Αναλύοντας τις διατάξεις του νομοσχεδίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναθεώρηση του Κληρονομικού Δικαίου εισήχθη στη Βουλή, σχεδόν 80 χρόνια από την αρχική του εφαρμογή. Στοχεύει στην προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες και μεταβολές της οικογενειακής δομής και των κοινωνικών δομών, περιλαμβάνοντας διατάξεις που αφορούν το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης και τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Γιάννης Μπούγας ολοκλήρωσαν τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί και να τεθεί σε εφαρμογή το πρώτο εξάμηνο του 2026. Την αναμόρφωση ανέλαβε επιτροπή υπό την προεδρία του καθηγητή Απόστολου Γεωργιάδη από τη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Ανάμεσα στις κύριες αλλαγές που προτείνονται είναι το δικαίωμα του διαθέτη να κατανείμει την περιουσία του εν ζωή, προστατεύοντας άτομα της επιλογής του. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ρυθμίσει νομικά ποια περιουσιακά στοιχεία θα κληροδοτήσει στους κληρονόμους του, ακόμα και πριν τον θάνατό του.

Η νομοθεσία θα επαναστατήσει και τις ρυθμίσεις που αφορούν στο καθεστώς των κληρονόμων για πρώτη φορά από το 1945, και θα κινείται σε τέσσερις κύριους άξονες:

1. Επανεξέταση και εκσυγχρονισμός των ρυθμίσεων του Κληρονομικού Δικαίου για συμβατότητα με τις σύγχρονες οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες.

2. Εισαγωγή νέων θεσμών όπως οι κληρονομικές συμβάσεις, παρέχοντας τη δυνατότητα διαχείρισης των περιουσιών μετά θάνατον.

3. Νομοθετική επίλυση ασάφειας γύρω από ερμηνευτικές δυσκολίες που προκαλούσαν αβεβαιότητα στις υπάρχουσες διατάξεις.

4. Κατάργηση ξεπερασμένων θεσμών του Κληρονομικού Δικαίου που δεν χρησιμοποιούνται πλέον.

Κάποιες από τις καινοτομίες της νέας νομοθεσίας περιλαμβάνουν:

• Διευκρινίσεις για τη σύνταξη και ανάκληση διαθηκών.

• Απλουστευμένα διαδικαστικά στοιχεία στη δημόσια και μυστική διαθήκη, με επιπλέον δυνατότητες για άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επικοινωνία.

• Ενοποιημένος τύπος έκτακτης διαθήκης.

• Θέσπιση νέων ρυθμίσεων για την αποδοχή και αποποίηση κληρονομιάς, καθώς και αναθεώρηση θεσμών που σχετίζονται με την κληρονομική ανικανότητα.

Το νομοσχέδιο αναμένεται να σημάνει μια ριζική αλλαγή στο τοπίο του Κληρονομικού Δικαίου, με στόχο την καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων όλων των κληρονόμων και τη διευκόλυνση των διαδικασιών κληρονομίας.