Νέες κατευθύνσεις της ΡΑΑΕΥ για τις ΔΕΥΑ και προκλήσεις στην αγορά

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ο τομέας των υπηρεσιών ύδατος μπαίνει σε επίσημο καθεστώς ρύθμισης, καθώς η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) προχωρά σε δημόσια διαβούλευση σχετικά με τον Οδηγό για την κατάθεση Φακέλου Διαχειριστικής Επάρκειας των παρόχων. Αυτός ο αναλυτικός και τεχνικά απαιτητικός οδηγός σκοπεύει να αλλάξει τον τρόπο αξιολόγησης και εποπτείας των οργανισμών ύδρευσης και αποχέτευσης, εισάγοντας ενιαία κριτήρια λειτουργίας, ικανότητας έως και οικονομικής βιωσιμότητας.

Ωστόσο, στο εγχώριο περιβάλλον πρυτανεύει μια διάχυτη αβεβαιότητα, όπως υποδεικνύουν πηγές από την τοπική αυτοδιοίκηση στο energygame.gr. Οι εκπρόσωποι των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) διαφοροποιούν τη θέση τους από την προοπτική συγκεντροποίησης, τονίζοντας ότι η πραγματική πρόκληση δεν έγκειται στην θεσμική τους οργάνωση, αλλά στις συνθήκες λειτουργίας τους σε τοπικό επίπεδο. Πολλές ΔΕΥΑ κρίνονται επαρκείς και αποδοτικές, γεγονός που ανεβάζει έναν προβληματισμό σχετικά με τη σκοπιμότητα συγχωνεύσεων ή επέκτασης μεγαλύτερων οργανισμών, όπως η ΕΥΔΑΠ.

Η κατάσταση αυτή έρχεται στο προσκήνιο καθώς υπάρχουν πληροφορίες για την επικείμενη γεωγραφική και λειτουργική επέκταση της ΕΥΔΑΠ, με στόχο να αναλάβει την ύδρευση και αποχέτευση σε ευρύτερες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας. Η διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει με την πλήρη κάλυψη της Αττικής και σταδιακά θα επεκταθεί σε περιοχές όπως η Βοιωτία και η Εύβοια, ενώ θα υπάρξει συνεργασία με ΓΟΕΒ και ΤΟΕΒ για την πιο ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης.

Πάντως, οι παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν τα υποκείμενα προβλήματα: το υψηλό ενεργειακό κόστος, τις ελλείψεις σε προσωπικό και τις δυσκολίες στην προσέλκυση εξειδικευμένων επιστημόνων. Δείχνουν ότι η διαχείριση του νερού έχει αποκτήσει έντονα τεχνικά χαρακτηριστικά, απαιτώντας ικανότητες που οι ισχύοντες φορείς δυσκολεύονται να διασφαλίσουν. Ξεχωρίζουν τις ανισότητες μεταξύ αστικών και περιφερειακών συστημάτων, όπου οι ΔΕΥΑ καλούνται να διαχειριστούν εκτενή και συχνά ανόμοια δίκτυα, με υψηλό λειτουργικό κόστος. «Δεν μπορούν να συγκρίνονται ανόμοια πράγματα», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Ο Οδηγός της ΡΑΑΕΥ εισάγει μια νέα προσέγγιση στην εκτίμηση της διαχειριστικής επάρκειας. Απαραίτητη είναι η αποδεικτική υποστήριξη των ικανοτήτων των παρόχων, με τη χρήση σαφών και μετρήσιμων παραμέτρων. Οι ΔΕΥΑ καλούνται να παρέχουν ενημερωμένα οργανόγραμμα, περιγραφές καθηκόντων και να αποδείξουν ότι πληρούν τα κριτήρια που απαιτούνται για αξιόπιστες υπηρεσίες.

Επιπλέον, η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις στελέχωσης είναι κρίσιμη, καθώς τίθεται ελάχιστο όριο καλύψεως των οργανικών θέσεων στο 80%. Οι συνεργασίες με εξωτερικούς φορείς ενδέχεται να ληφθούν υπόψη, όσο αυτές καλύπτουν βασικές λειτουργίες. Ωστόσο, η ΡΑΑΕΥ θα αξιολογεί κατά πόσο αυτές οι συνεργασίες είναι αναγκαίες. Η τεκμηρίωση συνοδεύεται από διαγράμματα προσωπικού και προγραμματισμού προσλήψεων, κάτι που υποδηλώνει τη σημασία της βιωσιμότητας στις λειτουργίες.

Η εξυπηρέτηση των πολιτών είναι επίσης στο επίκεντρο του Οδηγού, ο οποίος απαιτεί την ύπαρξη χρηστών καναλιών ενημέρωσης, τηλεφωνικής υποστήριξης και άμεσων αντιδράσεων σε βλάβες. Σημαντική είναι και η λειτουργική απόδοση των παρόχων, καθώς καλούνται να παρουσιάσουν μια πλήρη τεχνική εικόνα, με δεδομένα σχετικά με το υδατικό ισοζύγιο, τις διαρροές, την ποιότητα του πόσιμου νερού και τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Ο στόχος είναι οι φορείς να αναθεωρήσουν τη λειτουργία τους σε πραγματικό χρόνο, αποδεικνύοντας τη νομιμότητα και την αποτελεσματικότητα των υποδομών τους.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός περιλαμβάνει υποχρεωτική κατάθεση επιχειρησιακών σχεδίων, ετήσιων προγραμμάτων και εκθέσεων ανθρακικού αποτυπώματος, διασυνδέοντας την τρέχουσα λειτουργία με την ικανότητα σχεδίασης του μέλλοντος. Στο οικονομικό σκέλος, η αξιολόγηση διευρύνεται στην ανάκτηση κόστους και τη γενική οικονομική βιωσιμότητα των παρόχων, με στοιχεία δύο ετών για το 2026, ενισχύοντας τη συγκρισιμότητα.

Η διαδικασία αξιολόγησης οργανώνεται σε διαδοχικά βήματα, με δυνατότητα υποβολής αιτημάτων συμπληρωματικών πληροφοριών. Το πιο αυστηρό στοιχείο του Οδηγού είναι η διάταξη για απώλεια πιστοποίησης: πάροχοι που δεν υποβάλλουν έγκαιρα ή επαρκώς τα απαιτούμενα δεδομένα δεν θα πιστοποιηθούν, ενώ και οι ήδη πιστοποιημένοι φορείς κινδυνεύουν να χάσουν την πιστοποίησή τους αν δεν συμμορφωθούν. Έτσι, η πιστοποίηση μετατρέπεται σε ένα καθεστώς που υπόκειται σε συνεχή εποπτεία.

Εν κατακλείδι, ο Οδηγός της ΡΑΑΕΥ στοχεύει σε μια νέα λογική στον τομέα του νερού, προάγοντας μία ενιαία, συγκρίσιμη και μετρήσιμη προσέγγιση. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε πραγματική βελτίωση των υπηρεσιών ή σε αναδιάρθρωση της αγοράς των παρόχων μένει να φανεί στην πράξη. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η εποπτεία μεταπίπτει από τυπική σε ουσιαστική και πιθανόν παρεμβατική.

Διαβάστε ακόμη