Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων: Προκλήσεις και ευρήματα της ΕΚΤ για την ΕΕ

Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) και η εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς κατατάσσονται στις θεμελιώδεις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως επαναλαμβάνει ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.

Η διαδικασία ενοποίησης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, η οποία είναι κεντρικής σημασίας για τη SIU, εκκινεί τον Μάιο του 2015 με ανακοίνωση του Ecofin. Στη συνέχεια, τον Νοέμβριο, το Ecofin εξέφρασε την ικανοποίησή του για το σχέδιο που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνοδευόμενο από μέτρα προώθησης της διαδικασίας.

Πέντε χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 2020, η Επιτροπή Υψηλού Επιπέδου υπό την ηγεσία του Τόμας Βίζερ κατέθεσε ένα νέο σχέδιο δράσης για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών χρηματοοικονομικών επενδύσεων εντός της ΕΕ. Δεύτερη σημαντική στιγμή ήταν η Σύνοδος Κορυφής τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, όπου ζητήθηκε ταχεία πρόοδος υλοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Έξι χρόνια μετά το σχέδιο Βίζερ και 11 χρόνια από την πρώτη πρωτοβουλία, παρατηρείται περιορισμένη πρόοδος. Οι υλοποιούμενες αποφάσεις αφορούν κυρίως τη θέσπιση ενιαίων κανόνων για τα ενημερωτικά δελτία και τις επιχειρηματικές επενδύσεις. Ωστόσο, οι διαδικασίες προχωρούν με τους αργούς ρυθμούς που συχνά χαρακτηρίζουν την ΕΕ. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Απρίλιο του 2021 για τη δημιουργία μίας πλατφόρμας που θα συγκεντρώνει πληροφορίες για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, διευκολύνοντας έτσι τους επενδυτές. Ύστερα από δύο χρόνια, ήρθε μια προσωρινή συμφωνία στο Ecofin του Μαΐου 2023 σχετικά με το «Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης», με την υλοποίηση να μετατίθεται για το καλοκαίρι του 2027.

Καθίσταται έτσι σαφές ότι απαιτείται σημαντική προσπάθεια για την επίτευξη ενός ικανοποιητικού επιπέδου ενοποίησης στις κεφαλαιαγορές και τη SIU. Επιδίωξη είναι οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις, που εκ των πραγμάτων είναι υψηλές συγκριτικά με άλλες χώρες, να διοχετευθούν στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων της ΕΕ, ενισχύοντας τη συνολική οικονομία, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρό ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι σήμερα χρηματοδοτούν σε σημαντικό ποσοστό αμερικανικές επιχειρήσεις. Μία πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας **δηλώνει** ότι το 34% των μετοχών που κατέχουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά – είτε άμεσα είτε μέσω επενδυτικών ταμείων – είναι επενδεδυμένο σε αμερικανικές μετοχές, ποσοστό σχεδόν ίσο με εκείνο των επενδύσεών τους σε εγχώριες μετοχές (35%). Η έλξη των αμερικανικών μετοχών σχετίζεται συχνά με την υψηλότερη απόδοσή τους σε σχέση με τις ευρωπαϊκές, κάτι που ενισχύεται από το μεγάλο μέγεθος των χρηματιστηριακών αγορών τους, σε αντίθεση με τις πιο κατακερματισμένες ευρωπαϊκές αγορές, παρά τη σταδιακή πρόοδο του Euronext.

Από την ίδια μελέτη της ΕΚΤ προκύπτει ότι οι Ευρωπαίοι είναι διαχρονικά συντηρητικοί αποταμιευτές, διατηρώντας περίπου το 33% της χρηματοπιστωτικής τους περιουσίας σε μετρητά και τραπεζικές καταθέσεις, ακόμη και σε χαμηλά επιτόκια. Οι επενδύσεις τους σε αξιόγραφα ανέρχονται περίπου στο μισό των καταθέσεων. Στις ΗΠΑ, η αντίστοιχη αναλογία είναι ακριβώς αντίστροφη, υποδεικνύοντας ότι αν ίσχυε και στην ΕΕ, θα υπήρχαν επιπρόσθετα 8 τρισεκατομμύρια ευρώ επενδεδυμένα σε αξιόγραφα.

Για να ενισχυθεί η στροφή των Ευρωπαίων προς τις επενδύσεις, η Κομισιόν πρότεινε τον περασμένο Σεπτέμβριο τη δημιουργία αποταμιευτικών και επενδυτικών λογαριασμών (SIA), επιτρέποντας την επένδυση ακόμα και μικρών ποσών με την προσφορά φορολογικών κινήτρων για την καλύτερη προσέλκυση των καταθέσεων. Επίσης, έχει προταθεί η αναβάθμιση της χρήσης επικουρικών συνταξιοδοτικών ταμείων, παράλληλα με την ελάφρυνση των εμποδίων στις επενδύσεις τους.

Το χαμηλό ποσοστό (περίπου 18%) των Ευρωπαίων που έχουν δηλώσει ότι διαθέτουν υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικών γνώσεων, προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στην προτίμησή τους για καταθέσεις. Γι’ αυτό τονίζεται η ανάγκη ενίσχυσης του «χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού» του πληθυσμού από τα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών. Ωστόσο, οι πρωτοβουλίες αυτές δεν αναμένονται να αποδώσουν άμεσα, αλλά θα απαιτήσουν χρόνο για να επιφέρουν αποτελέσματα.

Ο κατακερματισμός στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές παραμένει το κυριότερο εμπόδιο για την επίτευξη επαρκούς κλίμακας και ρευστότητας, που είναι αναγκαία για την προσέλκυση επενδύσεων και τη βελτίωση των μερισμάτων. Αυτή η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη λόγω της κατακερματισμένης εποπτείας των αγορών και των διαφορών στην φορολογική μεταχείριση των επενδύσεων, όπως αναφέρει η ΕΚΤ.

Προβλέπεται μάλιστα ήδη συζήτηση στο Ecofin σχετικά με την ενιαία εποπτεία των αγορών, βάσει προτάσεων που ενδυναμώνουν τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA).

Διαβάστε επίσης:

Γιώργος Χατζηγεωργίου: η Blackstone παρεμβαίνει για το επόμενο κεφάλαιο της Skroutz

Νέο Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό: Διαχωρισμός σε πέντε διαφορετικές περιοχές – Τι αλλάζει στις κλίνες και τις παράκτιες ζώνες

Τράπεζα Κύπρου: Εκτιμήσεις για πιστωτική επέκταση άνω του 5% το 2026

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας, επισκεφθείτε το Πρώτο Θέμα