Ανακαλύπτοντας τον μοναδικό ελληνορθόδοξο ναό του Ιράν: Μια συγκλονιστική ματιά

Ως Ισλαμική Δημοκρατία, το Ιράν διέπεται από το σιιτικό Ισλάμ, το οποίο επηρεάζει τόσο το νομικό καθεστώς όσο και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Παρόλο που οι θρησκευτικές μειονότητες θεωρητικά αναγνωρίζονται, λειτουργούν υπό αυστηρούς περιορισμούς. Στον αντίποδα άλλων κοινοτήτων, η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει σχεδόν αθέατη, χωρίς τις ιστορικές ρίζες των Αρμενίων ή Ασσυρίων Χριστιανών.

Ισορροπίες πίστης και διπλωματίας

Η λειτουργία του Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου «ισορροπεί» ανάμεσα στην πίστη και τη διπλωματία, λειτουργώντας υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, που εδώ και χρόνια είναι υπεύθυνο για την πνευματική καθοδήγηση της Ορθόδοξης Διασποράς.

Η λαχτάρα της πίστης

Ο π. Νικηφόρος δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια της Ανάστασης, «έβλεπα στα μάτια τους τη λαχτάρα να ξαναζήσουν την εμπειρία μιας ορθόδοξης λειτουργίας». Η ανάγκη των πιστών να βιώσουν πνευματικές στιγμές ήταν σχεδόν απεγνωσμένη, ενδεχομένως πιο έντονα απ’ ότι σε περιοχές όπου η θρησκεία είναι πιο αυτονόητη.

Η καθημερινότητα του ιερέα είναι περιορισμένη. Μετακινείται μόνο από το ξενοδοχείο προς τον ναό και το αντίστροφο, πάντοτε με πολιτικά ρούχα και χωρίς κοινωνικές επαφές. Μετά την Ανάσταση, αναχωρεί άμεσα για να συμμετάσχει στον Εσπερινό της Αγάπης στην Κωνσταντινούπολη. Η μοναδική εξαιρέση αποτελεί το τρισάγιο στο κοιμητήριο της ελληνικής κοινότητας.

Ανάμεσα στα πιο συγκινητικά περιστατικά του π. Νικηφόρου ξεχωρίζει η μυστική Θεία Κοινωνία δύο Ιρανών, που ζούσαν ως μουσουλμάνοι, αλλά είχαν βαπτιστεί στο εξωτερικό. «Με παρακάλεσαν να τους κοινωνήσω αφού φύγουν όλοι», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αν αποκαλύπτονταν, θα κινδύνευε η ζωή τους.

Ενώ η ορθόδοξη κοινότητα παραμένει σχεδόν αόρατη στη δημόσια σφαίρα, η Εκκλησία συνεχίζει να παραλαμβάνει τη λειτουργία της. Ο π. Νικηφόρος Κουνάλης, γενικός αρχιερατικός επίτροπος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, επισκέφθηκε την Τεχεράνη τρεις φορές για να τελέσει τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας σε αυτόν τον μοναδικό ναό. «Πήγαινα πάντα τη Μεγάλη Εβδομάδα, γιατί μόνο τότε άνοιγε ο ναός», εξήγησε σε συνέντευξή του.

Προσεκτική αποστολή

Η παρουσία του π. Νικηφόρου δεν είχε τον χαρακτήρα μιας κανονικής ενορίας. Η αποστολή του ήταν περιορισμένη, με αυστηρούς κανόνες και σαφείς στόχους, προσαρμοσμένη στην ανάγκη περιορισμένης λατρείας για ξένους υπηκόους. Το Πατριαρχείο, με την πλούσια ιστορική του εμπειρία, διαθέτει την απαραίτητη διπλωματική ικανότητα για τέτοιες αποστολές, με τον σημερινό Αρχιεπίσκοπο Αυστραλίας, Μακάριο, να έχει λειτουργήσει εκεί στο παρελθόν.

Υψηλή ευθύνη

Η επιλογή ιερέων για αυτή την αποστολή υποδεικνύει ότι το Πατριαρχείο θεωρεί την Τεχεράνη αποστολή υψηλής ευθύνης. Οι εκλεγμένοι ιερείς διαθέτουν θεολογική κατάρτιση, εκκλησιαστική εμπειρία και ικανότητα χειρισμού λεπτών καταστάσεων.

Οι ακολουθίες στον συγκεκριμένο ναό πραγματοποιούνται αποκλειστικά στα ελληνικά για λόγους ασφάλειας, καθώς η χρήση άλλης γλώσσας μπορεί να εξαχθεί ως προσηλυτισμός σύμφωνα με την τοπική νομοθεσία. Στο Ιράν, η Ορθοδοξία αναγνωρίζεται μόνο ως θρησκευτική μνήμη για ξένους.

Η κοινότητα ήταν περιορισμένη, με τα μέλη της να μειώνονται διαρκώς. Οι ελληνόφωνοι δεν ξεπερνούσαν τους επτά, και η Εκκλησία βρισκόταν εκεί μόνο για τη λατρεία — τίποτα παραπάνω.

Η τελευταία επίσκεψη Ορθόδοξου ιερέα στον ναό σημειώθηκε το 2022. Από τότε, η λειτουργία του Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου παραμένει κλειστή, αν και όχι εντελώς εγκαταλελειμμένη. Σχεδιασμένος το 1951, σε εποχή ακμάζουσας ελληνικής παρουσίας στο Ιράν και ισχυρών διμερών σχέσεων, ο ναός εγκαινιάστηκε το 2001 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.