Αυξανόμενες πιέσεις στον ενεργειακό τομέα της Ευρώπης λόγω φυσικού αερίου

Η αλλαγή του γεωπολιτικού σκηνικού στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει συνεχώς την ενεργειακή κατάσταση στην Ευρώπη, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας θα διατηρηθούν και το 2027. Στο συνέδριο “Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe”, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε πως «το νούμερο 1 πρόβλημα στην Ευρώπη είναι οι τιμές ενέργειας». Η γεωπολιτική αστάθεια κατατάσσει ξανά το ενεργειακό κόστος στο προσκήνιο, μαζί με τις ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού και τα όρια της μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, εκτελεστικός Πρόεδρος της Metlen, προειδοποίησε για τις συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, υποδεικνύοντας ότι η Ευρώπη δεν έχει εκτιμήσει πλήρως τον αντίκτυπο. Με δεδομένα τα χαμηλά επίπεδα αποθηκών φυσικού αερίου, γύρω στο 30%, σε σύγκριση με το 50% της προηγούμενης χρονιάς, η αγορά παραμένει επιφυλακτική. Παρά την ελπίδα για γρήγορη αποκλιμάκωση, οι τιμές φυσικού αερίου κυμαίνονται γύρω από τα 40-45 ευρώ/MWh, σε μια προσπάθεια ισορροπίας με την περυσινή αναστάτωση.

Προβληματισμός για τις αποθήκες και τον χειμώνα

Η κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθηκών είναι ανησυχητική, καθώς η πρόσφατη έκθεση του Gas Infrastructure Europe δείχνει ότι οι αποθήκες είναι στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2018 με μέσο ποσοστό 33,8%. Χώρες όπως η Ολλανδία βρίσκονται στο 6%, η Γερμανία στο 26,9%, η Γαλλία στο 34,1%, και η Ιταλία στο 51%. Για να επιτευχθεί ο στόχος της ΕΕ ενόψει του χειμώνα, απαιτείται να αυξηθούν οι αποθήκες στα 894 TWh μέχρι την 1η Νοεμβρίου, κάτι που σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να προμηθευτεί επιπλέον 516 TWh φυσικού αερίου σε περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής ανασφάλειας.

Αυτό προϋποθέτει τη σημαντική αύξηση αγοράς LNG από διεθνείς αγορές, μάλιστα καθώς η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να περιορίσει τη διαθέσιμη προσφορά. Εκτιμήσεις του Montel αναφέρουν ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί περίπου 130 φορτία LNG μηνιαίως το καλοκαίρι, περισσότερα από δέκα σε σύγκριση με πέρυσι. Η Eurogas και η International Association of Oil & Gas Producers έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κινητοποιήσει άμεσα τις προβλέψεις της κοινοτικής νομοθεσίας για την πλήρωση των αποθηκευτικών δυνατοτήτων.

Η έκκληση συνέπεσε με την άτυπη σύσκεψη των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στην Κύπρο, όπου οι κυβερνήσεις αναζητούν λύσεις για τον περιορισμό των τιμών ενέργειας ενόψει των σοβαρών αναταράξεων που προκάλεσε ο πόλεμος στην περιοχή.

Η ασιατική αγορά LNG και ο σφοδρός ανταγωνισμός

Ένα πρόσθετο στοιχείο ανησυχίας είναι η πιθανότητα σφοδρού ανταγωνισμού μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG, αν η κρίση συνεχιστεί. Ακόμη και με θετικές προοπτικές, οι τιμές για τη Ευρώπη μπορεί να είναι υψηλότερες συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια. Από την αρχή του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, οι τιμές αναφοράς φορτίων LNG έχουν σημειώσει αύξηση σχεδόν 50%, αντανακλώντας τους γεωπολιτικούς φόβους και τη διαθέσιμη προσφορά.

Παρά την απαισιόδοξη κατάσταση, κάποιες αναλύσεις δίνουν μια ελπίδα, καθώς οι ήπιες καιρικές συνθήκες, η αύξηση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η αύξηση των εξαγωγών LNG από τη Βόρεια Αμερική φαίνεται να έχουν περιορίσει την πίεση στις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου. Η Bank of America σημείωσε πρόσφατα πτώση στις προβλέψεις τους για τις τιμές φυσικού αερίου, δείχνοντας έναν πιο αισιόδοξο τόνο για την αγορά άνθρακα, παρά την αυξημένη μεταβλητότητα.

Ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, δήλωσε στο Politico πως το φετινό καλοκαίρι θα είναι κρίσιμο για τη διαθεσιμότητα φορτίων LNG και τις τιμές, προειδοποιώντας για την πιθανότητα εφησυχασμού στις αγορές. Υπογράμμισε ότι κορυφαίοι αναλυτές πέρα από τις αισιόδοξες προσδοκίες προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα δεν είναι εγγυημένη.

Ο Εξάρχου εστίασε επίσης στον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Ασία, σημειώνοντας ότι η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να περιορίσει τις δυνατότητες της Ευρώπης στην εξασφάλιση επαρκών φορτίων LNG.

Η ανάγκη ενεργειακής αυτονομίας

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη συνεχίζει να είναι εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών και αναθεωρεί την ανάγκη διαφοροποίησης προμηθευτών και αξιοποίησης εγχώριων πηγών ενέργειας. Η Ελλάδα, στο πλαίσιο αυτό, επαναφέρει τη συζήτηση για την ανάπτυξη υδρογονανθράκων, θέτοντας ως προτεραιότητα την γεωπολιτική διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και την αναγκαιότητα περιορισμού των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.

Η νέα προσέγγιση υποδεικνύει ότι η υγειονομική ανάπτυξη υδρογονανθράκων δεν θα πρέπει να θεωρείται αντίθετη προς την πράσινη μετάβαση, αλλά μάλλον ως τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής ενεργειακής αυτονόμησης. Οι στρατηγικές για τη μετάβαση σε καθαρές πηγές ενέργειας και οι υδρογονάνθρακες προσεγγίζονται ολοένα και περισσότερο ως συμπληρωματικές επιλογές σε μια εποχή γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μπροστά σε μια επαναλαμβανόμενη κρίση ενεργειακής εξάρτησης, βρίσκει τον εαυτό της στον ίδιο κύκλο προβλημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι εισαγωγές ενέργειας για την ΕΕ έχουν ήδη αυξηθεί κατά περίπου 24 δισ. ευρώ, και αναμένονται περαιτέρω προκλήσεις αν απαιτηθεί να γεμίσουν οι αποθήκες.

Το νέο «τρίπτυχο» τιμών ενέργειας

Πηγές κοντά στο energygame.gr αναφέρουν ότι η νηνεμία στις αγορές προκλήθηκε από ένα «τρίπτυχο» που επηρεάζει τις τιμές: η κλασική ισορροπία προσφοράς-ζήτησης, οι γεωπολιτικές ανισορροπίες που προσθέτουν μια αίσθηση φόβου στις αγορές και οι προσδοκίες για τις προσεχείς εξελίξεις.

Αυτοί οι παράγοντες συνυπάρχουν και διαμορφώνουν τις προσδοκίες για αποταμιεύσεις και την αντοχή της ζήτησης εν μέσω αυξήσεων τιμών. Αξιολογώντας το μέλλον, η πλειοψηφία του κλάδου αναμένει ότι το ενεργειακό μοντέλο της επόμενης δεκαετίας θα χρειαστεί να έρθει σε πιο «μικτή» μορφή, συνδυάζοντας ΑΠΕ, φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια, έχοντας πάντα στο επίκεντρο την αβεβαιότητα.