Ταχύτερη πρόοδος στο εθνικό σχέδιο με στόχους έως το φθινόπωρο

Η ελληνική αγορά υδρογονανθράκων ετοιμάζεται να εισέλθει σε μια νέα και πιο προκλητική φάση ανάπτυξης, με φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο που περιλαμβάνει γεωτρήσεις σε εννέα θαλάσσια blocks με συνολικό κόστος άνω του 1 δισ. ευρώ. Η εκκίνηση των διαδικασιών είναι προγραμματισμένη για τις αρχές του 2027 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, με τον στόχο να επεκταθούν έως το τέλος της δεκαετίας, με επίκεντρο τις θαλάσσιες ζώνες νότια της Κρήτης. Το πρόγραμμα αυτό ανανεώνει την προσήλωση της χώρας στις υπεράκτιες γεωτρήσεις μετά από σχεδόν 40 χρόνια απουσίας, παρέχοντας ευκαιρίες για νέους επενδυτές και αξιολόγηση περιοχών που στο παρελθόν δεν θεωρούνταν ώριμες για εκμετάλλευση.

Η Πολιτεία προσαρμόζεται στην ταχύτητα που απαιτεί η νέα αυτή εποχή, με τη γενική γραμματέα Ενέργειας του ΥΠΕΝ, Δέσποινα Παληαρούτα, να δηλώνει πως το ερευνητικό πρόγραμμα μπαίνει σε φάση ωρίμανσης χωρίς τα προβλήματα των προηγούμενων χρόνων. Στο πλαίσιο του Power & Gas Forum, ανέφερε ότι η επιτυχία των ερευνών θα είναι κρίσιμη για την ενεργειακή αυτονομία και τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη αποφυγής καθυστερήσεων, εφόσον τηρηθούν οι νομικές διαδικασίες και ο σεβασμός στο κράτος δικαίου.

Το μπλοκ 2

Η ιστορία του ελληνικού προγράμματος υδρογονανθράκων «ξεδιπλώνεται» με πιο συγκεκριμένες λεπτομέρειες, καθώς οι γενικές οδηγίες μετατρέπονται σε απτά επιχειρησιακά ορόσημα και μετρήσιμα χρονοδιαγράμματα. Η Διευθύνουσα Σύμβουλος και Country Manager της Energean στην Ελλάδα, Κατερίνα Σάρδη, επιβεβαίωσε ότι η πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο είναι προγραμματισμένη για τον Φεβρουάριο του 2027, προσδιορίζοντας έτσι έναν σαφή χρονικό άξονα για το πρόγραμμα. Το συγκεκριμένο block, σήμερα το πιο ώριμο έργο στο ελληνικό χαρτοφυλάκιο, έχει ήδη περάσει από τη φάση των μελετών στην επιχειρησιακή εφαρμογή.

Αυτή η ωρίμανση αντικατοπτρίζεται σε μια σειρά παράλληλων ενεργειών που προχωρούν ταυτόχρονα. Η Energean έχει ολοκληρώσει την πρώτη φάση της Environmental Baseline Survey και συνεχίζει τη δειγματοληψία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, χρησιμοποιώντας ειδικό ερευνητικό σκάφος για την ακριβή καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του οικοσυστήματος. Αυτή η μελέτη λειτουργεί ως «φωτογραφία αναφοράς», καταγράφοντας κρίσιμα δεδομένα σχετικά με την ποιότητα των υδάτων, τη σύνθεση των ιζημάτων, τη βιοποικιλότητα και τις ανθρωπογενείς επιβαρύνσεις, και θα είναι η βάση για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της γεώτρησης.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία υποβολής και έγκρισης της ΜΠΕ, η οποία σύμφωνα με τον προγραμματισμό αναμένεται να κατατεθεί στις αρχές του καλοκαιριού του 2026, με στόχο η αξιολόγηση να έχει ολοκληρωθεί έως το φθινόπωρο ή το τέλος του έτους. Αν και η νομοθεσία επιτρέπει έναν κύκλο έγκρισης περίπου τριών έως τεσσάρων μηνών, η εμπειρία διδάσκει ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να παραταθεί, κάνοντας την έγκαιρη ολοκλήρωση της ΜΠΕ έναν κρίσιμο παράγοντα ρίσκου για το συνολικό χρονοδιάγραμμα.

Άξιο προσοχής είναι και το γεωτρύπανο, η εξασφάλιση του οποίου κρίνεται καθοριστική, με τις τελικές υπογραφές ανάμεσα στην Energean και τη Stena Drilling να αναμένονται τον Απρίλιο. Η συμφωνία αφορά τη μίσθωση του γεωτρύπανου Stena DrillMAX, το οποίο έχει επιλεγεί για την υλοποίηση της πρώτης γεώτρησης στο μπλοκ 2. Σκοπός είναι η γεώτρηση να γίνει μέσα σε λιγότερο από δώδεκα μήνες από την ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών.

Το γεωτρύπανο Stena DrillMAX ανήκει σε μια από τις πιο σύγχρονες κατηγορίες υπεράκτιων μονάδων γεώτρησης. Είναι πλοίο 6ης γενιάς, κατασκευασμένο από τη Samsung Heavy Industries και διαχειριζόμενο από τη Stena Drilling, το οποίο είναι ικανό να εκτελεί έργα σε βάθη έως 3.000 μέτρα και να διατρήσει μέχρι 10 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα. Το αυτόνομο σύστημα πλοήγησης DP3 εξασφαλίζει απόλυτη σταθερότητα χωρίς αγκυροβόληση, ακόμη και σε αντίξοες καιρικές συνθήκες, στοιχείο καίριας σημασίας για την ασφάλεια και την ακρίβεια των εργασιών.

Η γεώτρηση στο μπλοκ 2 εκτιμάται ότι θα λάβει χώρα σε βάθος περίπου 850 μέτρων από τη θάλασσα, με συνολικό βάθος διάτρησης μέχρι 5 χιλιομέτρων, και η διάρκεια της διαδικασίας υπολογίζεται σε 60 έως 70 ημέρες. Σκοπός είναι η εξερεύνηση του σχηματισμού «Ασωπός 1», ενός ανθρακικού ταμιευτήρα που βρέθηκε μέσω τρισδιάστατης σεισμικής έρευνας το 2022 και θεωρείται ότι μπορεί να έχει αποθέματα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.

Υδρογονάνθρακες: Καθοριστική «καμπή» η περίοδος 2026 – 2027

Πέρα από την επικείμενη πρώτη γεώτρηση στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, ο Αριστοφάνης Στεφάτος παρουσίασε τη «δεύτερη γραμμή» του ελληνικού προγράμματος κατά τη διάρκεια του ίδιου συνεδρίου. Όπως επεξήγησε, το 2026 θα είναι έτος εντατικών προετοιμασιών για την έναρξη σεισμικών ερευνών σε περιοχές όπως η Νότια Πελοπόννησος και η Νότια Κρήτη, νωρίτερα απ’ ότι συνήθως προσδιορίζεται. Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου απαιτεί ταχεία προώθηση των αδειοδοτικών διαδικασιών, οι οποίες πρέπει να τηρηθούν σχολαστικά, χωρίς εκπτώσεις, και παράλληλα να ολοκληρωθούν οι διαγωνισμοί για την ανάθεση των ερευνών.

Σε τεχνικό επίπεδο, ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ παρουσίασε λεπτομέρειες για τις σχεδιαζόμενες εργασίες, διαχωρίζοντας τις δισδιάστατες σεισμικές καταγραφές που θα καλύψουν εκτενείς θαλάσσιες περιοχές από τις τρισδιάστατες που θα γίνουν σε επιλεγμένα blocks, όπως το Α2. Η διαφοροποίηση αυτή δεν είναι απλώς τυπική, αλλά έχει ουσιαστική σημασία: οι 2D καταγραφές παρέχουν πρώτες ευρείες γεωφυσικές πληροφορίες, ενώ οι 3D προσφέρουν υψηλής ανάλυσης εικόνες της γεωλογικής δομής, διευκολύνοντας τη λήψη πιο ασφαλών και συγκρίσιμων αποφάσεων για το ενδεχόμενο γεώτρησης. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, αυτά τα δεδομένα καθοδηγούν σε «συγκρίσιμες αποφάσεις για γεώτρηση», υποδεικνύοντας την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη φάση επενδύσεων.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στα blocks που ήδη εμφανίζουν σημαντική ωριμότητα. Ο κ. Στεφάτος ξεχώρισε το block 10 και τη Νοτιοδυτική Κρήτη ως εξαιρετικά ενδιαφέροντα, σημειώνοντας πως βρίσκονται σε διαδικασία λήψης τελικής επενδυτικής απόφασης για γεώτρηση. Οι τρισδιάστατες (3D) θαλάσσιες γεωφυσικές καταγραφές, έκτασης 2.400 τ. χλμ. στο «block 10», πραγματοποιήθηκαν το διάστημα Δεκέμβριο 2022-Ιανουάριο 2023 από την αμερικανική εταιρεία PGS, ενώ υπάρχουν ήδη πολλές εταιρείες που έχουν εξετάσει τα δεδομένα αυτά, χωρίς ωστόσο καμία να έχει προχωρήσει στη συμφωνία για συνεργασία με τη HELLENiQ ENERGY. Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης τις παραχωρήσεις «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», που έχουν παραχωρηθεί στον κοινοπρακτικό σχηματισμό Chevron-HELLENiQ ENERGY.

Η HELLENiQ ENERGY έχει ολοκληρώσει τις τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες στον Κυπαρισσιακό από τον Ιανουάριο του 2023, αλλά δεν έχει προχωρήσει στην επόμενη φάση, που περιλαμβάνει την εκτέλεση γεώτρησης προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη αξιοποιήσιμου πετρελαϊκού συστήματος.

Σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, ο κ. Στεφάτος επισήμανε ότι το 2027 θα είναι κρίσιμο έτος για τη λήψη σημαντικών επενδυτικών αποφάσεων που θα καθορίσουν την επόμενη φάση του προγράμματος. Μόλις μια τέτοια απόφαση ληφθεί, απαιτείται διαδικασία περίπου δύο ετών για υλοποίηση: ένας χρόνος για το σχεδιασμό, προμήθειες και οργάνωση εργασιών και άλλος ένας για την εκτέλεση της γεώτρησης και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Έτσι, η περίοδος 2026-2027 αναδεικνύεται ως η καθοριστική καμπή, όπου θα κριθεί εάν το ελληνικό πρόγραμμα θα εξελιχθεί από έρευνες σε γεωτρήσεις, και ενδεχομένως στην παραγωγή.

Η ικανοποίηση των διεθνών ομίλων

Η πρόοδος του προγράμματος υπακούει σε μια λογική «αλυσίδας», με το Ιόνιο ως την πρώτη δοκιμή, ενώ η Νότια Κρήτη αναμένεται να είναι το επόμενο στάδιο, συγκεντρώνοντας τους μεγαλύτερους και πιο απαιτητικούς στόχους. Αυτή η προσέγγιση σχετίζεται άμεσα με το υψηλό κόστος και τον επενδυτικό κίνδυνο των γεωτρήσεων, εκτιμώμενο μεταξύ 80 και 100 εκατ. ευρώ ανά έργο. Έτσι, οι επόμενες κινήσεις θα πρέπει να επιλεγούν προσεκτικά, αξιοποιώντας τα δεδομένα που προκύπτουν από κάθε φάση ερευνών. Οι σεισμικές καταγραφές και τα αποτελέσματα των πρώτων γεωτρήσεων θα είναι καθοριστικοί «κόμβοι απόφασης» για το χρονοδιάγραμμα και την γεωγραφική επέκταση του προγράμματος. Στις συναντήσεις που είχε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ με τις Chevron και ExxonMobil, σύμφωνα με τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, εκφράστηκε ικανοποίηση από τους διεθνείς ενεργειακούς ομίλους για την ταχύτητα της ελληνικής πλευράς στην προώθηση του προγράμματος υδρογονανθράκων.

Το εθνικό σχέδιο έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών ξένων ομίλων. Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει την επαναδραστηριοποίηση θαλάσσιων περιοχών που δεν προχώρησαν σε προηγούμενους γύρους παραχωρήσεων. Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, Αριστοφάνης Στεφάτος, ανέδειξε πως το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, σε συνδυασμό με την παρουσία μεγάλων παικτών, δημιουργεί ευκαιρίες για την επανεξέταση των λεγόμενων «εγκαταλελειμμένων» περιοχών, οι οποίες μπορεί τώρα να γίνουν ελκυστικές. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με εξειδικευμένες εταιρείες για την ωρίμανση τέτοιων περιοχών, επιδιώκοντας την αναβάθμιση των τεχνικών δεδομένων και τη διεύρυνση της επενδυτικής βάσης, ώστε να προσελκύσουν και μικρότερες εταιρείες εκτός από τους μεγάλους ομίλους.

«Έχουμε πλέον τραβήξει την προσοχή της αγοράς και υπάρχουν περιοχές που επανεξετάζουμε, διαδικασία που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη», σημείωσε ο κ. Στεφάτος, προσθέτοντας πως «στο Κάιρο πραγματοποιήσαμε συναντήσεις με εξειδικευμένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ωρίμανση περιοχών, με σκοπό να τις καταστήσουμε πιο ελκυστικές επενδυτικά».

Διαβάστε ακόμη