Καθορισμός Στρατηγικών Προτεραιοτήτων από τους Παγκόσμιους Ηγέτες

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε έντονη ανησυχία για την κατάσταση του πλανήτη, τονίζοντας την επικείμενη «αταξία και αβεβαιότητα» που θα επιφέρει το 2026. Στην καθιερωμένη ετήσια ομιλία του για την Πρωτοχρονιά, κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες να επικεντρωθούν σε «σωστές προτεραιότητες» και να επενδύσουν σε αναπτυξιακά σχέδια αντί σε καταστροφικές δραστηριότητες.

Ανάλυση που παρουσίασε δείχνει ότι οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες πέρυσι ανήλθαν σε 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 2,3 τρισεκατομμύρια ευρώ) και αναμένονται αυξημένες, δίνοντάς τους πιθανότητα να φτάσουν τα 6,6 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035. «Ο κόσμος διαθέτει τους πόρους να βελτιώσει ζωές, να θεραπεύσει τον πλανήτη και να εξασφαλίσει ένα μέλλον ειρήνης και δικαιοσύνης», υπογράμμισε ο Γκουτέρες, προσθέτοντας ότι το 2026 έχει να επιλέξει ανάμεσα στον άνθρωπο και τον πλανήτη ή τη συνέχιση του πόνου.

Στα πλαίσια της έκκλησής του, ο ΟΗΕ δημοσίευσε την αναφορά «Το πραγματικό κόστος της ειρήνης», που επικεντρώνεται στη «βαθιά ανισορροπία» στις παγκόσμιες δαπάνες. Η μελέτη αναφέρει πως μόλις το 15% των στρατιωτικών δαπανών θα ήταν ικανό να καλύψει το ετήσιο κόστος προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, επικριτικά υπογραμμίζεται ότι κάθε δολάριο που διατίθεται για στρατό παράγει διπλάσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τις επενδύσεις στους πολιτικούς τομείς.

Η στρατιωτική δραστηριότητα αποδεικνύεται καθοριστικός παράγοντας στις εκπομπές CO₂, με τις ένοπλες δυνάμεις να ευθύνονται για περίπου 5,5% της παγκόσμιας εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου. Για παράδειγμα, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει οδηγήσει σε εκπομπές 236,8 εκατομμυρίων τόνων CO₂ και στην καταστροφή σχεδόν τριών εκατομμυρίων εκταρίων δασών, μειώνοντας τη ικανότητα απορρόφησης άνθρακα κατά 1,7 εκατομμύρια τόνους ετησίως.

Οι επιπτώσεις των πολέμων εκτείνονται επίσης και στις υποδομές: πλήθος εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν υποστεί ζημιές, ενώ χρησιμοποιήθηκαν τεράστιες ποσότητες χάλυβα και τσιμέντου. Οι εκπομπές αυτές μπορούν να ισοδυναμούν με τις ετήσιες εκπομπές χωρών όπως η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία.

Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι οι στρατηγικές ειρηνικής επένδυσης δεν είναι μονάχα θέμα ηθικής, αλλά αναγκαία για το κλίμα. Αντί για στρατιωτικούς εξοπλισμούς, τα κεφάλαια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να ενισχύσουν θέσεις εργασίας στους τομείς της καθαρής ενέργειας, της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης. Επιπλέον, λιγότερο από το 4% των στρατιωτικών δαπανών θα μπορούσε να διασφαλίσει την παύση της παγκόσμιας πείνας έως το 2030, ενώ λίγο περισσότερο από το 10% θα μπορούσε να εμβολιάσει όλα τα παιδιά της Γης.

Η αυξανόμενη κριτική για τις «κλιματικές επανορθώσεις» εστιάζει επίσης στη Ρωσία, η οποία καλείται να καταβάλει 43,8 δισεκατομμύρια δολάρια για τις περιβαλλοντικές ζημιές στην Ουκρανία, θέτοντας ενδεχομένως τις βάσεις για την πρώτη παγκόσμια محاولة αποζημίωσης λόγω πολέμου και κλιματικής κρίσης.

Καθώς η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει πολεμικές αναταραχές και επαυξανόμενα ακραία καιρικά φαινόμενα, ο Αντόνιο Γκουτέρες επαναλαμβάνει την ανάγκη για επείγουσα δράση και αναδιάταξη πόρων: η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ειρήνη, την ανάπτυξη και τη βιώσιμη οικονομία, υπερισχύοντας της καταστροφής και των εξοπλισμών.