Εξέλιξη στη βαθμολόγηση ενοικιαστών: Αξιολόγηση μισθώσεων προτού υπογραφούν συμβόλαια

Με την εισαγωγή ενός νέου μηχανισμού ελέγχου πριν την υπογραφή των συμβολαίων, η κυβέρνηση προχωρά στη δημιουργία του Μητρώου Φερεγγυότητας Ενοικιαστών στην αγορά ενοικίων, με στόχο την καταπολέμηση φαινομένων κακοπληρωτικών και αυθαίρετων μισθώσεων. Αυτό το ψηφιακό εργαλείο θα ξεκινήσει πιλοτικά σύντομα και θα είναι πλήρως διαθέσιμο από τα μέσα της χρονιάς, επηρεάζοντας σημαντικά τη διαδικασία των μισθώσεων.

Πρακτικά, το Μητρώο σκοπεύει να καταγράφει τη μισθωτική συμπεριφορά, αντλώντας δεδομένα από τους ψηφιακούς συστήματα της ΑΑΔΕ που σχετίζονται με δηλωμένα μισθωτήρια. Το σύστημα θα επικεντρώνεται σε περιπτώσεις καθυστέρησης ή αθέτησης πληρωμών, ληξιπρόθεσμες οφειλές από εγκεκριμένα μισθώματα, καθώς και σε υποθέσεις όπου υπάρχουν αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις για μη καταβληθέντα ενοίκια. Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου προφίλ φερεγγυότητας για κάθε υποψήφιο μισθωτή, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη πριν από την υπογραφή νέων συμβολαίων.

Η πρόσβαση στο Μητρώο θα είναι αυστηρά ελεγχόμενη. Οι ιδιοκτήτες δε θα έχουν πρόσβαση σε λεπτομερή οικονομικά στοιχεία, αλλά μόνο σε βασικές πληροφορίες σχετικά με την αξιοπιστία των υποψήφιων ενοικιαστών. Κάθε έλεγχος θα απαιτεί τη συναίνεση του μισθωτή, ακολουθώντας μοντέλα που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επιπλέον, οι υποψήφιοι ενοικιαστές θα έχουν τη δυνατότητα να προσκομίζουν πιστοποιητικά φερεγγυότητας, επιβεβαιώνοντας την απουσία ληξιπρόθεσμων χρεών στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα, προκειμένου να ενισχύσουν την αξιοπιστία τους και να μειώσουν τις ανησυχίες των εκμισθωτών.

Η πιλοτική φάση αυτού του έργου αναμένεται στις αρχές του 2026 και θα επιτρέψει τη δοκιμή διασταυρώσεων δεδομένων, της ανθεκτικότητας των συστημάτων και της προστασίας προσωπικών πληροφοριών. Σε αυτήν τη φάση, το Μητρώο θα συνδεθεί με το myPROPERTY και τις δηλώσεις μίσθωσης, ώστε να παρακολουθεί την πειθαρχία στις πληρωμές και να ενημερώνεται αυτόματα σε περίπτωση λύσης μισθώσεων. Εφόσον δεν υπάρξουν νομικά ή τεχνικά προβλήματα, η πλήρης εφαρμογή του συστήματος προγραμματίζεται για τα μέσα του 2026, με δυνατότητες επέκτασης και στις επαγγελματικές μισθώσεις.

Η πρόταση για το Μητρώο Φερεγγυότητας δεν είναι κάτι καινούργιο, καθώς εξετάζεται σε επαγγελματικό επίπεδο από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εδώ και αρκετό καιρό, και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακών μεταρρυθμίσεων για την αγορά ακινήτων και τη διαχείριση ιδιωτικού χρέους. Ο στόχος του μέτρου είναι να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στις μισθώσεις, προκειμένου περισσότερα ακίνητα να επιστρέψουν στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης.

Οι επιπτώσεις στην αγορά αναμένονται σημαντικές. Πολλοί ιδιοκτήτες σήμερα διατηρούν κλειστά τα διαμερίσματά τους, όχι γιατί δεν τα χρειάζονται, αλλά επειδή ανησυχούν για κακές μισθώσεις ή πιθανές δικαστικές διαμάχες. Η δυνατότητα για τους ενοικιαστές να προσκομίζουν πιστοποιητικά καλής πληρωμής εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ενισχυτικά, προσελκύοντας αυτά τα ακίνητα ξανά στην αγορά και αυξάνοντας την προσφορά ενοικίασης. Η ΠΟΜΙΔΑ έχει επανειλημμένα αναδείξει αυτό το ζήτημα, επισημαίνοντας ότι όταν τράπεζες γνωρίζουν τα πάντα για έναν υποψήφιο δανειολήπτη, είναι παράλογο οι ιδιοκτήτες να μην έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για τους μισθωτές τους.

Ταυτόχρονα, στην αγορά κερδίζει έδαφος η ιδέα της ασφάλισης ενοικίου, που θα χρησιμεύσει ως συμπληρωματικό εργαλείο στην αντιμετώπιση κινδύνων. Αυτά τα ασφαλιστικά προϊόντα καλύπτουν τις καθυστερήσεις πληρωμών, τις απώλειες εσόδων και τα νομικά έξοδα, με τη διασφάλιση ότι ακόμα και αν υπάρξουν παραβάσεις, η ασφάλεια θα καλύψει την καταβολή του ενοικίου και τις νομικές διαδικασίες αποβολής.

Οι αντιδράσεις από την αγορά πάντως είναι ποικιλόμορφες. Οι ιδιοκτήτες βλέπουν το νέο Μητρώο ως ένα εργαλείο προστασίας κατά των στρατηγικών κακοπληρωτών, ενώ οι εκπρόσωποι των ενοικιαστών ζητούν σαφείς εγγυήσεις ώστε να αποτραπούν ενδεχόμενοι αποκλεισμοί. Σίγουρα, οι μισθώσεις εισέρχονται σε μια νέα εποχή, όπου η «καλή φήμη» του ενοικιαστή θα αποκτήσει θεσμική σημασία πριν την υπογραφή των συμβολαίων.