Η εργαλειοθήκη του 2022: Στρατηγικές προτάσεις για Ελλάδα και Ευρώπη

Η Ελλάδα και η Ευρώπη εξετάζουν τη χρήση των μέτρων που είχαν εφαρμοστεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, που προκλήθηκε από την ρωσική επίθεση στην Ουκρανία, προκειμένου να είναι έτοιμες για πιθανές νέες προκλήσεις από την αναταραχή στη Μέση Ανατολή. Παρόλο που οι τρέχουσες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας δεν δημιουργούν άμεσες ανησυχίες, οι κυβερνήσεις των «27» εξετάζουν στρατηγικές για να αντιμετωπίσουν τη συνεχιζόμενη ανοδική πορεία των τιμών. Η ανάγκη για σχέδιο δράσης είχε προκύψει ήδη πριν την πρόσφατη κρίση στον Κόλπο, με τη Ζώνη των 27 κρατών-μελών να αναθέτει στην Κομισιόν να προτείνει εναλλακτικές λύσεις, τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροχρόνιες.

Η συζήτηση για νέα μέτρα αναμένεται να ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της επερχόμενης Συνόδου Κορυφής στις 19 Μαρτίου, με τον Υπουργό Ενέργειας της ΕΕ να προετοιμάζει το έδαφος λίγες ημέρες νωρίτερα. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας τη σημασία των πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου, επανέφερε στο προσκήνιο προτάσεις που είχαν κατατεθεί κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κρίσης, αν και δεν είχαν εφαρμοστεί. Στο μεταξύ, αξιωματούχοι στην Αθήνα εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία, υπογραμμίζοντας πως οι συνθήκες είναι διαφορετικές σε σύγκριση με το 2022, καθώς δεν υπάρχει σοβαρή απειλή στον τομέα της προμήθειας φυσικού αερίου, και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παίζουν πλέον σημαντικό ρόλο στην αγορά.

Με δεδομένο ότι οι τιμές χονδρικής στην Ελλάδα κυμαίνονται γύρω από τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις πρώτες ημέρες του Μαρτίου, οι ειδικοί αναμένουν αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου, ενώ η αγορά ηλεκτρισμού παραμένει σχετικά σταθερή. Ευνοϊκές παραμέτροι, όπως η υψηλή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, λειτουργούν προστατευτικά. Αν και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολ./βαρέλι λόγω πρόσφατων εξελίξεων, η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει ανθεκτική, καθώς το καταριανό LNG αντιπροσωπεύει μόνο το 10% των εισαγωγών LNG στην ΕΕ.

Η εργαλειοθήκη του 2022 για τις τιμές ενέργειας

Η ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη του 2022 περιείχε μέτρα όπως η αναδιάρθρωση αγοράς φυσικού αερίου μέσω κοινοπραξιών, η μείωση κατανάλωσης και υποχρεωτική πλήρωση αποθηκών. Στην Ελλάδα, μέτρα όπως η προσωρινή αύξηση της λιγνιτικής παραγωγής, φορολογία στα κέρδη από διύλιση καθώς και επιδοτήσεις στον τομέα ενέργειας εφαρμόστηκαν για την ανακούφιση της αγοράς. Παρόλο που ορισμένα μέτρα έχουν αποσυρθεί, η ελληνική κυβέρνηση αξιολογεί τις ανάγκες που ενδέχεται να προκύψουν στο μέλλον, υπογραμμίζοντας πως δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ελλείψεων.

Νέα μέτρα, όπως το πλαφόν στα καύσιμα από 11 Μαρτίου έως τέλος Ιουνίου, έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν υψηλότερες αλλά στα επίπεδα του περασμένου έτους. Αξίζει να σημειωθεί πως η απώλεια LNG από το Κατάρ λόγω των κλειστών Στενών του Ορμούζ δεν επηρεάζει κατά πολύ την Ευρώπη, και οι ανησυχίες για στροφή φορτίων LNG προς την Ασία αναμένεται να είναι μέτριες, σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιες πηγές.

Τα διαρθρωτικά μέτρα που συζητά η Ευρώπη για τις τιμές ενέργειας

Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προσδώσει νέα επείγουσα διάσταση στη συζήτηση για τη μείωση των τιμών ενέργειας στην Ευρώπη. Οι αυξημένες πιέσεις από χώρες όπως η Ιταλία, που επιθυμεί να αφαιρέσει το κόστος CO2 από την τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, αναμένεται να καθορίσουν τις συζητήσεις στην επόμενη Σύνοδο Υπουργών Ενέργειας. Ωστόσο, οι προτάσεις για αναδιάρθρωση των αγορών ηλεκτρισμού της ΕΕ αντιμετωπίζουν αντιδράσεις, με αναφέροντα οι αντιφάσεις σε πολιτικές που ενδέχεται να επηρεάσουν την πράσινη μετάβαση. Η αναζήτηση συμφωνίας για τη μείωση των ενέργειας αναγνωρίζεται ως επιτακτική ανάγκη, αλλά η έλλειψη ομοφωνίας σχετικά με τα μέτρα παραμένει έντονη, με διακυβεύματα που σχετίζονται με επενδύσεις στον τομέα της απανθρακοποίησης.

Διαβάστε επίσης