Δορυφορικές αναλύσεις αποκαλύπτουν τα άγνωστα μυστικά των τσουνάμι

Ανακαλύψεις που προήλθαν από τους δορυφόρους των αμερικανικών και γαλλικών διαστημικών υπηρεσιών, αμέσως μετά από ένα ισχυρό σεισμό που συνέβη κοντά στην Καμτσάτκα της Ρωσίας πέρυσι, προσφέρουν πολύτιρες πληροφορίες για την κατανόηση των μηχανισμών που προκαλούν και εξαπλώνουν τα τσουνάμι.

Ειδικοί εξήγησαν ότι αυτά τα ευρήματα μπορεί να συμβάλουν στη βελτίωση της κατανόησης των τσουνάμι και των σεισμών σε περιοχές υποβύθισης, ιδίως κοντά στις ωκεάνιες τάφρους, εκεί όπου δύο τεκτονικές πλάκες αλληλεπιδρούν με μία να ολισθαίνει κάτω από την άλλη. Αυτός ο τύπος σεισμού συνήθως προκαλεί τα πιο καταστροφικά τσουνάμι.

Ο σεισμός που εκδηλώθηκε στις 29 Ιουλίου 2025, με μέγεθος 8,8 βαθμών, προκάλεσε ένα τσουνάμι που εξαπλώθηκε σε όλο τον Ειρηνικό ωκεανό. Το τσουνάμι, μια αλυσίδα υπερβολικά μεγάλων και ισχυρών κυμάτων, δημιουργείται από τις μεγάλες κινήσεις του υποβρύχιου πυθμένα που μετακινούν το νερό. Αυτές συχνά σχετίζονται με σεισμούς ή γεωλογικές κατολισθήσεις κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ο δορυφόρος SWOT (Surface Water and Ocean Topography) της NASA-CNES εξέτασε την κατάσταση μόλις 70 λεπτά μετά τον σεισμό. Κατά τις παρατηρήσεις του, κατέγραψε όχι μόνο το αρχικό κύμα του τσουνάμι, αλλά και έναν διακριτό ρυθμό μικρότερων κυμάτων που ακολουθούσαν. Πρόκειται για μοτίβα που είχαν προβλεφθεί από υπολογιστικά μοντέλα, αλλά οι ερευνητές είχαν δυσκολευτεί να τα επιβεβαιώσουν με παρατηρήσεις στον πραγματικό κόσμο.

«Πιστεύω ότι το SWOT μας προσφέρει ένα νέο εργαλείο για τη μελέτη και την παρατήρηση των τσουνάμι καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά σχηματίζονται», ανέφερε ο Ignacio Sepúlveda, καθηγητής παράκτιας μηχανικής στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Science. «Είναι επίσης πιθανό να βελτιώσει την κατανόησή μας για τους φυσικούς μηχανισμούς που οδηγούν στη δημιουργία τσουνάμι, συμπεριλαμβανομένων των σεισμών», πρόσθεσε.

Οι κλασικοί αισθητήρες πίεσης στα βάθη του ωκεανού και άλλοι δορυφόροι έχουν κάποιους περιορισμούς που δυσχεραίνουν την καταγραφή της πλήρους δομής των κυμάτων, ιδίως κοντά στους θαλάσσιους τάφρους. Το SWOT έχει τη δυνατότητα να καταγράψει ευρύτερες περιοχές του ωκεανού, προσφέροντας δισδιάστατους χάρτες του ύψους της ωκεάνιας επιφάνειας. Με αυτό τον τρόπο, οι επιστήμονες είναι σε θέση να αναλύσουν τη μορφή, την κατεύθυνση και την απόσταση των κυμάτων με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Τα τσουνάμι συγκαταλέγονται ανάμεσα στις πιο ισχυρές και καταστροφικές δυνάμεις της φύσης, με κύματα που προέρχονται από έναν σημείο και κατευθύνονται παντού. Αυτά τα φαινόμενα προκαλούν ενίοτε φονικές πλημμύρες κοντά στις ακτές.

Η συγκεκριμένη έρευνα αφορά ένα τσουνάμι που δεν είχε σημαντικές ανθρωπιστικές συνέπειες, ενώ άλλα τσουνάμι, όπως αυτό του Ινδικού Ωκεανού το 2004, είχαν σοβαρότατες επιπτώσεις με περίπου 230.000 θύματα.

Το τσουνάμι που αναλύθηκε εδώ προήλθε από σημείο περίπου 10 χιλιομέτρων μακριά από την τάφρο, ένα κρίσιμο γεωλογικό σημείο όπου διασταυρώνονται οι τεκτονικές πλάκες. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ακριβής του θέση δεν μπορούσε να προσδιοριστεί με παραδοσιακά αντικείμενα ή με τη βοήθεια περιορισμένων αισθητήρων.

Ο πλανήτης είναι καλυμμένος από τεράστιες τεκτονικές πλάκες που κινούνται αργά με γεωλογικές διεργασίες γνωστές ως τεκτονική των πλακών.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σεισμική δραστηριότητα κοντά στους τάφρους μπορεί να δημιουργεί μικρότερα κύματα που διαδίδονται πιο αργά, με αποτέλεσμα να σχηματίζουν ένα μοτίβο πίσω από το κύριο κύμα του τσουνάμι. Αυτό υποδηλώνει ότι διαφορετικά τμήματα του κύματος μπορούν να κινούνται με ποικιλία ταχυτήτων.

Η έρευνα κατέδειξε ότι η δύναμη των κυμάτων που ακολουθούν αυξάνεται όταν η σεισμική κίνηση εμφανίζεται πιο κοντά στην τάφρο, υποδεικνύοντας ότι η θέση και ο τρόπος που δημιουργήθηκε το τσουνάμι μπορεί να σχετίζεται με τη συγκεκριμένη γεωλογική δομή.

«Αυτό μας ανοίγει μια νέα προοπτική προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα τη σχέση μεταξύ σεισμών και τσουνάμι κοντά στις τάφρους», δήλωσε ο Sepúlveda σχετικά με τις παρατηρήσεις του SWOT, επισημαίνοντας την προοπτική βελτίωσης των μοντέλων κινδύνων από τσουνάμι για τις παράκτιες κοινότητες, προκειμένου να αυξήσουν την ανθεκτικότητά τους στον κίνδυνο.

Διαβάστε ακόμη