Αναμένοντας τις αντιδράσεις των αγορών αερίου μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ

Η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει Έντονα τις αγορές ενέργειας, καθώς οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν προκαλούν αυξανόμενο ενεργειακό ρίσκο. Η περιοχή αυτή, που αποτελεί το επίκεντρο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει δει την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ να μετατρέπεται σε σημείο κρίσης. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG και το 30% των θαλάσσιων εξαγωγών αργού διακινείται από αυτό το πέρασμα, επισημαίνοντας τη σημασία της σταθερότητάς του. Οι ποσότητες αυτές είναι ανεκτίμητες για την τροφοδοσία των αγορών και μία διακοπή ροών, όπως αυτή που ανακοίνωσαν οι Φρουροί της Επανάστασης, μπορεί να πυροδοτήσει σοβαρές επιπτώσεις, σύμφωνα με πηγές του energygame.gr, με άμεση συρρίκνωση της διαθέσιμης προσφοράς.

Στην αγορά παρατηρούνται έντονα σημάδια ανησυχίας. Συγκεκριμένα, το συμβόλαιο του Απριλίου στο ολλανδικό hub TTF ξεκίνησε χθες με τιμή 39,2 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, φτάνοντας μέχρι 48,8 €/MWh κατά τη διάρκεια της ημέρας, προτού επιστρέψει κοντά στα 46 ευρώ. Αυτή η αστάθεια απορρέει, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, από πρόσφατους επιθέσεις στο Κατάρ, που επηρεάζουν τη μεγαλύτερη μονάδα LNG στον κόσμο, ενισχύοντας την αβεβαιότητα γύρω από τις τιμές φυσικού αερίου.

Προειδοποιήσεις από μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όπως η Goldman Sachs, εκτιμούν ότι εάν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει κλειστό για έναν μήνα, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μπορούσαν να εκτιναχθούν έως 130%. Αυτό θα μπορούσε να επαναφέρει τις συνθήκες έντονης μεταβλητότητας που παρατηρήθηκαν το 2022, καθώς οι ρωσικές ροές ήταν περιορισμένες.

Το Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης επισημαίνει ότι η αγορά είχε μόλις αρχίσει να βρίσκει σταθερές ισορροπίες, καθώς οι τιμές κυμαίνονταν γύρω από 11-14 δολάρια/MMBtu. Μία διαταραχή στο Ορμούζ θα αναιρούσε αυτή την ισορροπία, προκαλώντας απότομη σφιξία και πίεση στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει ότι οι επιπτώσεις δεν είναι περιορισμένες σε μία περιοχή, αλλά επηρεάζουν παγκόσμιες αγορές, κάτι που ήδη τιμολογείται από τους χρηματιστές.

Η κατάσταση στον τομέα του φυσικού αερίου δεν είναι το αποτέλεσμα ενός άμεσου πανικού, αλλά αντίθετα, μία συνέπεια διαρθρωτικών παραγόντων που ενεργοποιούνται με την απειλή διακοπής των ροών LNG από τον Περσικό Κόλπο. Το Στενό του Ορμούζ είναι σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG που προέρχεται κυρίως από το Κατάρ και τα ΗΑΕ, καθιστώντας την περιοχή κεντρικό κόμβο κινδύνου για την παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία.

Περίπου 150 δεξαμενόπλοια, που περιλαμβάνουν φορτηγά μεταφοράς αργού και LNG, πλέουν στην περιοχή του Κόλπου, καθώς από το Στενό διακινείται περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια καθημερινά, σύμφωνα με αναλύσεις της Vortexa. Εκτείνοντας τη σημασία του Στενού πέρα από την περιοχή, το γεγονός ότι περιορίζεται μόνο σε 33 χιλιόμετρα δημιουργεί επικίνδυνες συνθήκες που καθιστούν το περάσμα ευάλωτο σε στρατηγικές επεμβάσεις.

Οι 4 κρίσιμες παράμετροι

Η πρώτη βασική παράμετρος που ενισχύει την ένταση της τρέχουσας κατάστασης είναι οι γεωγραφικές ανισότητες στη ροή LNG. Περίπου το 80% των εξαγωγών από Κατάρ και ΗΑΕ κατευθύνεται προς την Ασία, πλήττοντας άμεσα την περιοχή εάν υπάρξει καθυστέρηση στις ροές, και φυσικά μετακυλίει την πίεση στην Ευρώπη. Όπως τονίζουν οι πηγές του energygame.gr, «η ευρώπη δεν είναι τόσο εξαρτημένη από το καταριανό LNG, αλλά αν η Ασία χάσει τις ροές της, τότε Ευρωπαίοι και Ασιάτες θα αντιμετωπίσουν εντεινόμενες διακυμάνσεις».

Δεύτερον, το δυνητικό έλλειμμα που μπορεί να προκαλέσει μία διακοπή ροών αποτυπώνεται μέσω μοντέλων που δείχνουν ότι θα υπάρξει ετήσια μείωση προσφοράς νερού κατά 110 bcm, με ένα καθαρό έλλειμμα της τάξης του 86 bcm, που ανέρχεται περίπου στο 15% της παγκόσμιας προσφοράς LNG για το 2024. Αν και ελπίζεται να υπάρξουν αντισταθμιστικές ροές από άλλες πηγές, οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές στο ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η τρίτη σημαντική πτυχή είναι η λειτουργία των αποθεμάτων ως βραχυπρόθεσμο «αμορτισέρ» απορρόφησης. Η παγκόσμια κατανάλωση φυσικού αερίου δεν μειώνεται στο ίδιο ποσοστό με την προσφορά, γεγονός που θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση εάν το κενό καλυφθεί από αποθέσεις. Οι αγορές έχουν αναγνωρίσει ότι έστω και προσωρινές διαταραχές μπορούν να καλυφθούν από τις αποθηκευμένες ποσότητες, αλλά εάν δεν αποκατασταθούν οι ροές γρήγορα, οι αυξανόμενες ανάγκες θα επηρεάσουν τις τιμές σε μεγαλύτερη διάρκεια.

Τέλος, η τέταρτη διάσταση που πρέπει να εξεταστεί είναι η ευρωπαϊκή εξάρτηση, καθώς η αγορά παρουσιάζει πτώση στο μερίδιο του LNG από το Κατάρ. Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρώπη μπορεί να χάσει έως 30 bcm LNG σε αυτές τις συνθήκες, υπογραμμίζοντας την ευελιξία της αγοράς της στην απορρόφηση και επαναξιολόγηση της προσφοράς.

Πού θα φτάσουν οι τιμές, τα σενάρια

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα σενάρια, οι τιμές κυμαίνονται γύρω από 11 δολάρια/MMBtu (περίπου 38 δολάρια ανά μεγαβατώρα), ωστόσο η κατάσταση μπορεί να διαφοροποιηθεί ριζικά εφόσον κλείσουν οι δρόμοι προσφοράς. Στην περίπτωση αυτή, οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν τα 29–30 δολάρια/MMBtu, που ισοδυναμεί σχεδόν με 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα. Αν συνεχιστεί η διακοπή στο Στενό, είναι πιθανό να καταγραφούν και χαμηλότερες τιμές στις αγορές, επαναφέροντας μακροπρόθεσμες ανησυχίες και αυξανόμενη αστάθεια, παρόμοια με αυτήν της ρωσικής κρίσης το 2022.

Η άνοδος αυτή δικαιολογείται από την ανάγκη για προσαρμογές στα επίπεδα προσφοράς και ζήτησης. Όταν αφαιρείται αυτή η σημαντική ποσότητα προσφοράς από την αγορά, οι τιμές πρέπει να αυξηθούν για να περιοριστεί η ζήτηση και να γίνει ανακατανομή των διαθέσιμων φορτίων. Επομένως, η τιμή δεν είναι απλώς αριθμός, αλλά εργαλείο για την κατανομή των σπάνιων πόρων. Έτσι, κάθε προσωρινή διακοπή ροών στο Ορμούζ μπορεί να επαναφέρει την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου σε κατάσταση έντονης μεταβλητότητας.

Ο ρόλος του Κατάρ

Το Κατάρ είναι θεμελιώδους σημασίας στην παρούσα κρίση, τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και δομικής σημασίας για την παγκόσμια αγορά LNG. Η εγκατάσταση Ras Laffan της QatarEnergy, που θεωρείται η μεγαλύτερη μονάδα υγροποίησης στον κόσμο, καλύπτει σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς LNG, και η πρόσφατη διακοπή στη λειτουργία της λόγω επιθέσεων από το Ιράν έχει δημιουργήσει σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού. Παρότι τα περισσότερα καταριανά LNG κατευθύνονται προς την Ασία, η Ευρώπη επηρεάζεται από την έκθεση της σε αυτό το εμπόρευμα.

Αξιοσημείωτο είναι ότι το Κατάρ συνεχίζει να αφορά άμεσα ένα κεντρικό κόμβο της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας LNG, καθώς οι εξαγωγές του διακινείται μέσω του Ορμούζ. Οι εξελίξεις είναι κρίσιμες για το ενεργειακό τοπίο, και η αγορά έχει ήδη ανταποκριθεί με έκρηξη 54% στις ευρωπαϊκές τιμές, αποδεικνύοντας τη σημασία της κατάστασης. Στην παγκόσμια αγορά, η απουσία του Κατάρ αποδεδειγμένα προκαλεί σημαντική αναστάτωση, όχι μόνο ποσοτικά, αλλά και συστημικά.

Η αγορά πλέον τίθεται ενώπιον μιας αναδυόμενης αλληλουχίας γεγονότων, όπου οι ανησυχίες θρέφουν τις αντιδράσεις και τις κινήσεις της, με τη δυναμική του Κατάρ να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση αυτής της κρίσης.

Διαβάστε επίσης