Ευρώπη και ενεργειακή ασφάλεια: Η νέα πρόκληση μετά την Ασία σε περίοδο εκεχειρίας

Η ενεργειακή κρίση που έχει ξεκινήσει στην Ασία λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή επεκτείνεται έντονα στην Ευρώπη, καταστήνοντας τη Γηραιά Ήπειρο πλέον μέρος μιας νέας φάσης αυτής της παγκόσμιας ενεργειακής αναστάτωσης. Οι χώρες της Ευρώπης, που παραμένουν αλληλένδετες με εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους, βρίσκονται σε ευάλωτη θέση καθώς οι διαταραχές στις ροές ενέργειας αρχίζουν να διαμορφώνουν την πραγματική οικονομία.

Η κατάσταση που βιώνει η Ασία λειτουργεί ήδη προειδοποιητικά. Σε πολλές χώρες, βιομηχανίες έχουν αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή τους ώστε να μετριάσουν την ενέργεια που καταναλώνουν, ενώ ορισμένα πρατήρια καυσίμων επιβάλλουν περιορισμούς στις πωλήσεις για να διασφαλίσουν την επάρκεια.

Το πρότυπο αυτό χρησιμεύει ως προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί και στην Ευρώπη αν οι προμήθειες παραμείνουν περιορισμένες, παρά την εκεχειρία που έχει συμφωνηθεί μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ, η οποία όμως φαίνεται να απειλείται μετά την αποτυχία των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν χθες στο Ισλαμαμπάντ.

Αξιοσημείωτη είναι η σημασία των Στενών του Ορμούζ, ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα που διακινεί ένα σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ενέργειας. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα εκεί έχουν προκαλέσει μια αισθητή μείωση στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, η οποία κυμαίνεται περίπου 10% χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.

Η σημασία των Στενών δεν περιορίζεται μόνο στο αργό πετρέλαιο, καθώς χρησιμοποιούνται επίσης για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, ένα καύσιμο κρίσιμης σημασίας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργία βιομηχανιών όπως αυτή των λιπασμάτων. Οι διαταραχές στη ροή του LNG αυξάνουν την πίεση στην Ευρώπη, η οποία εξαρτάται από αυτό το καύσιμο για τη σταθερότητα του ενεργειακού της συστήματος.

Ακόμη και αν οι συγκρούσεις αποκλιμακωθούν, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Οι ζημίες στις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στις θαλάσσιες μεταφορές, προκαλούν μια παρατεταμένη διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα, διατηρώντας την προσφορά ενέργειας περιορισμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα και κρατώντας τις τιμές σε ψηλά επίπεδα.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη κατάσταση. Παρά το γεγονός ότι εισάγει λιγότερες ποσότητες αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο σε σύγκριση με άλλες περιοχές, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από προϊόντα διύλισης, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών. Αυτή η εξάρτηση ενισχύει τους κινδύνους, ειδικά για τον τομέα των αερομεταφορών, όπου κυκλοφορούν προειδοποιήσεις για πιθανές ελλείψεις καυσίμων στο άμεσο μέλλον.

Οι συνέπειες είναι ήδη φανερές στις τιμές. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η βενζίνη έχει αυξηθεί περίπου 15%, ενώ το ντίζελ έχει φτάσει έως και 30% υψηλότερα. Η αύξηση του φυσικού αερίου ξεπερνά το 50%, κάτι που συνεπάγεται μεγαλύτερο κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, οι ενεργειακές ροές αλλάζουν κατεύθυνση. Οι αποστολές που είχαν ξεκινήσει πριν την κρίση έχουν ήδη ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό σύστημα, αλλά οι νέες προμήθειες είναι αισθητά μειωμένες. Επιπλέον, πολλές εταιρείες προτιμούν να κατευθύνουν φορτία προς την Ασία, όπου οι τιμές είναι υψηλότερες, επιφέροντας περισσότερη πίεση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Παρά τα αξιοσημείωτα αποθέματά της, τα οποία εκτιμώνται σε περίπου 450 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων διύλισης, η εκμετάλλευσή τους δεν μπορεί να λειτουργήσει ως μακροπρόθεσμη λύση. Καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται, οι κυβερνήσεις εξετάζουν πολιτικές περιορισμού της ζήτησης, προωθώντας την εξοικονόμηση ενέργειας και αναζητώντας μέτρα στήριξης για τους πιο ευάλωτους καταναλωτές.

Η κρίση όμως δεν περιορίζεται μόνο γεωγραφικά. Μετά την Ασία, η Ευρώπη έχει μπει στο επίκεντρο μιας ενεργειακής αναστάτωσης που απειλεί να επηρεάσει την ανάπτυξη, την κατανάλωση και τη βιομηχανική παραγωγή. Η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα αστάθειας, καθώς οι αγορές συνεχίζουν να είναι ευάλωτες όσο η ναυσιπλοΐα δεν επανέρχεται πλήρως.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Ευρώπη πρέπει να διαχειριστεί ένα πολύπλοκο πρόβλημα με περιορισμένα περιθώρια άμεσης αντίδρασης. Η πορεία των γεγονότων στη Μέση Ανατολή και η ικανότητα αποκατάστασης των ενεργειακών ροών θα καθορίσουν την κατεύθυνση των τιμών και της οικονομίας στους επόμενους μήνες. Μέχρι τότε, το ενεργειακό σοκ φαίνεται να μεταφέρεται από την Ασία στην Ευρώπη, καθιστώντας το μέλλον πιο αβέβαιο.

Διαβάστε ακόμη 

Πετρέλαιο: Αργεί το απόλυτο restart στα Στενά του Ορμούζ – Στάση αναμονής στην παγκόσμια αγορά

Αυξήσεις 20%-30% στα υλικά οικοδομής

Στέγη-σοκ: 1 στους 3 ενοικιαστές δίνει πάνω από 40% του εισοδήματος

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα.