογο υδατικό δυναμικό, με τις ετήσιες βροχοπτώσεις να φτάνουν περίπου τα 7,6 δισ. κυβικά μέτρα. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει επαρκής ποσότητα, σχεδόν το ήμισυ δεν αξιοποιείται, με τις πηγές να παρουσιάζουν μεγάλες γεωγραφικές και χρονικές ανισορροπίες.

Ταυτόχρονα, η γεωργία απορροφά το 73% της συνολικής κατανάλωσης νερού, ενώ η αυξημένη τουριστική κίνηση δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες κατά την καλοκαιρινή περίοδο, ιδίως στις πιο τουριστικά αναπτυγμένες περιοχές του νησιού.

Καθυστερημένες και απότομες βροχοπτώσεις

Έμφαση δόθηκε επίσης στη μεταβολή των υδρολογικών κύκλων. Ο κ. Παπαδογιάννης υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση εκδηλώνεται όχι μόνο με μειωμένες βροχοπτώσεις, αλλά και με την αλλαγή στους χρόνους που συμβαίνουν οι απορροές που τροφοδοτούν τα φράγματα και τις λιμνοδεξαμενές.

Για παράδειγμα, το τρέχον έτος προσέφερε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς μέχρι τα μέσα Μαρτίου το φράγμα Αποσελέμη με χωρητικότητα 25,3 εκατ. κυβικά μέτρα αντιμετώπιζε κρίση, μετά από τρία συνεχόμενα ξηρά υδρολογικά έτη. Ωστόσο, μέσα σε λίγες μέρες συγκεντρώθηκαν περίπου 13,5 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, καλύπτοντας τις ανάγκες της τρέχουσας αλλά και της επόμενης τουριστικής περιόδου για τις περιοχές του Ηρακλείου, της Χερσονήσου και του Αγίου Νικολάου.

Αυτή την περίοδο, υπερχείλισαν και το φράγμα Ποταμών στο Αμάρι και η λιμνοδεξαμενή Αγίου Γεωργίου στο Οροπέδιο Λασιθίου, ενώ καταγράφηκαν αυξημένα επίπεδα στην λίμνη Κουρνά και στις πηγές που τροφοδοτούν τη δυτική Κρήτη.

Η δοκιμασία από τα τρία ξηρά έτη

Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΑΚ αναφέρθηκε στην πρωτοφανή δοκιμασία που αντιμετώπισε η Ανατολική Κρήτη τα προηγούμενα χρόνια, καθώς τα τρία κα consecutive ξηρά υδρολογικά χρόνια δοκίμασαν την αντοχή όλου του υδροδοτικού συστήματος.

Η εξασφάλιση επάρκειας νερού απαιτούσε καθημερινή παρακολούθηση των αποθεμάτων, αναθεώρηση των σχεδίων και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων. Σύμφωνα με τον κ. Παπαδογιάννη, η συνεργασία με τους Δήμους Ηρακλείου, Χερσονήσου και Αγίου Νικολάου, καθώς και οι αντίστοιχες ΔΕΥΑ, ήταν κρίσιμη για τη διαρκή υδροδότηση των πολιτών και των επισκεπτών.

Ο ρόλος του ΟΑΚ και οι κρίσιμες υποδομές

Ο κ. Παπαδογιάννης τόνισε πως ο ΟΑΚ είναι επιφανής δημόσιος οργανισμός στην Ελλάδα, καθώς συνδυάζει στρατηγικό σχεδιασμό, ωρίμανση έργων, χρηματοδότηση, κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση ουσιωδών υποδομών.

Αυτή τη στιγμή, ο οργανισμός διαχειρίζεται κεντρικά φράγματα, όπως το Αποσελέμη και το Ποταμών, καθώς και τη λιμνοδεξαμενή Αγίου Γεωργίου και σημαντικά αρδευτικά δίκτυα στη δυτική Κρήτη, που εξυπηρετούν χιλιάδες πολίτες και εκτάσεις καλλιεργειών.

Στρατηγικά νέα έργα για το μέλλον

Οι προσπάθειες του ΟΑΚ δεν περιορίζονται μόνο στη συντήρηση υφιστάμενων υποδομών αλλά και στην προώθηση στρατηγικών έργων.

Ανάμεσα σε αυτά, ξεχωρίζει η μονάδα επεξεργασίας νερού στο Αμάρι, με προϋπολογισμό περίπου 25 εκατ. ευρώ, που ήδη βρίσκεται σε φάση κατασκευής και θα διασφαλίσει την υδροδότηση του Ρεθύμνου για τις επόμενες 30-40 χρόνια, παρόμοια με την εγκατάσταση επεξεργασίας του Αποσελέμη, που καλύπτει τις ανάγκες του Ηρακλείου, της Χερσονήσου και του Αγίου Νικολάου.

Το Master Plan για το υδατικό μέλλον της Κρήτης

Η εμπειρία του οργανισμού οδήγησε την Πολιτεία στην υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου Master Plan για τη διαχείριση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων στην Κρήτη. Αυτός ο σχεδιασμός βασίζεται σε έξι κύριους άξονες: την ποιότητα και επάρκεια πόσιμου νερού, τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα, την εξασφάλιση αρδευτικών πόρων, την αξιοποίηση ανακτημένων υδάτων, τη σύνθεση νερού και ενέργειας μέσω δράσεων εξοικονόμησης και ΑΠΕ, και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των υπηρεσιών ύδατος.

Η ανάγκη ενός κεντρικού συντονιστή

Σημαντική ήταν η αναφορά στην ανάγκη δημιουργίας κεντρικού συντονιστικού φορέα για τα ύδατα στην Κρήτη. Ο κ. Παπαδογιάννης ανέφερε πως η διάσπαση αρμοδιοτήτων μπορεί να είχε λειτουργήσει στο παρελθόν, αλλά η σημερινή κατάσταση απαιτεί συγκεντρωμένο σχεδιασμό. Αυτή η ανάγκη αναγνωρίζεται και διεθνώς και τέθηκε στο επίκεντρο κατά τις πρόσφατες επισκέψεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη στο νησί.

Ο προτεινόμενος φορέας θα λειτουργεί ως κεντρικός συντονιστής χωρίς να υποκαθιστά τους υφιστάμενους οργανισμούς, αξιοποιώντας κοινά δεδομένα, εφαρμόζοντας ενιαία πολιτική και σχεδιάζοντας σημαντικές επενδύσεις για το μέλλον.

Αφαλάτωση ως συμπληρωματική λύση

Ο κ. Παπαδογιάννης αναφέρθηκε και στις δυνατότητες αφαλάτωσης, επισημαίνοντας ότι δεν θα πρέπει να θεωρείται η μόνη λύση για το υδατικό πρόβλημα. Η αφαλάτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα φράγματα και τις λιμνοδεξαμενές, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο συμπληρωματικό εργαλείο ανθεκτικότητας, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες ή περιορισμένες εναλλακτικές λύσεις.

Κλείνοντας, τόνισε ότι η διαχείριση του νερού δεν είναι μόνο ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά συνιστά αναπτυξιακή, κοινωνική, περιβαλλοντική και στρατηγική πρόκληση για το μέλλον της Κρήτης.

Διαβάστε επίσης