Κούρδοι και Δαμασκός: Στο χείλος ενός διπλωματικού αδιεξόδου

Η βορειοανατολική Συρία έχει παραμείνει για πάνω από 10 χρόνια σε κατάσταση αναταραχής, αλλά και κεντρικής σημασίας στη Μέση Ανατολή. Αμέσως μετά την αρχή του συριακού εμφυλίου, αυτή η περιοχή, γνωστή ως Ροζάβα, εξελίχθηκε σε έναν πυρήνα παρ’ αυξημένης αυτονομίας, χάρη στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF). Αυτή η συμμαχία Κούρδων, Αράβων και άλλων ομάδων, που έλαβε στήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, πάλεψε σθεναρά κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).

Οι SDF κατάφεραν να αποδυναμώσουν σημαντικές δυνάμεις του ISIS και διατήρησαν υπό τον έλεγχό τους μεγάλες εκτάσεις της κεντροανατολικής Συρίας, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων περιοχών πετρελαίου, των ανατολικών συνόρων και άλλων στρατηγικών τοποθεσιών.

Η εκ νέου ισορροπία δυνάμεων

Στις πρώτες εβδομάδες του 2026, παρατηρήθηκε μια αναπάντεχη ανατροπή της στρατιωτικής κατάστασης. Ο νέος Πρόεδρος της Συρίας, Αχμέντ Αλ Σάρα, ανέλαβε τα ηνία της προσωρινής κυβέρνησης και βρήκε ευκαιρία να λάβει τον έλεγχο σημαντικών κουρδικών περιοχών, όπως η Ράκκα και το Ντέιρ Εζ Ζορ, οι οποίες προηγουμένως κατέχονταν από τις SDF.

Αυτή η ραγδαία εξέλιξη επισφραγίζει μια από τις πιο θεμελιώδεις αλλαγές στον χάρτη του ελέγχου της Συρίας έπειτα από την ήττα του ISIS. Φαίνεται πως ο Αχμέντ Αλ Σάρα, με τη στήριξη της Τουρκίας, σκοπεύει να ανασυγκροτήσει τη χώρα σε μια κεντρική και ενιαία οντότητα ύστερα από χρόνια αιματοχυσίας.

Η συμφωνία για εκεχειρία και η διαδικασία ενσωμάτωσης

Στις 18 Ιανουαρίου 2026, η συριακή κυβέρνηση έδωσε στη δημοσιότητα μια συμφωνία για εκεχειρία με τις SDF, στοχεύοντας στη διασφάλιση της ομαλής μεταβίβασης των ελέγχων. Σύμφωνα με την ανακοίνωση:

● Οι SDF θα αποσυρθούσαν από περιοχές όπως η Ράκκα και το Ντέιρ Εζ Ζορ και θα ενσωματώνονταν στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών της Συρίας.

● Οι στρατηγικής σημασίας περιοχές όπως τα συνοριακά περάσματα, οι πηγές πετρελαίου και οι φυλακές με τους κρατούμενους του ISIS θα παραδίδονταν στα κυβερνητικά στρατεύματα.

● Οι διοικητικές δομές των Κούρδων θα ενσωματώνονταν στην κεντρική κρατική διαχείριση, διασφαλίζοντας τα δικαιώματα των πολιτών.

Η Τουρκία στο προσκήνιο

Η Τουρκία έπαιξε καίριο ρόλο στην υπόθεση, με πηγές ασφαλείας να χαρακτηρίζουν τη συμφωνία ως ιστορική. Η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών (MİT) φρόντισε για τις παρασκηνιακές συνομιλίες, προκειμένου να προληφθούν τυχόν παρεξηγήσεις πριν την επίσημη ανακοίνωση.

Η Άγκυρα θεωρεί την κουρδική οργάνωση YPG/SDF ως μια παραφυάδα του PKK, την οποία χαρακτηρίζει «τρομοκρατική», και βλέπει την ενσωμάτωσή της στο συριακό κράτος ως ευκαιρία περιορισμού της κουρδικής επιρροής στα σύνορά της. Επιπλέον, εκτιμάται πως αυτή η συμφωνία ενδέχεται να διευκολύνει τις σχέσεις με τον PKK εντός της Τουρκίας, αφού οι κουρδικές δυνάμεις στη Συρία θα υπόκεινται σε κεντρική διοίκηση.

Η αποτυχία της συμφωνίας

Παρά τη σημασία της, η αρχική συμφωνία κατέρρευσε εντός λίγων ωρών. Αφού οι SDF αποχώρησαν από τις επαρχίες Αλ Χασάκα, Ράκκα και Κομπάνι, ξέσπασαν νέες μάχες με τις κυβερνητικές δυνάμεις, κυρίως κοντά σε κέντρα κράτησης χιλιάδων κρατουμένων του ISIS.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστήριξαν πως οι SDF άφησαν ελεύθερους επικίνδυνους κρατούμενους, ενώ εκ μέρους των SDF αναφέρθηκε απώλεια του ελέγχου στις φυλακές εξαιτίας των επιθέσεων. Σύμφωνα με το AP News, τουλάχιστον 120 μέλη του ISIS διέφυγαν από τη φυλακή στο Σαντάντι, αν και κατόπιν συνελήφθησαν ξανά 81 από αυτούς.

Η αποτυχία της συμφωνίας δεν αποδόθηκε μόνο στις μάχες αλλά και στην εύθραυστη εμπιστοσύνη ανάμεσα στα μέρη και τις διαφορές ως προς την εφαρμογή του πλαισίου μεταβίβασης, ειδικότερα στον τομέα της κρατήσεως των μελών του ISIS. Αυτή η ασταθής κατάσταση και η έλλειψη προστασίας των υποστηρικτών του ISIS γεμίζουν με ανησυχία για πιθανούς νέους κύκλους επιθέσεων ή την επανεμφάνιση των τζιχαντιστών.

Νέα τετραήμερη εκεχειρία και εξέλιξη δεδομένων

Μετά από επικοινωνία με τον Αμερικανό Πρόεδρο, ο Σύρος Πρόεδρος Αχμέντ Αλ Σάρα αποφάσισε να ανασταλεί προσωρινά η στρατιωτική δράση κατά των περιοχών που ελέγχουν οι SDF στη βορειοανατολική Συρία. Ο Σάρα διαβεβαίωσε ότι δεν θα εισβάλει ο συριακός στρατός στη Χασάκα, το Καμισλί και τα κουρδικά χωριά.

Δόθηκε τετραήμερη εκεχειρία, που ξεκίνησε στις 8:00 μ.μ. της 20ης Ιανουαρίου, προκειμένου οι κουρδικές δυνάμεις να προτείνουν ένα σχέδιο για μια «ειρηνική ενσωμάτωσή των SDF» και την παραχώρηση της επαρχίας Χασάκα στο συριακό κράτος.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), αυτή η τετραήμερη εκεχειρία μπορεί να διευκολύνει τη συριακή κυβέρνηση και τις SDF να καταλήξουν σε μια πιο ομαλή διαδικασία για τη μετάβαση του ελέγχου των εγκαταστάσεων κράτησης των υποστηρικτών του ISIS. Το υπουργείο Άμυνας της Συρίας ήδη ανέλαβε το μεγαλύτερο καταυλισμό, τον Αλ Χολ (50 χλμ. από τη Χασάκα), όπου κρατούνται περίπου 10.000 Σύροι και 6.000 υπήκοοι άλλων χωρών, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι υποστηρικτές του ISIS.

Υπάρχουν υποψίες ότι κάποιοι σκληροπυρηνικοί ηγέτες των SDF ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις στον διοικητή των συρο-κουρδικών δυνάμεων, Μαζλούμ Αμπντί, να απορρίψει τους όρους του Αχμέντ Αλ Σάρα για ενσωμάτωσή τους.

Επιπλέον, ορισμένα στοιχεία των κουρδικών Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG) ή των σκληροπυρηνικών SDF θα μπορούσαν να συνεχίσουν επιθέσεις ενάντια στις κυβερνητικές δυνάμεις ή να ξεκινήσουν μία νέα κουρδική εξέγερση, ανεξαρτήτως της αποδοχής των όρων από τον Αμπντί.

Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Επικίνδυνη κόντρα για τη Γροιλανδία – Οι βλέψεις του Τραμπ, οι αντιστάσεις της Ε.Ε. και η κρίση στο ΝΑΤΟ

Ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας

Το Ιράν πνίγεται στο αίμα – Το «ιερατείο» δολοφονεί και σπέρνει φόβο για να διατηρήσει το καθεστώς