Κομισιόν αντιτίθεται στη δημοσιονομική χαλάρωση εν μέσω ενεργειακής κρίσης: οι λεπτομέρειες της ρήτρας διαφυγής.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε σημαντικές διευκρινίσεις σχετικά με τη ρήτρα διαφυγής, τονίζοντας ότι δεν είναι κατάλληλη για εφαρμογή σε αυτή τη φάση. Η ενεργοποίηση της ρήτρας θα μπορούσε να επιτραπεί μόνο σε περιπτώσεις σοβαρής οικονομικής ύφεσης, τόσο στην Ευρωζώνη όσο και στην ΕΕ. Παρά τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη τιμή της ενέργειας, η Επιτροπή καταστρώνει ένα σχέδιο περιορισμού της δημοσιονομικής χαλάρωσης και επισημαίνει την ανάγκη για κάθε μέτρο να είναι συμβατό με τις καθορισμένες πορείες δαπανών.

Σύμφωνα με το έγγραφο που δημοσιεύθηκε ενόψει του πρόσφατου Eurogroup, η Επιτροπή καθιστά σαφές ότι η Γενική Ρήτρα Διαφυγής (GEC) και οι εθνικές ρήτρες διαφυγής δεν είναι επί του παρόντος κατάλληλες. Ακόμη και αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προτείνει την ενεργοποίηση της GEC, αυτό επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις που σχετίζονται με σημαντική οικονομική ύφεση. Παρότι οι οικονομικές προοπτικές δείχνουν να έχουν επιδεινωθεί πρόσφατα, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για άμεση εφαρμογή της GEC.

Η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (NEC) έχει ήδη ενεργοποιηθεί για ορισμένα κράτη μέλη λόγω των συνθηκών που αφορούν τις αμυντικές δαπάνες. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ενεργοποίηση και της GEC και της NEC πρέπει να είναι συμβατή με τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα, με την Επιτροπή να έχει την ευθύνη να εκτιμήσει αυτή την προϋπόθεση προτού υποβληθούν σχετικές προτάσεις. Σημαντικές δημοσιονομικές ανησυχίες προκύπτουν καθώς η ενεργοποίηση της NEC μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους.

Σχετικά με τα μέτρα ενεργειακής στήριξης, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ως εφάπαξ παρεμβάσεις, καθώς συνήθως παραμένουν σε ισχύ για μεγαλύτερο διάστημα απ’ όσο αρχικά προβλέπεται. Γίνεται επίσης αναφορά στην ανάγκη για τον περιορισμό ενός τέτοιου μέτρου ώστε να μην παραβλάψει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Η κατάσταση αναδεικνύει τη σημασία της μετάβασης της ΕΕ σε μια εξηλεκτρισμένη οικονομία, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια και να μειωθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, αυτή η μετάβαση θα απαιτήσει χρόνο και επενδύσεις, με τα αποτελέσματα να είναι ορατά μόνο σταδιακά.

Η Επιτροπή προτείνει την ανάγκη για στρατηγικές που θα παρέχουν αμέσες λύσεις σε ευάλωτες επιχειρήσεις και νοικοκυριά, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό, διατυπώνονται αναγκαίες αρχές για την δημόσια παρέμβαση ενάντια στις υψηλές τιμές ενέργειας, όπως η ευθυγράμμιση των πολιτικών με τον στόχο της απανθρακοποίησης, η διαχείριση της συνολικής ζήτησης και η προσοχή στα δημοσιονομικά κόστη.

Η Επιτροπή εξετάζει επίσης τις βέλτιστες πρακτικές που μπορούν να εφαρμοστούν, περιλαμβάνοντας μέτρα όπως η προώθηση της ενεργειακής εξοικονόμησης και στοχευμένες δημοσιονομικές παρεμβάσεις. Μια προσεκτικά σχεδιασμένη στρατηγική θα είναι κρίσιμη για την επίτευξη του στόχου της διασφάλισης της ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ στην παρούσα απαιτητική περίοδο.