Νέα εργαλειοθήκη της ΕΕ για την ενεργειακή κρίση: Χαμηλές προσδοκίες σε αναμονή

Η Κομισιόν φαίνεται να προχωρά στην εκπόνηση μιας νέας «εργαλειοθήκης 2026», δίνοντας προτεραιότητα σε μέτρα που στοχεύουν σε ευάλωτους πολίτες και επιχειρήσεις, με προσωρινό χαρακτήρα και περιορισμένο δημοσιονομικό κόστος. Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ανακοίνωσε τις προθέσεις αυτές αμέσως μετά την άτυπη τηλεδιάσκεψη των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, εναρμονισμένος με την αυστηρή δημοσιονομική πολιτική που διαμόρφωσε το Eurogroup την προηγούμενη εβδομάδα. Σημαντική δυσκολία επιτείνει η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή, η οποία εισέρχεται στον δεύτερο μήνα της, χωρίς προοπτική επίλυσης, ενώ οι δείκτες πληθωρισμού, κυρίως λόγω των αυξημένων τιμών ενέργειας, αρχίζουν να ανεβαίνουν, με το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο να έχουν καταγράψει αντίστοιχες αυξήσεις της τάξης του 70% και 60%. Σημειώνεται ότι το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη έχει φτάσει τα 14 δισεκατομμύρια δολάρια.

Προβλέψεις για την “εργαλειοθήκη 2026” και περιορισμένες προσδοκίες

Παρά τη διαπίστωση των Βρυξελλών ότι η κατάσταση επιδεινώνεται και οι επιπτώσεις δεν θα είναι πρόσκαιρες, αλλά θα επηρεάσουν ευρύτερα και την αγορά του πετρελαίου, η διάσταση στις απόψεις μεταξύ Βορρά και Νότου συνεχίζει να υφίσταται. Αυτή η αντίθεση φαίνεται να εμποδίζει τη λήψη αποφάσεων για μέτρα πανευρωπαϊκής εμβέλειας, καθώς και για την εξαίρεση των εν λόγω μέτρων από τον υπολογισμό του δημοσιονομικού ελλείμματος, όπως έχει ζητήσει ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Παρόλο που οι λέξεις «ενότητα» και «αλληλεγγύη» επαναλαμβάνονται, η αλήθεια είναι ότι κάθε κράτος μέλος καλείται να δράσει αυτοτελώς, ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες.

Στρατηγικές της Κομισιόν: Εξοικονόμηση ενέργειας και τηλεργασία

Ο Γιόργκενσεν προτρέχει όλα τα κράτη-μέλη να αναλάβουν δράση για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης, ακολουθώντας κατευθυντήριες γραμμές εξοικονόμησης ενέργειας. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν μέτρα όπως η τηλεργασία, η αύξηση της χρήσης δημόσιων συγκοινωνιών και η αποφυγή περιττών αεροπορικών ταξιδιών. Σε ερώτηση σχετικά με τα στοιχεία της εργαλειοθήκης, υποστήριξε τη μείωση φόρων για την ηλεκτρική ενέργεια -εκεί που αυτό είναι δυνατό- και την ενίσχυση ευελιξίας στη χρήση κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για προσωρινά μέτρα, τα οποία δεν απαντούν άμεσα στις ανάγκες των νοικοκυριών και των βιομηχανιών.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Γιόργκενσεν επεσήμανε την πιθανότητα δραστικότερων μέτρων, όπως η φορολογία των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών και η επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου, αν και θεωρεί αυτές τις λύσεις ως ύστατες και προτιμά να μην χρειαστεί να εφαρμοστούν. Σύμφωνα με τον Δανό Επίτροπο, η Ευρώπη βρίσκεται σε καλύτερη θέση εν συγκρίσει με το 2022, λόγω της ενίσχυσης των ΑΠΕ και του διαφοροποιημένου ενεργειακού προμηθευτικού της δικτύου.

Θέσεις Παπασταύρου

Ο Σταύρος Παπασταύρου, κατά την παρέμβασή του, τόνισε την αναγκαιότητα για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, υπογραμμίζοντας ότι «οφείλουμε να απαντήσουμε στις ανησυχίες των πολιτών, καθώς τελούμε πλέον τέσσερα χρόνια μετά την προηγούμενη κρίση». Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τα μέτρα στήριξης στην ενέργεια να εξαιρεθούν από τις καθαρές δαπάνες του δημοσιονομικού πλαισίου. Αφορούσε τη διαχείριση του φυσικού αερίου, επεσήμανε ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει κρίσιμο δίλημμα για την αποθήκευση: είτε θα αποδεχτεί υψηλότερες τιμές για την εξασφάλιση επάρκειας για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένει ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, με τον κίνδυνο νέων αυξήσεων.

Διαβάστε επίσης