Αλλαγές στην προστασία της πρώτης κατοικίας: Τι περιμένουμε τον Αύγουστο του 2026
Η κυβέρνηση προχωρά στη θέσπιση μιας καινοτόμου αρχιτεκτονικής για την προστασία της πρώτης κατοικίας, μέσω τροποποιήσεων στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Η νέα αυτή προσέγγιση αποσκοπεί στο να διευκολύνει χιλιάδες οφειλέτες να διατηρήσουν το σπίτι τους, ακόμη και εάν αυτό απαιτεί την πώληση άλλων περιουσιακών στοιχείων.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται τοποθετημένη για τον Αύγουστο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προκύψουν καθυστερήσεις. Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει τους πλειστηριασμούς κύριων κατοικιών και να βελτιώσει τις πιθανότητες πληρωμής για την αποπληρωμή χρεών.
Ένα από τα κύρια στοιχεία της reform είναι η ξεχωριστή αντιμετώπιση της πρώτης κατοικίας σε σχέση με τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη. Έτσι, οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν το σπίτι τους, ενώ ταυτόχρονα θα μπορούν να ρευστοποιήσουν άλλες περιουσίες μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών.
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι αυτή η νέα πρωτοβουλία θα αποτελέσει μια ουσιαστική “δεύτερη ευκαιρία” για πολίτες που αν και έχουν επιπλέον περιουσία, κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους εξαιτίας χρεών.
### Αλλαγές στον υπολογισμό των δόσεων
Μία σημαίνουσα αλλαγή αφορά τον υπολογισμό των δόσεων και των πιθανοτήτων “κουρέματος” των οφειλών. Στο παρελθόν, η εκτίμηση της περιουσίας του οφειλέτη συνήθως προσδιόριζε τις απαιτήσεις αποπληρωμής, οδηγώντας σε υψηλότερα ποσά.
Με την εφαρμογή του νέου πλαισίου, οι δόσεις για όσους επιλέξουν την προστασία της κύριας κατοικίας τους θα υπολογίζονται κυρίως βάσει της αξίας της κατοικίας τους και των πραγματικών τους εισοδημάτων. Αυτή η αλλαγή αναμένεται να μειώσει σημαντικά το ύψος των μηνιαίων δόσεων, διευκολύνοντας πολλούς πολίτες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους χωρίς τον φόβο απώλειας της κατοικίας τους.
Ο οφειλέτης θα διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχτεί ή να απορρίψει την προτεινόμενη ρύθμιση μέσω της πλατφόρμας. Σε περίπτωση αποδοχής, θα υπογράφεται σύμβαση αποπληρωμής, βάσει της οποίας θα ρυθμίζεται η αξία της κύριας κατοικίας, με τη διατήρηση της προστασίας να εξαρτάται από την τήρηση των όρων της συμφωνίας.
### Διεύρυνση των δικαιούχων στον Εξωδικαστικό
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στην προστασία της πρώτης κατοικίας αλλά περιλαμβάνουν και τη διεύρυνση των δικαιούχων που μπορούν να ενταχθούν στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Το κατώτατο όριο οφειλών μειώνεται από 10.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ, επιτρέποντας σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο μικροοφειλέτες να συμμετάσχουν.
Αυτή η τροποποίηση θα καλύπτει χρέη προς τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και τους φορολογικούς μηχανισμούς, και αναμένεται να ενισχύσει αξιοσημείωτα τη συμμετοχή από νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα ή μικρότερες οφειλές. Η δυνατότητα ένταξης για χρέη από 5.000 ευρώ θα ενεργοποιηθεί περίπου έναν μήνα μετά την ψήφο του νομοσχεδίου, δηλαδή μέσα τον Ιούλιο, ενώ οι διατάξεις για την προστασία της πρώτης κατοικίας θα τεθούν σε εφαρμογή δύο μήνες αργότερα.
### Αυξανόμενη χρήση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού
Παράλληλα, η αποδοχή του Εξωδικαστικού Μηχανισμού αυξάνεται ραγδαία. Μόνο τον Απρίλιο, ολοκληρώθηκαν 2.172 νέες ρυθμίσεις χρεών, μεσω των οποίων η συνολική αξία των αρχικών χρεών ανήλθε στα 588 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 51% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους.
Από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας μέχρι σήμερα, έχουν ολοκληρωθεί συνολικά 60.388 ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Το οικονομικό επιτελείο είναι πεπεισμένο ότι οι νέες ρυθμίσεις θα ενισχύσουν ακόμα περισσότερο τη συμμετοχή των πολιτών στον μηχανισμό, ιδιαίτερα εν όψει των αυξανόμενων επιτοκίων και του υψηλού κόστους διαβίωσης, που συνεχώς ασκούν πίεση σε χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις.
