Ανατίναξη τιμών προκαλεί ανησυχία για μαζικές ακυρώσεις πτήσεων

Η σημαντική αύξηση των αεροπορικών εισιτηρίων από την Αθήνα προς ευρωπαϊκούς προορισμούς τους τελευταίους μήνες δεν είναι απλή συγκυρία της αγοράς. Αντίθετα, οφείλεται σε μία από τις πιο σοβαρές ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών, η οποία προκλήθηκε από τις εξελίξεις στον πόλεμο στο Ιράν και είχε ως συνέπεια την κατάρρευση των εφοδιαστικών αλυσίδων αεροπορικών καυσίμων.

Τα στατιστικά στοιχεία είναι εντυπωσιακά: η αύξηση της τιμής της κηροζίνης προκαλεί σχεδόν διπλασιασμό του κόστους καυσίμων για πτήσεις από την Αθήνα σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις σε διάστημα λίγων εβδομάδων. Ειδικότερα, η πτήση προς το Λονδίνο, η οποία πριν από την έναρξη της σύγκρουσης απαιτούσε γύρω στις 7.000 ευρώ για καύσιμα, πλέον ξεπερνά τις 16.000 ευρώ. Παράλληλα, το κόστος για την πτήση προς το Παρίσι έχει αυξηθεί από 6.084 σε 14.196 ευρώ, με κοντινότερους προορισμούς όπως η Ρώμη να καταγράφουν αυξήσεις άνω των 5.000 ευρώ ανά πτήση.

Αυτό μεταφράζεται για τους επιβάτες σε αυξήσεις στα εισιτήρια μεταξύ 30 και 55 ευρώ για την κάλυψη του κόστους καυσίμων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπλέον επιβαρύνσεις από ασφάλιστρα, τέλη αεροδρομίων ή άλλες λειτουργικές δαπάνες.

Η κηροζίνη ως πολύτιμο αγαθό

Για να κατανοηθεί η εκρηκτική άνοδος των τιμών, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε την κηροζίνη (Jet A-1), η οποία είναι ένα εξαιρετικά εξειδικευμένο προϊόν. Από ένα βαρέλι αργού πετρελαίου προκύπτουν περίπου 42 γαλόνια διαφόρων προϊόντων, εκ των οποίων μόλις 3 έως 4 γαλόνια είναι αεροπορικό καύσιμο. Αυτό υποδεικνύει πως η κηροζίνη είναι per se σπάνιο προϊόν. Κατά τη διάρκεια κρίσεων, τα διυλιστήρια επιλέγουν να επικεντρωθούν στην παραγωγή καυσίμων με μεγαλύτερη ζήτηση, όπως η βενζίνη και το ντίζελ. Έτσι, η τιμή της κηροζίνης συχνά ξεπερνά την τιμή του πετρελαίου. Στην παρούσα κρίση, ενώ η τιμή του αργού Brent αυξήθηκε περίπου 45%, η κηροζίνη είδε τις τιμές της να διπλασιάζονται ή ακόμα και να τριπλασιάζονται σε κάποιες αγορές.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έκλεισε την πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες αργού και διυλισμένων προϊόντων, με τις εξαγωγές αεροπορικών καυσίμων να μειώνονται ως και 60%. Αυτή η κατάσταση οδήγησε σε αύξηση των ασφαλίστρων των δεξαμενόπλοιων και σε αύξηση των χρόνων μεταφοράς λόγω των αναγκαίων παρακάμψεων. Η Ευρώπη εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις εισαγωγές καυσίμου από τον Περσικό Κόλπο, καλύπτοντας μέχρι και το 50% των αναγκών της σε κηροζίνη. Χωρίς την ομαλή λειτουργία της περιοχής, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια δεν μπορούν να καλύψουν το κενό.

Η Ελλάδα, με την πλήρη εξάρτησή της από εισαγωγές, τη γεωγραφική εγγύτητα στη ζώνη κρίσης και την υψηλή εξάρτηση από τον τουρισμό και τις αερομεταφορές, βρίσκεται σε ακόμη πιο ευάλωτη θέση. Έτσι, το κόστος καυσίμου εκπροσωπεί έως και το 35% των λειτουργικών δαπανών των αεροπορικών εταιρειών της χώρας.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις στον τομέα των αερομεταφορών

Οι αεροπορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν μία δύσκολη απόφαση: να απορροφήσουν τις αυξήσεις ή να τις μετακυλήσουν στους επιβάτες. Στην πράξη, ακολουθούν μια προσέγγιση που περιλαμβάνει αύξηση των επιβαλλόμενων καυσίμων, περικοπές δρομολογίων, αύξηση των πρόσθετων χρεώσεων (όπως για αποσκευές και υπηρεσίες) και χρήση συμβολαίων αντιστάθμισης στο κόστος καυσίμων. Ωστόσο, και οι εταιρείες που είχαν κλειδώσει τις τιμές τους πριν από την κρίση αρχίζουν να ασκούνται πιέσεις καθώς τα συμβόλαια αυτά λήγουν.

Σύμφωνα με πηγές του Politico, τέσσερα μεγάλα αεροδρόμια στην Ιταλία –στο Μιλάνο Λινάτε, στη Μπολόνια, στο Τρεβίζο και στη Βενετία– εξετάζουν περιορισμούς στον ανεφοδιασμό αεροσκαφών λόγω μειωμένης διαθεσιμότητας καυσίμων από την Air BP Italia. Αυτή η κατάσταση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξανόμενων πιέσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας λόγω γεωπολιτικής αναταραχής στη Μέση Ανατολή και του κινδύνου διαταραχών σε κρίσιμους κόμβους, όπως τα Στενά του Ορμούζ. Αν και δεν αναμένονται άμεσες ακυρώσεις πτήσεων κατά την πασχαλινή περίοδο, η κατάσταση είναι ασταθής και υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι, χωρίς αποκατάσταση της κανονικότητας στην τροφοδοσία, οι περιορισμοί μπορεί να επεκταθούν και σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, υποδεικνύοντας την αυξημένη ευαλωτότητα της αερομεταφοράς στις διακυμάνσεις της διεθνούς ενεργειακής αγοράς.

Η ανησυχία για ελλείψεις

Πέρα από το ζήτημα των τιμών, η μεγαλύτερη ανησυχία είναι η πιθανότητα πραγματικών ελλείψεων. Τα αποθέματα στην Ευρώπη καλύπτουν περίπου το ένα μήνα. Αν η κρίση επιμείνει, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να προκαλέσει όχι μόνο ακριβότερα εισιτήρια, αλλά και ακυρώσεις πτήσεων και περιορισμούς στη μετακίνηση. Οι λόγοι είναι πολλοί, όπως η έλλειψη κατάλληλου αργού πετρελαίου, η περιορισμένη ικανότητα των διυλιστηρίων και η στρατιωτική προτεραιότητα στη χρήση καυσίμων, σε συνδυασμό με καθυστερήσεις στις μεταφορές. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει μόνο αυξήσει τις τιμές των καυσίμων, αλλά αν παραταθεί, μπορεί να επηρεάσει ριζικά τον τρόπο που ταξιδεύει ο κόσμος.

Διαβάστε επίσης