Η Κίνα καθοδηγεί την επανάσταση της αυτοκινητοβιομηχανίας σε νέες διαδρομές

Οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν σημαντικά επηρεάσει τη σύγχρονη ανθρώπινη ιστορία, με το αυτοκίνητο να κατέχει κεντρική θέση σε αυτήν. Για χρόνια, η αυτοκινητοβιομηχανία ανέπτυσσε τις δραστηριότητές της συνεχώς, με πωλήσεις να εκτοξεύονται, ενώ η παραγωγή συνεισέφερε ενεργά στις οικονομίες του κόσμου και η αρχέγονη τεχνολογία των κινητήρων εσωτερικής καύσης διατηρούσε την κυριαρχία της. Στη σημερινή εποχή, ωστόσο, το σκηνικό είναι διαφορετικό και η παγκόσμια αγορά αυτοκινήτου, η οποία αξίζει περίπου 3 τρισ. δολάρια, υφίσταται έναν δραστικό μετασχηματισμό. Η ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων (EV), η αλλαγή στη γεωγραφία της παραγωγής και η μεταβαλλόμενη ζήτηση επισημαίνουν μία νέα εποχή γεμάτη προκλήσεις και ευκαιρίες. Η Elizabeth Connelly και ο Leonardo Paoli, αναλυτές ενεργειακής τεχνολογίας του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), εξετάζουν αυτές τις ανατροπές σε ένα πρόσφατο επεισόδιο του podcast Everything Energy, με τίτλο “What’s next for the global car industry?”.

Η αυτοκινητοβιομηχανία εξακολουθεί να είναι θεμελιώδης για πολλές μεγάλες οικονομίες παγκοσμίως: την Κίνα, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε αυτές τις χώρες, ο τομέας συνεισφέρει μεταξύ 2% και 6% στο ΑΕΠ, εάν συμπεριληφθούν και οι σχετικές δραστηριότητες που υποστηρίζουν την παραγωγή. Όμως, η σημασία των αυτοκινήτων δεν περιορίζεται μόνο στους οικονομικούς δείκτες. Παγκοσμίως, πάνω από 10 εκατομμύρια άτομα απασχολούνται άμεσα στην κατασκευή αυτοκινήτων, με εκατομμύρια άλλους να εργάζονται έμμεσα στην παραγωγή εξαρτημάτων και πρώτων υλών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αναλογία έμμεσων προς άμεσες θέσεις εργασίας είναι από τις υψηλότερες, με 2,4 εκατομμύρια άμεσες θέσεις το 2022, και συνολικά άνω των 6 εκατομμυρίων όταν συνυπολογίζονται οι θέσεις στους προμηθευτικούς κλάδους.

Η αλληλεξάρτηση αυτοκινήτου και ενέργειας

Πέρα από τον οικονομικό τομέα, η αυτοκινητοβιομηχανία παίζει καθοριστικό ρόλο και στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Τα επιβατικά αυτοκίνητα αποτελούν σήμερα την κύρια πηγή ζήτησης πετρελαίου, απορροφώντας σχεδόν το 25% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Επιπλέον, είναι σημαντικοί καταναλωτές βιοκαυσίμων και, αν και σε χαμηλότερα επίπεδα, σταδιακά αυξάνεται η ζήτησή τους για ηλεκτρική ενέργεια. Εν ολίγοις, οι εξελίξεις στην αυτοκινητοβιομηχανία έχουν άμεσες και σοβαρές συνέπειες για τις ενεργειακές αγορές.

Μια από τις πιο προφανείς εξελίξεις είναι η νέα κατεύθυνση στις πωλήσεις οχημάτων. Από το 2017 και μετά, οι πωλήσεις αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης έχουν μειωθεί κατά 30%. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ανάκαμψη των πωλήσεων μετά την πανδημία COVID-19 οφείλεται αποκλειστικά στην αύξηση των ηλεκτρικών και υβριδικών αυτοκινήτων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του IEA, το 2025 ένα στα τέσσερα αυτοκίνητα που θα πωλούνται παγκοσμίως θα είναι ηλεκτρικό.

Η δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά την τοποθεσία παραγωγής. Παρά τη μακρόχρονη κυριαρχία χωρών όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Βόρεια Αμερική και η Ευρώπη, η Κίνα έχει αναδειχθεί σε κεντρικό παίκτη στην αυτοκινητοβιομηχανία. Από το 2010 έως το 2024, η παραγωγή στην Κίνα έχει διπλασιαστεί, κρατώντας σήμερα το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας, ενώ η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική μοιράζονται το 15% η καθεμία. Οι περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες είτε έχουν σταθεροποιήσει είτε έχουν μειώσει την παραγωγή τους.

Η κυριαρχία της Κίνας στα ηλεκτρικά οχήματα

Η επιτυχία της Κίνας δεν είναι τυχαία. Από το 2001, η κινεζική κυβέρνηση έχει εφαρμόσει στρατηγικές για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης, θέτοντας στόχους παραγωγής και υιοθέτησης EV. Δύο παράγοντες συνέβαλαν σε αυτό: πρώτον, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως και δεύτερον, μέχρι πρότινος, εξαρτώνταν από ξένη αυτοκινητοβιομηχανία για να καλύψει τη ζήτηση. Ως αποτέλεσμα αυτής της στρατηγικής, ενώ οι εγχώριοι παραγωγοί καλύπτουν μόνο το 33% των συμβατικών αυτοκινήτων, το ποσοστό τους στα ηλεκτρικά οχήματα υπερβαίνει το 80%. Οι ισχυρές βιομηχανικές πολιτικές, τα χαμηλότοκα δάνεια, οι καθετοποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και η καινοτομία στις τεχνολογίες μπαταριών έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.

Διαμορφώνοντας τη ζήτηση

Η εικόνα της ζήτησης επίσης μεταβάλλεται. Στις ανεπτυγμένες χώρες, η ιδιοκτησία αυτοκινήτων παραμένει σε υψηλά επίπεδα γύρω από 400 με 700 οχήματα ανά 1.000 κατοίκους. Είναι χαρακτηριστικό πως το 2000 οι χώρες αυτές συγκέντρωναν το 80% των παγκόσμιων πωλήσεων. Ωστόσο, μέχρι το 2024, η Κίνα και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες θα αντιπροσωπεύουν πλέον πάνω από το 50% της παγκόσμιας ζήτησης, λόγω αυξανόμενων εισοδημάτων και νέων αναγκών για κινητικότητα.

Αυτή η αλλαγή δεν αφορά μόνο τον τόπο πώλησης, αλλά και το είδος των αυτοκινήτων που είναι δημοφιλή. Στο επίκεντρο της μετάβασης βρίσκεται η ηλεκτροκίνηση και η τεχνολογία που τη συνοδεύει. Οι μπαταρίες, που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν σημαντικό εμπόδιο κόστους, έχουν δει 75% μείωση στο κόστος τους από το 2015, εκτός από το 2022, καθιστώντας τα ηλεκτρικά οχήματα πιο προσιτά. Σήμερα, οι μπαταρίες αντιπροσωπεύουν το 25% με 30% του συνολικού κόστους ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Αυτή η τεχνολογική πρόοδος είναι στενά συνδεδεμένη με τη γεωγραφία της παραγωγής. Η παραγωγή μπαταριών είναι κυρίως συγκεντρωμένη στην Ασία, με την Κίνα να κατέχει κρίσιμο ρόλο σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Σχεδόν το 97% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας ανόδων, αποτελούν σημαντικό συστατικό των μπαταριών, βρίσκονται στην Κίνα, που προσφέρει στρατηγικό έλεγχο της αγοράς και σημαντικό πλεονέκτημα κόστους.

Αυτό το πλεονέκτημα θέτει το ερώτημα για την παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία: πόσο ανταγωνιστική μπορεί να είναι η παραγωγή μπαταριών εκτός της Κίνας και πώς μπορεί να μειωθεί το υπάρχον χάσμα κόστους;

Κλείνοντας το χάσμα κόστους

Σύμφωνα με τη μελέτη του IEA, το κόστος παραγωγής μιας μπαταρίας νικελίου στην Ευρώπη είναι λεπροτέρα κατά περίπου 70% σε σύγκριση με την Κίνα. Παρ’ όλα αυτά, η γεφύρωση αυτού του χάσματος είναι δυνατή. Σχεδόν το 50% της διαφοράς οφείλεται στη βιομηχανική αποδοτικότητα και την αυτοματοποίηση, παράγοντες που μπορούν να βελτιωθούν μέσω κλίμακας παραγωγής, στρατηγικών συνεργασιών με τεχνολογικά εξελιγμένους τομείς και καλύτερης κυβερνητικής συνεργασίας για την ασφάλεια των πρώτων υλών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η μετάβαση αυτή δεν είναι εντελώς μονοδιάστατη. Παρά την απροσδόκητη ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης, τα συμβατικά αυτοκίνητα δεν θα εξαφανιστούν απότομα. Ένα όχημα, κατά μέσο όρο, παραμένει σε κυκλοφορία για περίπου 20 χρόνια, ενώ η απότομη αύξηση πωλήσεων θα προέλθει από περιοχές όπου η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων είναι κυρίως χαμηλή. Οι αναλυτές του IEA καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν θα καθοριστεί από έναν μόνο τύπο λύσης, αλλά από πολλές τεχνολογίες και διαφορετικούς ρυθμούς προσαρμογής ανά χώρα και αγορά. Ως εκ τούτου, οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αυξημένη πολυπλοκότητα, παράλληλα προγράμματα R&D και την αναγκαιότητα προσαρμογής σε έναν κόσμο που δεν ακολουθεί πλέον καθόλου εύκολες διαδρομές.

Διαβάστε επίσης