Στρατηγική πρόταση εφαρμογής της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων

Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση του Συμβουλίου Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece), η υποχρεωτική εφαρμογή της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων (EPBD 2024/1275) μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα αύξηση του κόστους στέγασης, αν δεν υπάρξει συντονισμένη προσπάθεια για τη μετάβαση σε κτίρια φιλικά προς το περιβάλλον και ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή.

Το SBC Greece σημειώνει ότι, παρά τις υπάρχουσες προκλήσεις και τις στρεβλώσεις της ελληνικής αγοράς, η εφαρμογή της Οδηγίας θα μπορούσε να υπερασπιστεί τη βελτίωση της ποιότητας του κτιριακού αποθέματος και να συμβάλλει στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το SBC Greece έχει υποβάλει πρόταση, η οποία έχει εγκριθεί από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) καθώς και από τη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, προκειμένου να ενσωματωθεί η Οδηγία στις ελληνικές συνθήκες.

Η προτεινόμενη στρατηγική περιλαμβάνει ένα συνολικό σχέδιο για συντονισμένες ενέργειες στους τομείς της πράσινης χρηματοδότησης, της αναβάθμισης πολυκατοικιών, της υποδομής δεδομένων για τον άνθρακα και της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις, το SBC Greece προειδοποιεί ότι οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης μπορεί να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις δαπάνες στέγασης, κάτι που αντιβαίνει στις τρέχουσες ανάγκες.

Η αναθεωρημένη Οδηγία FPBD 2024/1275 εισάγει δεσμευτικούς κανόνες για τις ελάχιστες ενεργειακές επιδόσεις και την εκτίμηση του Ολικού Άνθρακα Ζωής (Whole Life Carbon), αναφερόμενη στις συνολικές εκπομπές CO2 ενός κτιρίου καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του.

Η υποχρέωση εφαρμογής της Οδηγίας όμως «βρίσκεται αντιμέτωπη» με πολλές προκλήσεις στην ελληνική αγορά και το κτιριακό απόθεμα, όπως:

• Η Ελλάδα υπερκαλύπτει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο κόστος στέγασης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι Έλληνες δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του εισοδήματός τους για στέγαση, σχεδόν διπλάσιο από το 19,2% της ΕΕ (diaNEOsis/IOBE, Ιανουάριος 2026). Το 2024, περίπου το 33% των αστικών οικοκυριών ξόδεψε άνω του 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, ενώ οι τιμές των διαμερισμάτων ξεπέρασαν τα ιστορικά υψηλά του 2008 στη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου του 2025.
• Επιπλέον, 2.277.615 κατοικίες παραμένουν ανενεργές, αποτελώντας το 35% του συνολικού οικιστικού αποθέματος (ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή 2021). Αυτή η δομική αντίφαση δεν μπορεί να επηρεαστεί από φυσικούς ή ποιοτικούς παράγοντες, αλλά προκύπτει από νομικές, χρηματοοικονομικές και ιδιοκτησιακές περιορισμούς: ακίνητα κλειδωμένα σε πορτοφόλια κόκκινων δανείων, παλαιά διατηρητέα κτίρια σε ρυθμιστικό αδιέξοδο, και πολυκατοικίες που δεν μπορούν να αποφασίσουν συλλογικά για την ανακαίνισή τους.
• Περίπου το 66,8% των κατοικιών κατατάσσεται στις ενεργειακές κατηγορίες Ε έως Η του ΚΕΝΑΚ, με κατανάλωση 201–500+ kWh/m²/χρόνο. Τέτοια κτίρια καταναλώνουν έως και 15 φορές περισσότερη ενέργεια από ένα σύγχρονο κτίριο σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης.
• Η οικονομική κρίση της περιόδου 2009–2019 μόρφωσε σοβαρές ζημίες και στην ικανότητα ανανέωσης του κτιριακού αποθέματος: οι οικοδομικές άδειες μειώθηκαν κατά 89% μεταξύ 2007 και 2015 (ΕΛΣΤΑΤ), ενώ υπολογίζεται ότι 600.000–700.000 κατοικίες δεν κατασκευάστηκαν ποτέ. Ο κλάδος έχασε το 32,3% των επιχειρήσεων και το 28,2% των εργαζομένων, ενώ η αποχώρηση της μεταναστευτικής εργασιακής δύναμης κατά την κρίση δεν έχει αντικατασταθεί. Σήμερα, η έλλειψη πάνω από 100.000 εργαζομένων στον κατασκευαστικό τομέα παραμένει πρόβλημα.

Στο πλαίσιο αυτής της πρότασης, το SBC Greece προτείνει την εφαρμογή του προγράμματος «Zero Carbon and Climate Resilience Readiness Framework» (ZCCRRF), το οποίο έχει σχεδιαστεί από το παγκόσμιο δίκτυο του World Green Building Council σε συνεργασία με εθνικά συμβούλια, ως το πρώτο βήμα προς μια απανθρακοποιημένη δομημένη περιβάλλον και τη μετάβαση σε ενεργειακά αποδοτικά και κλιματικά ανθεκτικά κτίρια μέχρι το 2050. Το πλήρες κείμενο της πρότασης είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του SBC Greece (www.sbcgreece.org).

Το SBC Greece εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Πράσινων Κτιρίων (World Green Building Council) και αποτελεί τον κύριο ανεξάρτητο τεχνικό φορέα για την εφαρμογή πολιτικής Ολικού Άνθρακα Ζωής στη χώρα.

Διαβάστε ακόμη