
Η γιορτή αυτή πραγματοποιείται την Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου, της προθέρμανσης που οδηγεί στη Μεγάλη Σαρακοστή. Αυτή την ημέρα, οι άνθρωποι τιμούν το κόκκινο κρέας, προτού εισέλθουν στην περίοδο νηστείας που precedes το Πάσχα.
Η ημέρα της Πέμπτης δεν είναι τυχαία. Στην Ορθόδοξη παράδοση, η Τετάρτη και η Παρασκευή είναι καθιερωμένες ημέρες νηστείας. Έτσι, η Πέμπτη λειτουργεί ως ημέρα γιορτής και ελευθερίας, προσφέροντας την ευκαιρία για φαγητό και ευχαρίστηση.
Η λέξη «Τσικνοπέμπτη» συνδυάζει το «τσίκνα», που περιγράφει την ευωδιά του ψημένου κρέατος, και την Πέμπτη. Γιορτάζεται πάντα έντεκα ημέρες πριν την Καθαρά Δευτέρα και είναι κρίσιμος σταθμός της αποκριάτικης περιόδου.
Το κόκκινο χρώμα, διακριτό είτε στο κρέας είτε στο κρασί, κυριαρχεί τη συγκεκριμένη ημέρα. Συμβολίζει τη χαρά, τη ζωή και την αφθονία, προετοιμάζοντας ταυτόχρονα τους πιστούς για τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και το Πάσχα.
Η προέλευση του εθίμου επιστρέφει σε αρχαίες εποχές. Πολλοί ερευνητές το συνδέουν με τις βακχικές γιορτές της αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης, όπου τα φαγοπότια και οι υπερβολές θεωρούνταν τελετές που προμήνυαν την αφθονία της γης και την ερχόμενη άνοιξη.
Η Τσικνοπέμπτη σηματοδοτεί την έναρξη της αποκριάτικης περιόδου, ακολουθούμενη από τα Καρναβάλι και την Καθαρά Δευτέρα, που ολοκληρώνουν τον κύκλο των εορτασμών. Έτσι, η ημέρα αυτή συνοδεύεται από γλέντια, μουσική και παραδοσιακά έθιμα σε όλη την Ελλάδα.