Αναλύοντας την ΕΚΤ: Πώς η ακρίβεια των τροφίμων επηρεάζει τιμές και μισθούς
Ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη παραμένει σε υψηλά επίπεδα συγκριτικά με την εποχή πριν την πανδημία του κορονοϊού, σύμφωνα με νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτή η κατάσταση οφείλεται κυρίως στις αυξήσεις στις διεθνείς τιμές ορισμένων βασικών προϊόντων.
Το σύνολο των τιμών τροφίμων έφτασε το 2,9% κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2025, δείχνοντας μια αύξηση σε σύγκριση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο πριν από την πανδημία που ήταν στο 2,2%. Οι σημαντικότερες αυξήσεις παρατηρούνται στο κρέας, τον καφέ, το τσάι, το κακάο, τη σοκολάτα και τα γλυκά, τα οποία αντιπροσωπεύουν περισσότερα από το 50% της συνόλου της αύξησης του πληθωρισμού στα τρόφιμα, ενώ η συνεισφορά τους στον σχετικό δείκτη είναι κάτω από το 25%. Αντίθετα, οι αυξήσεις στις τιμές άλλων τροφίμων έχουν αρχίσει να σταθεροποιούνται μετά τις εντυπωσιακές ανατιμήσεις του 2022-2023, που κορυφώθηκαν τον Μάρτιο του 2023 με αύξηση 15,5% σε ετήσια βάση.
Οι διεθνείς τιμές των τροφίμων άρχισαν να αυξάνονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας, κυρίως λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ οι ανατιμήσεις εντάθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ειδικότερα, οι τιμές του σιταριού και των δημητριακών, καθώς και άλλων βασικών προϊόντων όπως η ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά είδαν τότε σημαντικές αυξήσεις. Στη συνέχεια, οι τιμές για το ελαιόλαδο ανέβηκαν λόγω της μείωσης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια, οι ενοχλητικές αυξήσεις αρχίζουν να εντοπίζονται στο κρέας, τη σοκολάτα, το κακάο και τον καφέ.
Σύμφωνα με στοιχεία από το Trading Economics, οι τιμές του καφέ υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σχέση με τις αρχές του προηγούμενου έτους, αλλά ακολούθησε πτώση 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025, ενώ αργότερα οι τιμές αυξήθηκαν ξανά κατά περίπου 40% μέχρι τον Νοέμβριο προτού υποχώρησαν. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές επηρεάζουν με καθυστέρηση τις τιμές καταναλωτή, κάτι που σημαίνει ότι οι πρόσφατες μειώσεις στις διεθνείς τιμές θα χρειαστούν χρόνο προτού φανούν στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Η εκτίναξη της τιμής της σοκολάτας ξεκίνησε το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024, ακολουθούμενη από πτώση, με τις τιμές τώρα να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Όσον αφορά το κρέας, ιδιαίτερα το μοσχάρι, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη είχαν αυξηθεί κατά μέσο όρο 28% στα τέλη Νοεμβρίου στη σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο, ως αποτέλεσμα περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και υψηλής παγκόσμιας ζήτησης. Στο πρώτο εννιάμηνο του 2025, η παραγωγή κρέατος στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7%, με την Γερμανία να καταγράφει πτώση 6,8% και τις Γαλλία και Ισπανία 2,8% η καθεμία, γεγονός που προκάλεσε αύξηση 14,2% στις εισαγωγές βόειου κρέατος.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) καταγράφει επίσης την αύξηση των διεθνών τιμών βόειου κρέατος, με τον δείκτη τους να αυξάνεται κατά 5,1% το 2025, σημειώνοντας ότι οι τιμές για το βόειο και πρόβειο κρέας αυξήθηκαν απότομα λόγω ισχυρής ζήτησης εισαγωγών και ελλείψεων εξαγωγών. Αντίθετα, οι τιμές χοιρινού κρέατος και κοτόπουλου παρουσίασαν μείωση, λόγω της μειωμένης παγκόσμιας ζήτησης για εισαγωγές και της αυξημένης προσφοράς.
Η ανάλυση του πληθωρισμού τροφίμων δείχνει ότι η αύξηση των τιμών επηρεάζεται και από την άνοδο των μισθών στον τομέα του λιανικού εμπορίου. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι μισθοί στους τομείς του εμπορίου, των μεταφορών και των καταλυμάτων παραμένουν αυξημένοι το 2025 σε σχέση με τα επίπεδα πριν την πανδημία.
Παρ’ όλα αυτά, η ΕΚΤ προβλέπει σημαντική μείωση του πληθωρισμού τροφίμων το 2026, αναμένοντας ότι θα υποχωρήσει κοντά στο 2% μέχρι το τέλος του έτους, καθώς οι επιπτώσεις από προηγούμενες ανατιμήσεις θα εξασθενίσουν μέχρι το καλοκαίρι.
