Αναγκαία η αναβάθμιση δικτύων για βιώσιμες λύσεις στο νερό
Η κατάσταση του νερού στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις και προκλήσεις. Αυτό το πολυδιάστατο ζήτημα, το οποίο περιλαμβάνει γεωγραφικές ανισορροπίες, εποχιακές αυξήσεις ζήτησης και παλιές υποδομές, γίνεται ολοένα πιο περίπλοκο λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, του τουρισμού και του κόστους ενέργειας. Αυτή η πολυπλοκότητα αναλύθηκε εκτός των άλλων στο πρόσφατο επεισόδιο του podcast Oportunidades en Grecia, με τον Άγη Παπαδόπουλο, πρόεδρο της ΕΥΑΘ, ο οποίος παρουσίασε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Θεσσαλονίκη, παρέχοντας νερό σε περίπου το 10% του ελληνικού πληθυσμού.
Ο κ. Παπαδόπουλος τόνισε ότι, γενικά, η Ελλάδα δεν βιώνει συνολική υδατική ανεπάρκεια. «Αν δει κανείς τον μέσο όρο, η χώρα δεν υπο suffers από έλλειψη νερού», δήλωσε, αναφέροντας ότι στη Δυτική Ελλάδα καταγράφονται βροχοπτώσεις άνω των 1.200 χιλιοστών, κάτι που είναι ιδιαίτερα υψηλό για τη μεσογειακή περιοχή. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις Ανατολικές και Νοτιοανατολικές περιοχές της χώρας, όπου η ζήτηση είναι υψηλή και οι βροχοπτώσεις χαμηλές.
Η Αθήνα και η Αττική, με σχεδόν 5 εκατομμύρια κατοίκους, καθώς και η Θεσσαλονίκη, που αριθμεί περίπου 1,1 εκατομμύριο, είναι χώρες με αυξημένες πιέσεις. Ο κ. Παπαδόπουλος ανέφερε ότι κατά τις καλοκαιρινές περιόδους ο πληθυσμός φτάνει να πολλαπλασιάζεται έως και δέκα φορές, ασκώντας συνεχείς πιέσεις όχι μόνον στη διαθεσιμότητα νερού, αλλά και στις υποδομές ύδρευσης.
Η γεωργία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, απορροφώντας το 80% έως 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού. «Η ύδρευση των πόλεων δεν είναι ποσοτικά το μεγαλύτερο πρόβλημα, είναι όμως το πιο κρίσιμο», δήλωσε, καθώς αφορά ένα πληθυσμό περίπου 11 εκατομμυρίων μόνιμων κατοίκων και σχεδόν 30 εκατομμυρίων τουριστών ετησίως.
Σχετικά με τις λύσεις για τη λειψυδρία, ο κ. Παπαδόπουλος ανέφερε: «Δεν υπάρχει μία και μοναδική λύση – δεν υπάρχει silver bullet». Η μεταφορά νερού με πλοία, που είναι πρακτική χρησιμοποιούμενη στα νησιά εδώ και τέσσερις δεκαετίες, περιγράφηκε ως προσωρινή λύση. Αντίθετα, η αφαλάτωση, που εφαρμόζεται σε μικρή κλίμακα τα τελευταία 15-20 χρόνια, μπορεί να ωφελήσει τις τουριστικές περιοχές κατά τους θερινούς μήνες.
Η κατάσταση στα μεγάλα αστικά κέντρα διαφοροποιείται, με την Αττική να εξαρτάται από τη μεταφορά νερού από τη Δυτική Ελλάδα σε αποστάσεις 150-200 χλμ., και τη Θεσσαλονίκη σε αποστάσεις 80 χλμ. Ο πρόεδρος της ΕΥΑΘ υπογράμμισε την ανάγκη για μικρότερα φράγματα ώστε να μειωθούν οι πιέσεις και να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των δικτύων ύδρευσης, επισημαίνοντας τα ποσοστά απώλειας νερού στα παλαιά δίκτυα.
Στον τομέα της αποχέτευσης, οι προκλήσεις είναι σημαντικές. Στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 230 μονάδες επεξεργασίας λυμάτων, οι περισσότερες από τις οποίες είναι παλιές και χρήζουν αναβάθμισης. «Βρίσκονται πλέον στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους και χρειάζονται εκτεταμένες αναβαθμίσεις», επισήμανε ο κ. Παπαδόπουλος, προσθέτοντας ότι η νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα αστικά λύματα συνιστά «πολύ υψηλό εμπόδιο» για τον κλάδο.
Το ερώτημα σχετικά με το αν θα πρέπει να επενδυθούν σε μεγάλες κεντρικές ή σε μικρότερες αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις δεν είναι εύκολο να απαντηθεί. Ο κ. Παπαδόπουλος τόνισε ότι σε περιοχές με έντονη εποχικότητα, μια μεγάλη μονάδα θα λειτουργεί σε χαμηλές αποδόσεις και με υψηλό κόστος.
Η διασύνδεση νερού και ενέργειας είναι επίσης κρίσιμη. Η χώρα διαθέτει περίπου 3.300 MW υδροηλεκτρικής ενέργειας, αλλά το δυναμικό για νέα μεγάλα έργα είναι περιορισμένο, με παραγωγή που εξαρτάται από τις βροχοπτώσεις και άλλες ανάγκες. Ο κ. Παπαδόπουλος εξήγησε ότι περίπου 750 MW είναι για αντλησιοταμιευτικά έργα, ενώ ένα νέο έργο 850 MW είναι υπό κατασκευή.
Σημαντική ήταν και η αναφορά στην ενεργειακή στρατηγική της ΕΥΑΘ, με τον πρόεδρό της να αναφέρει: «Είμαστε η πρώτη κρατική επιχείρηση που υλοποίησε επιτυχώς σύμβαση PPA». Σημείωσε ότι το 75% της ετήσιας ηλεκτρικής κατανάλωσης καλύπτεται μέσω δύο συμφωνιών με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση του ενεργειακού κόστους.
Για τις αναγκαίες επενδύσεις, ο κ. Παπαδόπουλος υπογράμμισε ότι οι μεγάλες εταιρείες όπως η ΕΥΑΘ αξιοποιούν ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, όσο και πιθανές χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. «Μέχρι σήμερα λειτουργούμε χωρίς δανεισμό, αλλά θα χρειαστούμε χρηματοδότηση καθώς οι απαιτήσεις αυξάνονται», πρόσθεσε.
Κλείνοντας, ο κ. Παπαδόπουλος αναφέρθηκε στη διοικητική πολυδιάσπαση του τομέα, επικεντρώνοντας την προσοχή στη σημασία ενός διαλόγου για νέες μορφές συνεργασίας. «Δεν έχει νόημα να εφαρμόζεις το ίδιο σχήμα σε διάφορες περιοχές», ανέφερε, επισημαίνοντας τις ιδιαιτερότητες που πρέπει να καθοδηγήσουν τις μεταρρυθμίσεις.
Η συνολική εικόνα του νερού στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα θέμα υποδομών, αλλά ένας σύνθετος σταυροδρόμι πολιτικής, ενέργειας, περιβάλλοντος και τοπικών αναγκών. Ο επικεφαλής της ΕΥΑΘ υπογράμμισε ότι οι λύσεις απαιτούν ένα συνδυασμό τεχνολογίας, χρηματοδότησης και ρεαλιστικού σχεδιασμού.
Διαβάστε ακόμη
