Η αιτία που οι πόλεις συγκεντρώνουν μεγαλύτερη θερμότητα από τις αγροτικές περιοχές

Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα που έχει απασχολήσει πολλούς είναι η παρατήρηση ότι ενώ στις μετρήσεις θερμοκρασίας δύο περιοχών μπορεί να διαπιστώνεται ο ίδιος αριθμός, στην πόλη η αίσθηση της ζέστης είναι πολύ πιο έντονη απ’ ό,τι στην επαρχία. Σύμφωνα με μελέτες, αυτή η διαφορά δεν είναι απλώς υποκειμενική, αλλά σχετίζεται με το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας (urban heat island). Πρόκειται για ένα μετρήσιμο κλιματικό φαινόμενο που καθιστά τις αστικές περιοχές σημαντικά θερμότερες από τις γύρω αγροτικές.

Οι πόλεις είναι φτιαγμένες κυρίως από υλικά όπως άσφαλτος, μπετόν και μέταλλο, τα οποία έχουν την ικανότητα να απορροφούν μεγάλη ποσότητα ηλιακής ακτινοβολίας και να την μετατρέπουν σε θερμότητα. Αντίθετα, η φυσική βλάστηση έχει την ικανότητα να «αναπνέει» και να συμβάλλει στην ψύξη του περιβάλλοντος μέσω των διαδικασιών εξάτμισης.

Η θερμότητα που δεσμεύεται κατά τη διάρκεια της ημέρας απελευθερώνεται τη νύχτα, προκαλώντας τις πόλεις να διατηρούν υψηλές θερμοκρασίες ακόμη και όταν οι θερμοκρασίες πέφτουν στις γύρω περιοχές.

Επιπλέον, η πυκνή δόμηση με τα ψηλά κτίρια περιορίζει τη ροή του αέρα, εγκλωβίζοντας τη θερμότητα ανάμεσα στους δρόμους και τις γειτονιές, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω το φαινόμενο, ιδιαίτερα στα κέντρα των μεγαλουπόλεων. Παράλληλα, η ρύπανση από τα οχήματα και τη βιομηχανία επιβαρύνει την κατάσταση, συμβάλλοντας στην παγίδευση της θερμότητας στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Copernicus Climate Change Service (C3S), οι θερμοκρασίες στα κέντρα μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων όπως το Λονδίνο και το Παρίσι μπορεί να είναι έως και 4°C πιο υψηλές από αυτές σε αγροτικές περιοχές, ειδικά τη νύχτα.

Η ύπαρξη αστικής θερμικής νησίδας δεν επηρεάζει μόνο την άνεση των κατοίκων, αλλά και τη δημόσια υγεία. Υψηλές θερμοκρασίες σχετίζονται με προβλήματα όπως θερμοπληξία, αναπνευστικές δυσκολίες και επιδείνωση χρόνιων ασθενειών. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι αυξημένες θερμοκρασίες στις πόλεις συνέβαλαν σε περίπου 6.700 πρόωρους θανάτους κατά το καλοκαίρι του 2015 στην Ευρώπη, με τις θερμικές επιπτώσεις να αυξάνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Με περίπου το 75% των Ευρωπαίων να ζει σε αστικές περιοχές, η σημασία του προβλήματος εντείνεται.

Προτεινόμενες λύσεις για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης

Ενώ η χρήση κλιματιστικών μπορεί να προσφέρει άμεσες λύσεις, οδηγεί σε αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και σε εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, επιδεινώνοντας μακροχρόνια την υπερθέρμανση. Αντιθέτως, υπάρχουν πιο βιώσιμες λύσεις:

• Η εφαρμογή ανοιχτόχρωμων και ανακλαστικών υλικών σε στέγες και δρόμους για μείωση της απορρόφησης θερμότητας.
• Η υιοθέτηση «λευκών σκεπών» που συμβάλλουν στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στα κτίρια.
• Η αύξηση της πράσινης βλάστησης στις πόλεις, καθώς τα δέντρα λειτουργούν ως φυσικά κλιματιστικά μέσω της εξάτμισης και της σκίασης.
• Η δημιουργία πράσινων στεγών και κάθετων κήπων σε κτίρια όπου οι χώροι είναι περιορισμένοι.
• Η ενσωμάτωση υδάτινων στοιχείων, όπως μικρές λίμνες και σιντριβάνια.
• Η μείωση της κυκλοφορίας οχημάτων και η ενίσχυση του δημόσιου συγκοινωνιακού συστήματος.

Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας καταδεικνύει πόσο σημαντικός είναι ο τρόπος που σχεδιάζονται και λειτουργούν οι πόλεις, καθώς επηρεάζουν άμεσα το μικροκλίμα τους. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να γίνουν οι κατάλληλες παρεμβάσεις στις υποδομές και το σχεδιασμό τους, ώστε να μπορούν να «αναπνέουν» πιο αποτελεσματικά.

Διαβάστε ακόμη