Κομισιόν: Στρατηγικές προτάσεις για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας

Με τον τίτλο «AccelerateEU για Προσιτή και Ασφαλή Ενέργεια μέσω επιταχυνόμενων δράσεων», η ανανεωμένη εργαλειοθήκη της Κομισιόν έρχεται να απαντήσει στις επιδράσεις του πολέμου στον Κόλπο, ο οποίος έχει φέρει αύξηση 22 δισεκατομμυρίων ευρώ στους λογαριασμούς εισαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσα σε μόλις 44 ημέρες. Οι εκθέσεις σχετικά με τη νέα αυτή εργαλειοθήκη παρουσιάζονται σήμερα (Τετάρτη 22 Απριλίου), λίγο πριν από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ που θα διεξαχθεί στη Λευκωσία το Σαββατοκύριακο. Παρά τις προειδοποιήσεις του Επιτρόπου Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, για μια «δύσκολη καλοκαιρινή περίοδο στα καύσιμα» και τις αυξήσεις στις τιμές, η Κομισιόν προχώρησε στην παρουσίαση μιας σειράς μη δεσμευτικών προτάσεων, οι οποίες δείχνουν περιορισμένες φιλοδοξίες. Οι καλές προθέσεις περιλαμβάνουν κυρίως μέτρα που επηρεάζουν τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και συστάσεις για εξοικονόμηση, καθώς και ενέργειες πιο «πολυτελείς», όπως η χορήγηση κινήτρων για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και η προώθηση της ηλεκτροκίνησης, που φαίνεται να απευθύνονται σε χώρες με μεγαλύτερες οικονομικές δυνατότητες.

Η Κομισιόν φαίνεται να αντλεί έμπνευση από τις στρατηγικές που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 και της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης (2022-2023). Σημαντικά μέτρα περιλαμβάνουν τη δυνατότητα υποχρεωτικής τηλεργασίας τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, την καθορισμένη ημέρα χωρίς αυτοκίνητο και τη στήριξη της χρήσης δημόσιων συγκοινωνιών μέσω μειωμένων εισιτηρίων. Στη λίστα των προτάσεων περιλαμβάνονται επίσης ενέργειες για την εξοικονόμηση ενέργειας στα δημόσια κτίρια, αν και η εφαρμογή τους ενδέχεται να είναι χρονοβόρα. Ανάμεσα στις καλές πρακτικές που προτείνονται, ξεχωρίζει η πλήρης επιδότηση για ευάλωτα νοικοκυριά στην Αυστρία για την αντικατάσταση λέβητων πετρελαίου και φυσικού αερίου, και η μείωση ΦΠΑ στο Βέλγιο σε αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά και ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Πρόκειται λοιπόν για προτάσεις που φαίνονται περιορισμένες, καθώς οι διεθνείς τιμές πετρελαίου φτάνουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, και οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο. Με τη Μέση Ανατολή να είναι αβέβαιη, οι κυβερνήσεις μπορεί να αναγκαστούν να λάβουν πιο γενναία μέτρα περιορισμού της ζήτησης στο μέλλον.

Η ανάλυση της εργαλειοθήκης της Κομισιόν

Από τις περισσότερες από 40 προτάσεις της εργαλειοθήκης, περισσότερες από τις μισές εστιάζουν στις μεταφορές. Η Κομισιόν τονίζει τη σημασία της μείωσης της χρήσης του ιδιωτικού αυτοκινήτου, ζητώντας από τις κυβερνήσεις να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να εφαρμόσουν τηλεργασία τουλάχιστον μία φορά εβδομαδιαίως και να εξετάσουν το κλείσιμο δημόσιων κτιρίων όπου είναι εφικτό. Επίσης, προτείνεται η δημιουργία ζωνών χωρίς αυτοκίνητο σε αστικές περιοχές και η ενίσχυση της κοινοχρήστης μεταφοράς, μαζί με τη μείωση των τιμών στις δημόσιες συγκοινωνίες. Σκοπός είναι να μειωθεί η εξάρτηση από τα ιδιωτικά οχήματα και να ενισχυθούν εναλλακτικοί τρόποι μετακίνησης, με προτάσεις που θυμίζουν προηγούμενα μέτρα που εφαρμόστηκαν στην ΕΕ μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Στήριξη με δοκιμασμένες μεθόδους, το βάρος στους εθνικούς άρχοντες

Ανάμεσα στις προτάσεις, διακρίνεται η διάθεση της Κομισιόν να στηρίξει κράτη που επιθυμούν να φορολογήσουν τα υπερκέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων, ωστόσο δεν παρέχονται λεπτομέρειες προς το παρόν. Όσον αφορά τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, οι προτάσεις δεν φαίνεται να περιλαμβάνουν κάποια ριζική και καινοτόμα ανάγνωση. Παρά την αναγνώριση της κρίσης, οι προτάσεις είναι ατζέντα που δεν προϋποθέτει λύσεις για τη μείωση του κόστους ενέργειας. Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων περιλαμβάνονται η χαλάρωση της φορολογίας στον ηλεκτρισμό, με την επισημότητα ότι χώρες της ΕΕ προχωρούν σήμερα σε μειώσεις φόρων στο πετρέλαιο και το ντίζελ. Αξιοσημείωτο είναι ότι η εφαρμογή αυτών των μέτρων εξαρτάται από τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε χώρας, καθώς η Κομισιόν έχει περιορίσει την ενεργοποίηση ρητρών διαφυγής για την αποφυγή υπολογισμού του κόστους αυτών των μέτρων στους δημοσιονομικούς στόχους. Οι οικονομικές αντοχές διαφέρουν σαφώς από χώρα σε χώρα, με τη Γερμανία να έχει διαφορετικές δυνατότητες από χώρες όπως η Ελλάδα ή η Βουλγαρία.

Ανησυχία σχετικά με τα καύσιμα αεροπορικών μεταφορών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα αεροπορικά καύσιμα, με την Κομισιόν να τονίζει την ανάγκη αύξησης της παραγωγικής ικανότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, ώστε να καλύπτουν τουλάχιστον το 40% της συνολικής κατανάλωσης jet fuel στην ΕΕ. Αυτή τη στιγμή, σχεδόν το ήμισυ των απαιτήσεων της Ευρώπης εξαρτάται από τις προμήθειες μέσω των Στενών του Ορμούζ, κάτι που επιτείνει την ανησυχία. Ωστόσο, δεν παρουσιάζεται κάποια σαφής στρατηγική για την ενίσχυση αυτής της παραγωγικής δυναμικότητας.

Στην περίπτωση του φυσικού αερίου, με τις ευρωπαϊκές αποθήκες να βρίσκονται γύρω στο 30%, η Κομισιόν καλεί τα κράτη-μέλη να συντονιστούν καλύτερα, έτσι ώστε να μην δημιουργηθεί πρόβλημα στην αγορά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με αποτέλεσμα νέες αυξήσεις τιμών. Παράλληλα, παρέχεται ευελιξία ως προς τον στόχο πλήρωσης αποθηκών φυσικού αερίου, με δυνατότητα υποχώρησης στο 80% ή ακόμη και στο 75%, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες.

Διαβάστε επίσης