Ελπιδοφόρες εξελίξεις για τον Κάθετο Διάδρομο πριν τη συνάντηση στην Ουάσινγκτον

Μια θετική εξέλιξη για τον Κάθετο Διάδρομο σημειώθηκε σήμερα, Δευτέρα, με τη διεξαγωγή δημοπρασίας για το προϊόν δυναμικότητας Route 1. Η δημοπρασία αυτή ολοκληρώθηκε με έντονο ενδιαφέρον, σε συνεργασία μεταξύ του ΔΕΣΦΑ και των αντίστοιχων ΤSO της περιοχής (Bulgartransgaz, Transgaz, VestMoldTransgaz, GTSOU), παραμονή της Συνόδου Transatlantic Gas Security Summit στην Ουάσιγκτον και της Υπουργικής Συνάντησης των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου που θα διεξαχθεί αύριο, 24 Φεβρουαρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η δημοπρασία για τη δέσμευση δυναμικότητας του Route 1, που ξεκινά από το Τερματικό LNG της Ρεβυθούσας και καταλήγει στις αποθήκες φυσικού αερίου στην Ουκρανία, κάλυψε σχεδόν όλη τη διαθέσιμη δυναμικότητα των 25,5 GWh ημερησίως, καθώς δεσμεύτηκε το 98%, ήτοι 25 GWh ημερησίως, από τα 25.554.129 kWh που προσφέρονταν. Η κοινοπραξία των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας Atlantic SEE LNG Trade ήταν ο αγοραστής, ενώ η επιτυχία της δημοπρασίας σχετίζεται με τη συμφωνία που υπέγραψε η Atlantic με την κρατική εταιρεία Naftogaz για προμήθεια αμερικανικού LNG (παραγωγός η BP).

Όπως είχε ενημερωθεί τότε, το φορτίο θα μεταφερόταν από τη Ρεβυθούσα μέσω του Route 1, και η δέσμευση δυναμικότητας σχετίζεται άμεσα με την υλοποίηση αυτής της συμφωνίας. Αυτή η επιτυχία υποδηλώνει τη μεγαλύτερη δέσμευση που έχει καταγραφεί από την έναρξη των δημοπρασιών τον περασμένο Μάιο, και αντίθετα, οι Route 2 (από το FSRU Αλεξανδρούπολης) και Route 3 (από την Κομοτηνή) δεν παρουσίασαν ενδιαφέρον για έναν ακόμη μήνα.

Πηγές αναφέρουν ότι η επιτυχία της δημοπρασίας ενόψει κρίσιμων συναντήσεων στην Ουάσιγκτον επιχειρεί να τονίσει την ικανότητα του Κάθετου Διαδρόμου να εδραιωθεί ως η νέα ενεργειακή ραχοκοκαλιά της Ευρώπης, προσφέροντας μια αξιόπιστη διαδρομή για την προμήθεια φυσικού αερίου από το Νότο στον Βορρά. Παράλληλα, αναδεικνύει τη στρατηγική θέση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη.

Όπως επισημαίνει το energygame.gr, το θερμόμετρο ανεβαίνει πριν από τη συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα εξεταστούν κρίσιμα ζητήματα για την ενεργοποίηση του Κάθετου Διάδρομου. Κύριο θέμα συζήτησης θα είναι η εξεύρεση τρόπων για να καταστεί το έργο εμπορικά βιώσιμο, ώστε να δραστηριοποιηθεί η ροή LNG από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς προς την Ουκρανία και περαιτέρω προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Το ζητούμενο είναι η μόνιμη διασύνδεση των υποδομών και η άρση ρυθμιστικών εμποδίων που έχουν επιβραδύνει μέχρι σήμερα την ενεργοποίηση του διαδρόμου.

Η εβδομάδα που πέρασε ήταν γεμάτη έντονη κινητικότητα, με τις επαφές να πυκνώνουν και τις διαδικασίες να επιταχύνονται και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η επερχόμενη συνάντηση αναμένεται να λειτουργήσει ως δοκιμασία για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς και για τη θέση της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κόμβου σε μια εποχή βαθύτερης διαφοροποίησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Στην αίθουσα του Λευκού Οίκου, οι υπουργοί Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκαμ, αναμένεται να συναντηθούν με τους ομολόγους τους των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, καθώς και με τους διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου και ρυθμιστικές αρχές, προκειμένου να εξεταστούν τα βήματα που απαιτούνται για να επιτευχθεί η πλήρης εμπορική λειτουργία του έργου. Σημαντική είναι και η παρουσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενη από την επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας, Ντίτε Γιόρκενσεν. Από ελληνικής πλευράς θα συμμετάσχουν ο Σταύρος Παπασταύρου, ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου, καθώς και ο επικεφαλής της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κώστας Ξιφαράς.

Η σταδιακή αποσύνδεση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο προκαλεί ένα κενό στην αγορά, κυρίως στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Ετησίως, διοχετεύονται περίπου 17–18 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου, ποσότητες που αναμένεται να μειωθούν σταδιακά, αυξάνοντας την ανάγκη για εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Καθώς οι φωνές που υποστηρίζουν το έργο πληθαίνουν, αναγνωρίζεται η σημασία του για την ευρύτερη ασφάλεια τροφοδοσίας της Ευρώπης.

Η θέση της Κομισιόν και οι σημαντικές συναντήσεις

Η προσοχή πλέον εστιάζεται στη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η περιορισμένη χρηματοδότηση νέων υποδομών φυσικού αερίου και η πράσινη μετάβαση δημιουργούν ένα δίλημμα μεταξύ κλιματικής πολιτικής και ασφάλειας εφοδιασμού, έντονα μεταβαλλόμενο με την πτώση των ρωσικών ροών. Για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που ακόμη εξαρτώνται από το ρωσικό αέριο, η πρόσβαση σε κοινοτικά κονδύλια είναι θεμελιώδης για την ενεργειακή τους σταθερότητα.

Στο περιβάλλον αυτό, οι εντατικές διαπραγματεύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξελίσσονται ενεργά. Αυτή την εβδομάδα, ο Κλάους Ντίτερ Μπόρχαρντ, απεσταλμένος της Κομισιόν για τον Κάθετο Διάδρομο, ξεκίνησε περιοδεία στις εμπλεκόμενες χώρες, επιδιώκοντας να αποτυπώσει τις θέσεις κυβερνητικών φορέων και ρυθμιστικών αρχών. Στην Αθήνα, ο κ. Μπόρχαρντ είχε συναντήσεις με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, καθώς και τη διοίκηση του ΔΕΣΦΑ, εστιάζοντας σε ζητήματα που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επανέφερε τη θέση των Βρυξελλών ότι τα τρία προϊόντα δέσμευσης του Κάθετου Διαδρόμου δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι επιφυλάξεις σχετίζονται με την ενιαία δέσμευση της δυναμικότητας κατά μήκος της διαδρομής, ενώ οι κανόνες απαιτούν διαχωρισμένη κατανομή ανά σημείο εισόδου και εξόδου. Οποιεσδήποτε αλλαγές στη δομή απαιτούν τροποποιήσεις στους κανονισμούς, που είναι μια χρονοβόρα διαδικασία στην ΕΕ.

Για να αντιμετωπιστούν οι άμεσες ανάγκες τροφοδοσίας, η Κομισιόν έχει εγκρίνει, κατ’ εξαίρεση, μηνιαία προϊόντα δέσμευσης μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, με προοπτική παράτασης. Εξετάζεται νέα παράταση έως τον Σεπτέμβριο του 2026, αν και το ενδιαφέρον για τα υφιστάμενα προϊόντα παραμένει περιορισμένο. Πρόσφατη δημοπρασία αναμένεται να έχει μεγαλύτερη επιτυχία λόγω της συμφωνίας της Atlantic Sea LNG Trade με τη Naftogaz για παράδοση LNG στην Ουκρανία.

Η Atlantic Sea LNG Trade στοχεύει να εξασφαλίσει σημαντικό μερίδιο από τις νέες ποσότητες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, έχοντας ήδη υπογράψει 20ετές συμβόλαιο με τη Venture Global. Στόχος είναι μέρος των νέων συμφωνιών να ενεργοποιηθεί νωρίτερα, από το 2028, ενώ το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG προγραμματίζεται για τον Μάρτιο.

«Αν η Ευρώπη δεν θέλει να γίνει ξανά όμηρος της εξάρτησής της από φυσικό αέριο, θα πρέπει να εξασφαλίσει μακροχρόνιες συμφωνίες με τις ΗΠΑ», είχε δηλώσει ο Αλέξανδρος Εξάρχου.

Η στρατηγική θέση της Ελλάδας

Η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη συζήτηση στοχεύοντας στην εξασφάλιση μακροχρόνιων ποσοτήτων LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και παράλληλα, στην επίτευξη βραχυπρόθεσμων συμβολαίων για την περίοδο 2026-2030, ώστε το έργο να αποκτήσει εμπορική αξία. Η απουσία μακροχρόνιων δεσμεύσεων παρέχει προκλήσεις για χρηματοδότηση και ανάληψη δεσμεύσεων από εταιρείες. Το εμπορικό στοίχημα είναι η ολοκλήρωση διπλών συμφωνιών, με στόχο να καταστεί σαφές σε ποιον θα διατίθεται το φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η επερχόμενη σύνοδος θεωρείται κρίσιμο τεστ τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης όσο και για το ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου. Η αμερικανοελληνική συνεργασία ενδυναμώνεται με την αξιοποίηση της γεωστρατηγικής θέσης της χώρας. Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, έχει αναδείξει τη στήριξη στο εγχείρημα, αναγνωρίζοντας την στρατηγική σημασία της Ελλάδας.

«Ο Κάθετος Διάδρομος θα καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες όχι μόνο δικές μας, αλλά και γειτονικών χωρών. Θέλουμε να δυναμώσουμε τις διατλαντικές μας σχέσεις», ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει ενίσχυση της ενεργειακής της παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, και η Ελλάδα διεκδικεί το ρόλο του κόμβου εναλλακτικής τροφοδοσίας. Η προοπτική για νέες επενδύσεις, όπως ένα δεύτερο FSRU, προτείνονται ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η θέση της χώρας στον ενεργειακό χάρτη.

Την Παρασκευή, σε συνάντηση με αντιπροσωπεία του Κογκρέσου, ο Υπουργός Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι «η ενέργεια αποκτά έναν γεωστρατηγικό χαρακτήρα». Επαφές για την προώθηση του Κάθετου Διάδρομου πραγματοποιεί και ο Υφυπουργός Νίκος Τσάφος στο Παρίσι.

Μηνύματα υποστήριξης

Η υποστήριξη για τον Κάθετο Διάδρομο από την Ουάσιγκτον είναι εμφανής καθώς πλησιάζει η Υπουργική Σύνοδος. Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Τζάροντ Έιγκεν, διαβεβαίωσε ότι οι επαφές με Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία και Ουκρανία επιταχύνονται για τον μετασχηματισμό του Διαδρόμου σε λειτουργική ενεργειακή οδό. Είναι κρίσιμο να υπογραφούν μακροχρόνιες δεσμεύσεις για βιωσιμότητα και εμπορική προβλεψιμότητα.

Στον Λευκό Οίκο, διεξάγονται συνομιλίες με την Naftogaz για τις ροές LNG, με την αμερικανική πλευρά να ζητά μακροχρόνιες συμβάσεις. Ο Υπουργός Κρις Ράιτ είχε επίσης συναντήσεις με τον Ουκρανό ομόλογό του σχετικά με εναλλακτικές οδεύσεις για το αμερικανικό LNG.

Τίθεται το ερώτημα αν το έργο θα ξεπεράσει τις «παιδικές ασθένειες» και αν θα επιλυθούν ρυθμιστικά ζητήματα. Η βασική πρόκληση αφορά τα τέλη διέλευσης και τις διαδικασίες τιμολόγησης, που παραμένουν υψηλές λόγω γεωγραφικών παραγόντων. Αντίθετα, οι ανταγωνιστικές διαδρομές, κυρίως μέσω Πολωνίας, προχωρούν με νέα σχέδια.

Η ανάγκη για συντονισμένη παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναδεικνύεται ως κρίσιμη για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Κάθετου Διαδρόμου.

Διαβάστε επίσης