Καταστροφικές συνέπειες για τις αγορές, ακόμη και οι βέλτιστες προοπτικές στο μέτωπο του πολέμου

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναστατώνει δραματικά την παγκόσμια οικονομία, με τις εξελίξεις να αλλάζουν καθημερινά την εικόνα των αγορών. Σε μια συγκλονιστική κίνηση το σαββατοκύριακο, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε το Ιράν δίνοντάς του περιθώριο 48 ωρών να επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, αλλιώς θα έπρεπε να προετοιμαστεί για επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του. Αμέσως, το Ιράν αντέτεινε νέες απειλές κατά γειτονικών του χωρών.

Τη Δευτέρα το πρωί, η τιμή του πετρελαίου Brent ανέβηκε στα 113 δολάρια το βαρέλι, με τις αγορές να βρίσκονται σε εγρήγορση εν αναμονή των εξελίξεων. Όμως λίγο αργότερα, μια νέα δήλωση του Τραμπ προκάλεσε ανατροπή στην κατάσταση. Μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με το Ιράν για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, παρατείνοντας κατά πέντε ημέρες τα προγραμματισμένα πλήγματα. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, με το Brent να πέφτει το απόγευμα στα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Ωστόσο, παρά την πτώση, αν ο πόλεμος σταματούσε αύριο, η επιστροφή των ενεργειακών αγορών στη φυσιολογική τους λειτουργία θα απαιτούσε σημαντικό χρόνο, όπως επισημαίνει ανάλυση του Economist.

Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, τρεις προϋποθέσεις πρέπει να καλυφθούν ώστε οι ενεργειακές αγορές να ισορροπήσουν με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ: οι παραγωγοί της περιοχής πρέπει να επαναφέρουν την παραγωγή πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα, τα πλοία να μεταφέρουν το πετρέλαιο στα διυλιστήρια και τέλος, τα διυλιστήρια να το μετατρέψουν σε διαθέσιμα καύσιμα. Κάθε βήμα της διαδικασίας αυτής απαιτεί σημαντικό χρόνο.

Οι χώρες του Κόλπου έχουν ήδη μειώσει την παραγωγή τους κατά 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας παραγωγής και στο 40% των προπολεμικών επιπέδων. Για να επιστρέψει η παραγωγή, απαιτείται η καλή κατάσταση όλων των εγκαταστάσεων και η έναρξη μιας σειράς διαδικασιών αποκατάστασης, κάτι που θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες, όπως αναφέρεται στην ανάλυση.

Σχετικά με το φυσικό αέριο, οι προκλήσεις είναι ακόμα μεγαλύτερες. Η βιομηχανική ζώνη Ras Laffan στο Κατάρ, υπεύθυνη για σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προμήθειας LNG, έχει κλείσει από τις 2 Μαρτίου λόγω επίθεσης από ιρανικό drone. Οι νέες επιθέσεις τον Μάρτιο προκάλεσαν σοβαρές ζημιές, με αρκετές μονάδες υγροποίησης να έχουν υποστεί καταστροφή και οι επισκευές να απαιτούν από 3 έως 5 χρόνια. Αφού αποκατασταθούν τα προβλήματα, η διαδικασία επανεκκίνησης της παραγωγής θα χρειαστεί επιπλέον εβδομάδες.

Σαφώς, εκατοντάδες πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο, καθώς οι πλόες μέσω των Στενών του Ορμούζ θεωρούνται επικίνδυνοι. Οι ζημιές σε λιμάνια και πλοία, καθώς και ο κίνδυνος ύπαρξης ναρκών, δυσχεραίνουν την κατάσταση. Επιπλέον, πολλά πλοία που βρίσκονταν κοντά στα Στενά κατά την έναρξη του πολέμου έχουν αλλάξει δρομολόγια, και η επιστροφή τους θα χρειαστεί μήνες. Τα διυλιστήρια έχουν κλείσει προσωρινά λόγω ελλείψεων σε πρώτες ύλες, με τη συνολική παραγωγή να έχει μειωθεί κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η πλήρης επαναλειτουργία τους και η επανεκκίνηση μονάδων επαναεριοποίησης LNG θα απαιτήσουν σημαντικό χρόνο.

Συνολικά, η ανάλυση του Economist καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμα και αν ο πόλεμος σταματήσει άμεσα, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα χρειαστεί μήνες για να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ στην περίπτωση της αγοράς φυσικού αερίου, οι ξένοι παραγωγοί θα χρειαστούν χρόνια για να επαναφέρουν την παραγωγή του Κατάρ, που είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως, στα προπολεμικά επίπεδα.