Η αντοχή της κλιματικής στρατηγικής μέχρι το 2026: Τι να περιμένουμε;
Το 2026 έρχεται με τον πλανήτη να διανύει το δεύτερο μισό μιας κρίσιμης δεκαετίας για την κλιματική κρίση, καθώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα και οι περιθωριακοί ελιγμοί λιγοστεύουν. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παγκόσμια παραγωγή άνθρακα πρέπει να μειωθεί σχεδόν κατά 50% μέχρι το 2030, εάν οι χώρες θέλουν να διατηρήσουν την ελπίδα για περιορισμό της θερμοκρασίας σε 1,5 βαθμό Κελσίου. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ανησυχητική, με τον πλανήτη να βρίσκεται όχι μόνο εκτός της απαιτούμενης πορείας, αλλά και σε κίνδυνο οπισθοδρόμησης, παρά κάποιες αυθόρμητες προόδους.
Όπως επισημαίνει το Bloomberg, οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται μάρτυρες αυτής της αντίφασης με έντονο τρόπο. Από τη μία πλευρά, η ενεργειακή μετάβαση επηρεάζεται από τις ανατροπές της κλιματικής πολιτικής που δρομολογεί ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με προτίμηση στα ορυκτά καύσιμα και αποδυνάμωση των κανονιστικών πλαισίων. Από την άλλη πλευρά, ένα παράδοξο «σωσίβιο» προκύπτει για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις μπαταρίες, λόγω της εκρηκτικής αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers, τα οποία τροφοδοτούν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η αναδιάρθρωση ενέργειας στις ΗΠΑ, ενόψει του 2026, δεν είναι ευθύγραμμη, αλλά διαμορφώνεται από αντικρουόμενες δυνάμεις που καθιστούν τη μελλοντική πορεία αβέβαιη.
Η Κίνα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στα παγκόσμια τεκταινόμενα, ως ο μεγαλύτερος εκ emitter αερίων του θερμοκηπίου και σημείο αναφοράς στην πράσινη τεχνολογία. Το 2026 έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το Πεκίνο θα εγκρίνει το νέο πενταετές σχέδιο, το οποίο θα ενσωματώνει την κλιματική πολιτική στους ευρύτερους οικονομικούς στόχους. Οι παρατηρητές εστιάζουν στην ένταση άνθρακα, που αντιστοιχεί στις εκπομπές ανά μονάδα ΑΕΠ. Σημαντικό είναι ότι η Κίνα παραμένει εκτός τροχιάς σε σχέση με το προηγούμενο πενταετές σχέδιο του 2020, και το πώς θα κλείσουν αυτή την απόσταση οι Κινέζοι πολιτικοί θα είναι μέτρο για την επιθυμία της χώρας να διατηρήσει τον ρόλο του κλιματικού ηγέτη, σε μία εποχή με άλλες μεγάλες οικονομίες που δείχνουν σημάδια υποχώρησης.
Παράλληλα, η ανάπτυξη της κινεζικής πράσινης τεχνολογίας ενισχύει τις αναπτυσσόμενες χώρες, δημιουργώντας νέες εστίες αισιοδοξίας σε ένα κατά τα άλλα ζοφερό περιβάλλον. Πρόσφατα, αναδύθηκαν πολλές ιστορίες επιτυχίας που αφορύν την πρόσβαση σε φθηνό, διαθέσιμο καθαρό εξοπλισμό από την Κίνα. Στο Μπαγκλαντές, οι αυτόνομες εγκαταστάσεις οικιακής ηλιακής ενέργειας έθεσαν νέο παγκόσμιο ρεκόρ, επιταχύνοντας τον ηλεκτρισμό στις αγροτικές περιοχές. Στο Πακιστάν, η μαζική εισαγωγή ηλιακών πάνελ και συστημάτων αποθήκευσης οδήγησε στην εγκατάλειψη του φυσικού αερίου ως στρατηγικού καυσίμου. Στην Αιθιοπία, μια de facto απαγόρευση εισαγωγής οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης προκαλεί αύξηση πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων. Καθώς οι εξαγωγές κινεζικής πράσινης τεχνολογίας συνεχίζουν να αυξάνονται, οι προσδοκίες είναι ότι το 2026 θα είναι πλήρες από αντίστοιχες ταχείες ενεργειακές μεταβάσεις σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Στο επίκεντρο της ενεργειακής συζήτησης για το 2026 βρίσκεται και η τεχνητή νοημοσύνη, με τους επενδυτές να αναρωτιούνται αν η φρενίτιδα της αγοράς θα αντέξει. Ο προηγούμενος χρόνος ξεκίνησε με έντονες διακυμάνσεις στις μετοχές που σχετίζονται με την AI μετά την άνοδο πιο αποδοτικών μοντέλων από την κινεζική εταιρεία DeepSeek, ανατρέποντας τις προσδοκίες για τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Η αβεβαιότητα γύρω από το αν το 2026 θα φέρει ένα νέο «DeepSeek moment» παραμένει. Ακόμη και εάν οι αλγόριθμοι δεν γίνουν σημαντικά πιο αποδοτικοί, ο κίνδυνος διόρθωσης ελλοχεύει καθώς οι υποδομές δεν ανταγωνίζονται τον ρυθμό των νέων διασυνδέσεων. Ήδη, εταιρείες καθαρής ενέργειας και αναπτυξιακοί φορείς προειδοποιούν, επισημαίνοντας ότι τα ηλεκτρικά δίκτυα, οι διαδικασίες αδειοδότησης και το ρυθμιστικό πλαίσιο δεν αντέχουν στο ρυθμό των εξελίξεων.
Η παγκόσμια αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων παρουσιάζει επίσης διχοτόμηση, με το 2026 να αναμένεται να εδραιώσει μια σαφή διάσπαση· οι πωλήσεις στις ΗΠΑ επιβραδύνονται, ενώ στον υπόλοιπο κόσμο η μετάβαση επιταχύνεται. Η BloombergNEF εκτιμά ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο θα πωληθούν 16,9 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα παγκοσμίως, καταγράφοντας αύξηση 16% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Κύριος μοχλός αυτής της ανόδου παραμένουν τα οικονομικά προσιτά κινεζικά μοντέλα, που συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος στις αγορές. Στις ΗΠΑ, πάντως, το τοπίο παραμένει αβέβαιο, καθώς τα κινεζικά αυτοκίνητα είναι σχεδόν αποκλεισμένα. Οι εκτιμήσεις προτείνουν στασιμότητα των πωλήσεων στο πρώτο εξάμηνο και πτώση στο τρίτο τρίμηνο σε σύγκριση με τα υψηλά του τέλους του προηγούμενου έτους.
Στο ρυθμιστικό επίπεδο, το 2026 προδιαγράφεται να σηματοδοτήσει τη μεγαλύτερη ριζοσπαστική αλλαγή στην αμερικανική κλιματική πολιτική. Οι διαδικασίες που ξεκίνησαν το καλοκαίρι από την Environmental Protection Agency για την αποδόμηση της ομοσπονδιακής ρύθμισης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πλησιάζουν στον τερματισμό τους. Η επικείμενη ολοκλήρωση της κατάργησης του λεγόμενου «endangerment finding» αναμένεται να οδηγήσει στην άρση κανονισμών για τις εκπομπές από επιβατικά αυτοκίνητα και φορτηγά. Αν και έχουν ήδη καταργηθεί αρκετοί κανονισμοί, αυτή η κίνηση θεωρείται η πιο καθοριστική, καθώς αναμένεται να αμφισβητηθεί στα δικαστήρια. Η νομική διαμάχη που ακολουθεί ενδέχεται να κρίνει την περιορισμένη ικανότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Συνολικά, το 2026 προδιαγράφεται ως μια χρονιά γεμάτη αντιφάσεις: μια χρονιά όπου οι κλιματικοί στόχοι γίνονται ολοένα πιο πιεστικοί, ενώ οι πολιτικές και τεχνολογικές εξελίξεις εξελίσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς. Το αν θα είναι σημείο καμπής ή χαμένη ευκαιρία εξαρτάται από τα σημερινά βήματα που θα ληφθούν σε αυτό το κομβικό σημείο της δεκαετίας.
Διαβάστε επίσης
